Pałac Starogard Gdański

Skrót opisu: Pałac został zbudowany w 1893 r. (inne źródła podają datę: 1822 r., ok. 1820 r.) przez ówczesnych właścicieli – rodzinę Wiechertów.
Rodzaj obiektu: Pałac
Stan zachowania: Dobry
Instytucja kultury: Nie
Obiekt komercyjny: Nie
Urbex: Nie
Inne: własność prywatna
Numer rejestru: A-1158
Data wpisu: 17-12-96
  • Pałac Starogard Gdański

    Pałac Wiechertów w Starogardzie Gdańskim, pocztówka ok. 1910 r.

    Muzeum Pomorza

  • Pałac Starogard Gdański

    Pałac Starogard Gdański

    Autor: Michał Piotrowski, 2021

  • Pałac Starogard Gdański

    Pałac Starogard Gdański

    Autor: Michał Piotrowski, 2021

Pałac Starogard Gdański

pałac Starogard Gdański 2021

Autor: Michał Piotrowski, 2021 r.

Historia pałacu w Starogardzie Gdańskim

Przeczytaj więcej informacji o pałacu w Starogardzie Gdańskim. Poznaj jego historię, dowiedz się jak zmieniał się obiekt na przestrzeni lat i przeczytaj ciekawostki. Miłego czytania!

  • Historia

    Pałac został zbudowany w 1893 r. (inne źródła podają datę: 1822 r., ok. 1820 r.) przez ówczesnych właścicieli – rodzinę Wiechertów.

    Było tu już przedszkole, skład tkanin i największy w mieście lumpeks. To jeden z bardziej charakterystycznych obiektów w Starogardzie Gdańskim. Wyróżnia się na tle architektury miasta wyjątkowo bogatą dekoracją elewacji frontowych.

    W 2018 r. pałac wystawiony był na sprzedaż. Miasto miało prawo pierwokupu i było zainteresowane nabyciem obiektów – pałac wraz z wozownią.

    W 2020 r. pałac został sprzedany. Miasto poinformowało wtedy nieoficjalnie, że nowym właścicielem został jeden ze starogardzkich biznesmenów.

  • Źródła wiedzy

    • Trwają negocjacje w sprawie pałacu Wiechertów w Starogardzkie Gdańskim. Miasto ma pomysł jak wykorzystać obiekt, Dziennik Bałtycki, 24-04-2018, dostęp online
    • FB Miasto Starogard
    • Kinga Furtak, Miasto zrezygnowało z zakupu pałacu Wiechertów. Obiekt ciągle jest na sprzedaż, 21-05-2020, https://starogardgdanski.naszemiasto.pl/

    Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

    Zdjęcia:

Polecane publikacje z naszej księgarni:

Zobacz więcej w księgarni

Lokalizacja
Informacje ogólne
Rodzaj obiektu:
Numer rejestru zabytków:
Data wpisu do rejestru:
Stan zachowania:
Zastosowanie:

Posiadasz więcej informacji
o obiekcie? Skontaktuj się z nami!

  • napisz do nas!
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Więcej obiektów w gm. Starogard Gdański

Czytaj więcej

Dwór Owidz

Skrót opisu: Owidz leży w zakolu Wierzycy. Takie miejsce świetnie nadawało się do celów obronnych, więc nic dziwnego, że właśnie tu założono gród.
Rodzaj obiektu: Dwór
Stan zachowania: Niszczejący
Instytucja kultury: Nie
Obiekt komercyjny: Nie
Urbex: Nie
Inne: nieznane
Numer rejestru: A-1005
Data wpisu: 25-05-87

Dwór w Owidzu

dwór w Owidzu 2010

Autor: Włodzimierz Jacek Adamski, 2010

Zamki Rotmanka

Informacje ogólne

Lokalizacja: województwo pomorskie, powiat starogardzki, gmina Starogard Gdański

Rodzaj obiektu:
Stan zachowania:
Zastosowanie:
Numer rejestru:
Data wpisu do rejestru:

Posiadasz więcej informacji
o obiekcie? Skontaktuj się z nami!

  • napisz do nas!
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Zapoznaj się z historią dworu w Owidzu

Przeczytaj więcej informacji o dworze w Owidzu. Poznaj jego historię. Miłego czytania!

  • Historia

    Owidz leży w zakolu Wierzycy. Takie miejsce świetnie nadawało się do celów obronnych, więc nic dziwnego, że właśnie tu założono gród. Pierwsze potwierdzenie tego grodu w znanych nam źródłach to zapis Obicz 1340 r.

    Środkowa cz. dworu powstała w drugim ćwierćwieczu XIX w. jako rezydencja ówczesnych właścicieli majątku. Na przełomie XIX i XX w. dobudowano do ściany wschodniej część mieszkalną z ozdobną wieżą, w której mieści się klatka schodowa. W okresie międzywojennym do zachodniej części dworu dobudowano część kuchenną.

    W 1946 r. w dworze mieściła się szkoła rolnicza. Natomiast dobudówki pełniły funkcję mieszkalną dla pracowników szkoły. W 1978 r. szkoła opuściła budynek, w którym rozpoczęto remont.

  • Źródła wiedzy

    • Hubert Górnowicz, Czy pomorskie nazwy terenowe typu Szwedzkie Szańce rzeczywiście upamiętniają wojny szwedzkie? [w:] Jantarowe Szlaki, Gdańsk 1980.
    • Stefan Grochowski, Karta Biała, 1984; www.zabytek.pl

    Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

    Zdjęcia:

    • Michał Piotrowski, 2020 r.
    • Włodzimierz Jacek Adamski, 2010 r.

