Przejdź do głównej treści

Historia dworu w Gościęcinie

Pierwsze wzmianki o Gościęcinie pochodzą z pierwszej połowy XIV wieku, kiedy ziemie te znajdowały się pod panowaniem zakonu krzyżackiego. W 1523 roku jako właściciel majątku wymieniany jest jeden z czterech szlachciców z rodu von Jatzkow, rezydujących w pobliskim Zwartowie. Ród von Jatzkow pozostał związany z Gościęcinem jeszcze przez ponad dwa stulecia – jako właścicieli majątku wymienia się ich do 1773 roku.

W 1865 roku w południowej części wsi założono folwark, wokół którego wzniesiono typowe budynki gospodarcze: oborę, chlewnię, stodołę i spichlerz. Obok powstał dwór oraz założono park, tworząc niewielkie, lecz spójne kompozycyjnie założenie dworsko-parkowe.

W sprawozdaniu progimnazjum w Lęborku z 1887 roku wymienia się Richarda Modrowa, właściciela ziemskiego z Gościęcina, jako absolwenta tej szkoły. Wspomina się go również w sprawozdaniu gimnazjum królewskiego w Wejherowie z 1890 roku, gdzie po ukończeniu nauki podjął specjalizację jako specjalista podatkowy. Jego nazwisko widnieje także w spisie adresowym z 1870 roku.

Około 1905 lub 1907 roku majątek w Gościęcinie został sprzedany przez Modrowa. Nowym właścicielem został Otto Tomiski (Tominski), prawdopodobnie kupiec drzewny ze Świchowa, który nabył majątek za 227 000 marek. Był osobą znaną w regionie, pełnił funkcję członka rady powiatu. Zmarł nagle w wieku 45 lat na zawał serca. Wkrótce potem majątek zakupił kapitan Paul z Gdańskiego Regimentu Artylerii Pieszej za kwotę 335 000 marek.

Po I wojnie światowej dobra w Gościęcinie zostały przejęte przez Skarb Państwa w ramach Zarządu Dóbr Państwowych i rozparcelowane.

W czasie II wojny światowej majątek znalazł się ponownie w rękach niemieckich. Należał do rodziny Schultzów, która opuściła Gościęcino w 1945 roku w obliczu nadchodzącej Armii Czerwonej.

Historia po 1945 roku

Po 1945 roku majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa. W latach 1948–1957 gospodarowało tu Państwowe Gospodarstwo Rolne w Żelaznie. Budynki, pozbawione bieżących remontów, stopniowo niszczały i w końcu nadawały się już tylko do rozbiórki. W tym samym czasie również park popadł w zaniedbanie.

Po 1957 roku właścicielem nieruchomości została gmina Choczewo. Budynek dworu został prowizorycznie wyremontowany i przekazany trzem rodzinom repatriantów jako forma rekompensaty za utracone mienie na wschodzie. Nowi mieszkańcy uporządkowali zarówno zabudowania, jak i otaczający je teren.

W 1983 roku część budynku opustoszała, gdy dwie z rodzin wyprowadziły się. W 1985 roku ich część nabyli Anna i Zbigniew Szafoni. W 1991 roku przystąpili do generalnego remontu dworu: wzmocnili stropy za pomocą stalowej siatki, wymienili podłogi oraz część stolarki okiennej i drzwiowej. Całkowitej wymianie poddano również instalację elektryczną i wodociągową.

Od strony ogrodu dobudowano ganek wsparty na filarach i przykryty dwuspadowym daszkiem z dachówki. Od strony drogi dojazdowej zastąpiono natomiast stare ogrodzenie siatkowe nowym, drewnianym, estetycznym płotkiem.

Obecnie dwór pełni funkcję agroturystyczną jako kwatera „Pod Lipami”. To doskonałe miejsce wypoczynku, położone z dala od współczesnego zgiełku, gdzie lokalna kuchnia i gościnność gospodarzy nadają obiektowi wyjątkowy klimat.

Architektura

Dwór wzniesiony został około połowy XIX wieku jako budynek murowany z cegły, posadowiony na kamiennych fundamentach. Elewacje są otynkowane, a dach naczółkowy pokryto dachówką zakładkową. Jest jednokondygnacyjny, podpiwniczony w części północnej, z kolebkowo sklepionymi piwnicami wspartymi na dwóch rzędach ceglanych filarów, o układzie trójtraktowym.

Dwór założono na planie wydłużonego prostokąta z dwutraktowym i częściowo dwuipółtraktowym układem wnętrz, z sienią usytuowaną centralnie na osi. Fasada frontowa siedmioosiowa, z półkoliście zamkniętymi otworami okiennymi i drzwiowym, przy czym wejście flankowane jest współczesnymi wąskimi okienkami. Całość poprzedza ganek z dwuspadowym daszkiem, wspartym na dwóch prostych słupach.

Źródła wiedzy

Bibliografia:

  • Gertruda Pierzynowska, Dwory, parki i folwarki Kociewia i Kaszub, Tczew 1998.
  • Marzena Szypulska-Kimilu, Dwory i pałace gminy Choczewo (historia i stan obeny), Choczewo 2003.

Zdjęcia:

  • Wizytacja terenowa 02.05.2016 r.

Data publikacji artykułu:

30 czerwiec 2026
dwór w Gościęcinie

Dwór w Gościęcinie, ok, 1900 r.

Reprodukcja kartki pocztowej
dwór w Gościęcinie

Dwór w Gościęcinie, 1986 r.

Źródło: Maria Czerniak, Iwona Strzelecka, Wojciech Strzelecki, Ewidencja parkowa, domena publiczna, www.zabytek.pl
dwór w Gościęcinie

Dwór w Gościęcinie, 1986 r.

Źródło: Wojciech Strzelecki, Karta biała, domena publiczna, www.zabytek.pl
dwór w Gościęcinie

Dwór w Gościęcinie, 1986 r.

Źródło: Wojciech Strzelecki, Karta biała, domena publiczna, www.zabytek.pl
dwór w Gościęcinie

Dwór w Gościęcinie, 1986 r.

Źródło: Wojciech Strzelecki, Karta biała, domena publiczna, www.zabytek.pl
dwór w Gościęcinie

Dwór w Gościęcinie, 2017 r.

Autor: Radosław Kamiński
dwór w Gościęcinie

Dwór w Gościęcinie, 2017 r.

Autor: Radosław Kamiński
dwór w Gościęcinie

Dwór w Gościęcinie, 2017 r.

Autor: Radosław Kamiński
dwór w Gościęcinie

Dwór w Gościęcinie, 2024 r.

Autor: Radosław Kamiński