Sklep
Ogłoszenia
Historia dworu w Lisewie
Pierwsze wzmianki o Lisewie pochodzą z XV wieku. W 1404 roku osiadł tu niejaki Dargumir Bartusch. Był on poręczycielem przed sądem ziemskim w Lęborku.
Wieś stanowiła własność rodową szlacheckiego rodu Lisewskich, a majątek ustanowiony był na prawie polskim. W 1575 roku doszło do podziału dóbr między dwie rodziny: Dzięcielskich i Jackowskich. Dzięcielscy, prowadzący hulaszczy tryb życia, szybko sprzedali swoją część majątku. Rodzina Jackowskich utrzymała się w Lisewie aż do drugiej połowy XVIII wieku i była inicjatorem powstania zespołu dworsko- parkowego. Ród ten był bardzo zamożny. W 1605 roku nabył Przebendowo, a trzy lata później połączono Lisewo i pobliskie Jęczewo w jeden majątek.
Kolejnym właścicielem Lisewa był baron Johann Georg Bernhard von Wendenberg, który wkrótce również sprzedał majątek za 38 tysięcy talarów, pragnąc pokazać świat swojej córce.
Według katastru kontrybucyjnego z 1772/1773 roku właścicielem Lisewa był Kaspar Rajnold von Krockow. Po nim od 1796 roku dobra należały do Alberta Kaspara Ewalda von Krockow (zm. 16.07.1823).
W 1804 roku majątek przejął kapitan Karl Adam Franz von Breitenbach (ur. 1762). Utracił on część dóbr, grając w kości. Po nim właścicielami byli kolejno: Anton von Paszki, Paul Ludwig von Schmudde, Bernhard Louis Michael Nikolaus von Schmudde, dr. Johann Gottleb Eduard Zielke i jego żona Pauline z domu von Malottki. W 1880 roku dobra przejął Bank Kredytowy Boden.
W 1883 roku majątek nabył Alfon Amorti. Sześć lat później opuścił Lisewo z wdową z Kostkowa, z którą się związał. Wkrótce nowym właścicielem został Robert Hermann, który w 1893 roku sprzedał majątek, gdy wyszło na jaw, że wielokrotnie oświadczał się różnym kobietom z okolicy.
Kolejnym właścicielem był Heinrich Gumz. Ożenił się z miejscową sierotą, czym zyskał uznanie mieszkańców. Ich spokojne życie zakłócił pożar majątku w 1907 roku. Szczęśliwie dwór nie został poważnie uszkodzony.
W latach 20. XX wieku majątek lisewski wraz z dworem nabył Paul Krauzusch, który zarządzał nim do 1945 roku. On i jego brat zostali rozstrzelani przez Rosjan w 1945 roku. Ich grób znajduje się na terenie parku i jest obecnie zaniedbany. Na szczycie jednego z budynków gospodarczych zachował się monogram Krauzuscha z datą 1936 roku.
Po zakończeniu II wojny światowej majątek w Lisewie został przejęty przez Państwowy Fundusz Ziemi. W 1949 roku na jego bazie utworzono Przedsiębiorstwo Gospodarki Rolnej. W tym okresie część parteru dworu zaadaptowano na kuchnię, świetlicę gminną oraz Klub RUCH-u. Pomieszczenia dawnej części biurowej oraz piętro przekształcono w mieszkania dla pracowników PGR-u.
Po likwidacji Państwowego Gospodarstwa Rolnego, w wyniku przemian ustrojowych po 1989 roku, majątek wraz z zabudowaniami gospodarczymi przeszedł na własność gminy. W lutym 2004 roku dwór przekazano Agencji Nieruchomości Rolnych. W 2007 roku zabytek trafił w ręce prywatne i wkrótce został kompleksowo wyremontowany. Utworzono w nim hotel oraz restaurację znaną jako „Lisewski Dwór”. Później przez kilka lat obiekt pozostawał nieczynny i był wystawiony na sprzedaż. W 2025 roku zyskał nowych dzierżawców, którzy ponownie rozpoczęli tu działalność hotelowo-restauracyjną.
Dwór powstał w latach 70. XIX wieku jako budowla murowana z cegły, otynkowana, wzniesiona na planie prostokąta z ryzalitami umieszczonymi na osiach wszystkich elewacji. Budynek jest podpiwniczony, półtorakondygnacyjny, z niską wieżą nad centralnym holem, zwieńczoną półkopułą. Dach płaski, kryty papą. Elewacje zdobi plastyczna dekoracja w postaci gzymsów międzykondygnacyjnych oraz nadokiennych. Frontowy ryzalit jest nieznacznie wyższy, zakończony trójkątnym szczytem, w którego polu umieszczono trzy duże otwory zamknięte półkoliście, osadzone w arkadach wspartych na pilastrach.
- Opisana historia jest fragmentem z przewodnika Niny Herzberg-Zielezińskiej i Radosława Kamińskiego, pt. Dwory i Pałace Pomorza. Powiat wejherowski, 2026.
Bibliografia:
- www.zabytek.pl
- Kamiński Radosław, Dwory i Pałace powiatu wejherowskiego. Historia i architektura, Wejherowo 2024
- Rembalski Tomasz, Własność szlachecka w północno-zachodnich powiatach prowincji Prusy Zachodnie w latach 1772-1834. Spisy, Gdańsk 2025
- Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins. Heft 66. Erscheint in zwanglosen Heften. Danzig. Kommissionsverlag Danziger Verlags-Gesellschaft m. b. H. 1926.
- Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins (Zeszyt 4 z 1881 r. oraz Zeszyt 66 z 1926 r.)
Zdjęcia:
