Historia dworu w Kurowie
Kurowo było pierwotnie wsią chłopską lokowaną na prawie polskim. Z 17 czerwca 1397 roku pochodzi dokument, w którym gdański komtur zakonu krzyżackiego Albrecht von Schwarzburg nadał wieś Stefanowi Leslewiczowi. Otrzymał on funkcję zasadźcy oraz sołtysa, a Kurowo zostało wówczas lokowane na prawie chełmińskim.
W księgach sądu lęborskiego z 1400 roku pojawiają się nazwiska Jakob i Woycech von Kurow, którzy byli najprawdopodobniej gospodarzami lub sołtysami wsi.
W XVI wieku cały majątek znalazł się pod zarządem rodu von Krockow z linii osieckiej. W kolejnych wiekach w dokumentach pojawiają się również inne nazwiska związane z Kurowem, m.in. Zitzewitz (1735 i 1740 r.) oraz Albrecht von Jatzkow.
W 1756 roku Kurowo wraz z Osiekami, Ciekocinem, Białogórą, Ulinią i częścią Słuchowa stanowiło lenno rodu von Krockow. W tym czasie współwłaścicielami wsi byli Ernst Mathias von Krockow, Friedrich Georg von Krockow oraz Wilhelm Albrecht von Krockow.
W 1784 roku jedynym właścicielem Kurowa został Ernst Mathias von Krockow. Po jego śmierci w 1788 roku majątek odziedziczyli jego synowie Christoph Heinrich i Philipp Albrecht. W 1803 roku sprzedali oni dobra braciom von Jasmund i przenieśli się do rodzinnej posiadłości w Rumsku, w powiecie słupskim.
Kolejnym właścicielem Kurowa był Ernst Gottfried George von Bülow-Cummerow z powiatu reskiego na Pomorzu. W 1819 roku sprzedał on majątek swojemu szwagrowi, Carlowi (Karolowi) Georgowi Fließbachowi (zm. 1858 r.), za kwotę 20 tysięcy talarów. Zamieszkał we dworze w Kurowie wraz ze swoją żoną Caroliną = Wilhelminą von Koschembahr (1798–1834). W 1829 roku Carl dokupił do swojej posiadłości sąsiedni majątek w Jackowie, w 1839 roku w Choczewku, a w 1844 roku w Lędziechowie. W 1848 roku kupił również gospodarstwo w Somoninie. Kurowo po Carlu odziedziczył jego najmłodszy syn Johann Carl Paul (1844–1904), który w 1891 roku sprzedał majątek swojemu bratu Hugo (1840–1870), lecz pozostał dzierżawcą dóbr aż do swojej śmierci.
Ostatnim niemieckim właścicielem Kurowa był Gerhard Fließbach (ur. 1876 r.), syn Hugo, który zarządzał również majątkiem w Choczewku. W 1908 roku Gerhard ożenił się z Evą Adelheid Minną Elisabeth Huser (ur. 1884 r.). W latach 1909–1920 państwu Fließbach urodziło się sześcioro dzieci. Od 1931 roku Gerhard pełnił funkcję generalnego dyrektora do spraw rolnictwa na Pomorzu. Rolę gospodarza w Kurowie pełnił wówczas jego syn Joachim (ur. 1911 r.).
Po II wojnie światowej dwór w Kurowie przeszedł na własność państwa polskiego. W latach 1945–1950 majątek należał do Państwowych Nieruchomości Ziemskich, a następnie w latach 1950–1980 funkcjonował w strukturach Państwowego Gospodarstwa Rolnego (PGR). Od 1980 roku aż do początku lat 90. Kurowo pozostawało w zarządzie Stacji Hodowli Roślin. Obecnie dwór znajduje się w rękach rodziny Sieklickich. To oni wyremontowali dwór, który był dość mocno zaniedbany. Budynek pełni dziś funkcje mieszkalne oraz administracyjne.
Dwór najprawdopodobniej wybudowano pod koniec XIX wieku na reliktach starszej budowli. Posiada zwartą bryłę, założoną na planie prostokąta, z wejściem zlokalizowanym na osi wschód–zachód. Dwór jest jednokondygnacyjny, z użytkowym poddaszem i dwuspadowym dachem; jedynie część wejściowa została ukształtowana jako dwukondygnacyjna i przykryta dachem mansardowym. Elewacja frontowa (wschodnia) ma charakter dziewięcioosiowy.
W latach 1908–1910 dwór został rozbudowany o dwie przybudówki od strony południowej oraz letnią werandę. Obiekt posiada częściowe, starsze podpiwniczenie. Całość cechuje się prostą, czytelną kompozycją architektoniczną, pozbawioną wyraźnych cech stylowych, typową dla dworów z przełomu XIX i XX wieku.
W 1922 roku w powiecie lęborskim narastały napięcia między robotnikami rolnymi a właścicielami majątków ziemskich, dotyczące głównie kwestii wynagrodzeń. Konflikty te przybrały dramatyczny obrót również w Kurowie. Ich ofiarą miał paść ówczesny właściciel majątku, Gerhard Fließbach.
W nocy z 18 na 19 maja 1922 roku, około godziny 1.45, doszło do zamachu na życie Fließbacha. Przez okno jego sypialni wrzucono z dużą siłą dwa granaty ręczne. Wybuch nie nastąpił, jednak granaty rozbiły szybę, powyginały mosiężny pręt firanowy i upadły tuż przy łóżku, w którym spał pięcioletni syn właściciela, Peter. Jedynie szczęśliwy zbieg okoliczności sprawił, że nikt nie odniósł obrażeń.
Następnego dnia rozpoczęto dochodzenie i przesłuchano wielu robotników, lecz sprawców nie odnaleziono. Śledztwo wznowiono dopiero w 1926 roku, gdy Rudolf Hering, po kłótni ze swoim bratem Otto, udał się do Fließbacha i wyznał, że Otto był jednym z zamachowców.
Zeznania Otto Heringa ujawniły, że 18 maja 1922 roku w domu Franza Dargi odbyło się zebranie strajkujących robotników. Po spotkaniu Darga nakazał Heringowi towarzyszyć mu do Kurowa i wspólnie przeprowadzić zamach. Otto wykonał polecenie.
Obaj mężczyźni zostali osądzeni i skazani. Franz Darga otrzymał wyrok czterech lat więzienia oraz utratę praw obywatelskich na trzy lata, natomiast Otto Hering został skazany na dwa i pół roku więzienia oraz również pozbawiony praw obywatelskich na ten sam okres.
- Opisana historia jest fragmentem z przewodnika Niny Herzberg-Zielezińskiej i Radosława Kamińskiego, pt. Dwory i Pałace Pomorza. Powiat wejherowski, 2026.
Bibliografia:
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV, s. 935.
- Marzena Szypulska-Kimilu, Dworki i pałace w gminie Choczewo (historia i stan obecny), Choczewo 2003.
- Urlich Dorowa, Zapomniana przeszłość. Upadek pomorskich majątków rolnych na przykładzie powiatu lęborskiego, Pruszcz Gdański 2010.
- Dr inż. Stefan Sieklicki, Rozpoznanie historyczno-architektoniczne dworu w Kurowie gm. Choczewo oraz stan remontu na dzień 01.06.2012.
- Irena Elsner, Dzieje gminy Choczewo do 1945 roku, Amberg 2012.
- Irena Elsner, O przeszłości gminy Choczewo cz. 3, Amberg 2020.
- Rejestr zabytków nieruchomych – stan na 16.03.2017.
Zdjęcia:
- Nina Herzberg-Zielezińska, 2016 r.
- Radosław Kamiński, 2010 r., 2017 r., 2025 r.
- Archiwum Muzeum w Lęborku
- Maria Czerniak, Iwona Strzelecka, Wojciech Strzelecki, 1985 r., Karta biała, domena publiczna, www.zabytek.pl
Data publikacji artykułu:
Wspomnienia Marianne Fliessbach
Udaliśmy się do Kurowa. Miejscowy pałac też był świeżo odmalowany, ale tym razem nie na jasnoszaro jak w Choczewku, ale na jasnobrązowo, rynny były zielone! Chyba przez to budynek sprawiał wrażenie mniejszego. Duże drzewo przed pałacem jeszcze rośnie, ale nie ma już żadnych klombów kwiatowych. Budynek świniarni podwyższono. Dach dużej stodoły naprzeciw pałacu jest pokryty dachówką. Przetrwała gorzelnia z czerwonej cegły i fabryka płatków kartoflanych. Obora po lewej stronie jest jeszcze w użyciu, ale jest w niej zaledwie 50 krów! Po obu stronach wiejskiej drogi stoją wszystkie budynki mieszkalne, także szkoła - dobudowano jeszcze jeden nowy budynek szkolny. Stacja kolejowa jak za dawnych czasów funkcjonuje. Jest też stara polna stodoła. Po lewej stronie drogi z Kurowa do Ciekocina rozpoznałam stary cmentarz - był on bardzo zarośnięty. Żelazny krzyż na grobie Paula Flieβbacha jeszcze przetrwał (...).

Dwór w Kurowie, data nieznzna

Dwór w Kurowie, data nieznzna

Dwór w Kurowie, 1985 r.

Dwór w Kurowie, 2010 r.

Dwór w Kurowie, 2017 r.

Sklep
Ogłoszenia