Zdjęcia dworu w Owidzu

  • dwór w Owidzu

    dwór w Owidzu

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

  • dwór w Owidzu

    dwór w Owidzu

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

  • dwór w Owidzu

    dwór w Owidzu

    Autor: Włodzimierz Jacek Adamski, 2010

Czytaj więcej

Dwór Kopytkowo

Skrót opisu: Kopytkowo wzmiankowane jest po raz pierwszy w 1290 r. w dokumencie księcia Mściwoja II (Mszczuja), który nadał wieś braciom Żywanowi i Przybysławowi. Potem osada trafiła w ręce rycerza Janczaka.
Rodzaj obiektu: Dwór
Zespół: dworsko-parkowy z folwarkiem
Skład zespołu : dwór, oficyna, cmentarz rodowy, ogród (ob. niezachowany), dom mieszkalny (prawdopodobnie zbudowany na śladzie domu ogrodnika), fragment historycznego murowanego ogrodzenia, spichlerz, rządcówka, niezachowany II spichlerz, gorzelnia, 3 obory, transformator, budynek gospodarczy, jałownik, owczarnia, stodoła, dwie niezachowane stajnie, w tym jedna wozownia, niezachowana kuźnia, rozebrana bocznica kolejowa, teren wybiegu dla koni, kolonia mieszkaniowa robotników folwarcznych, domy robotników folwarcznych
Gminna ewidencja zabytków: zespół pałacowo - parkowy (pałac, park)
Stan zachowania: Niszczejący
Instytucja kultury: Nie
Obiekt komercyjny: Nie
Urbex: Tak
Inne: nieznane
Numer rejestru: 1026
Numer dawnego rejestru: 878 (dwór i park)
Data wpisu: 24-06-88
  • Dwór Kopytkowo elewacja wschodnia ok. 1982

    Dwór Kopytkowo, elewacja wschodnia, ok. 1982

    Dokumentacja ewidencyjna założenia parkowo-dworskiego w Kopytkowie

  • Dwór Kopytkowo

    Dwór Kopytkowo, 2021

    Autor: Michał Piotrowski

  • Dwór Kopytkowo elewacja wschodnia ok. 1982

    Dwór Kopytkowo, elewacja zachodnia, ok. 1982

    Dokumentacja ewidencyjna założenia parkowo-dworskiego w Kopytkowie

  • Dwór Kopytkowo elewacja wschodnia ok. 1982

    Dwór Kopytkowo, widok z alei lipowej na front dworu, ok. 1982

    Dokumentacja ewidencyjna założenia parkowo-dworskiego w Kopytkowie

  • Dwór Kopytkowo elewacja wschodnia ok. 1982

    Dwór Kopytkowo, oficyna, elewacja południowa, ok. 1982

    Dokumentacja ewidencyjna założenia parkowo-dworskiego w Kopytkowie

  • Dwór Kopytkowo elewacja wschodnia ok. 1982

    Dwór Kopytkowo, oficyna, elewacja północna, ok. 1982

    Dokumentacja ewidencyjna założenia parkowo-dworskiego w Kopytkowie

  • Dwór Kopytkowo

    Dwór Kopytkowo, 2021

    Autor: Michał Piotrowski

  • Dwór Kopytkowo

    Dwór Kopytkowo, 2021

    Autor: Michał Piotrowski

Dwór w Kopytkowie

  • dwór Kopytkowo

    Autor: Michał Piotrowski, 2021 r.

  • dwór Kopytkowo

    Reprodukcja obrazu olejnego z ok. 1835 r.

    Beata Jakubowska, Karta Biała, 1999, www.zabytek.pl

Zapoznaj się z historią dworu w Kopytkowie

Przeczytaj więcej informacji o dworze w Kopytkowie. Poznaj jego historię. Miłego czytania!

  • Historia

    Kopytkowo wzmiankowane jest po raz pierwszy w 1290 r. w akcie nadania przez księcia Mściwoja II (Mszczuja), dla braci Żywanowi i Przybysławowi. Potem osada trafiła w ręce rycerza Janczaka.

    W 1417 r. studentem na uniwersytecie w Lipsku został Mikołaj, syn dziedzica Kopytkowa. W 1437 r. nastąpiło przeniesienie wsi z prawa polskiego na niemieckie. W 1570 r. jako właściciela wsi Kopytkowo wymienia się Kopyckiego herbu Oszczep. W drugiej połowie XVI w. wymieniani sią również Olescy i Swarożyńscy.

    Po 13-letniej wojnie właścicielami zostali Frąccy. W I poł. XVI w. jako właścicieli wymienia się Kopyckich herbu Oszczep. Z kolei w II poł. XVI w. do ówczesnych właścicieli dołączyli również – Olescy i Swarożyńscy.

    Na początku XVII wieku osada przeszła we władanie Kostków.

    W 1686 r. Kopytkowo nabył pochodzący z Inflant Wilhelm lub Ludwig de Ludinghausen Wolf, a po jego śmierci majątek otrzymała wdowa po nim.

    W 1814 r. majątek kupiła Elizabeth Sophie Plehn, wdowa po Johanie Gottliebie. Kupiecka rodzina Plehnów wywodziła się z okolic Mrągowa w Prusach Wschodnich.

    Po I rozbiorze Polski, w ramach akcji kolonizacyjnej Fryderyka Wilhelma, trzech młodych przedstawicieli rodziny przeniosło się do nowej pruskiej dzielnicy. Początkowo byli dzierżawcami królewskich domen (Brody, Nicponia, Neuhof), ale szybko nabyli własne majątki (np. w 1787 r. kupili Bielsk k. Czerwińska), pełnili również funkcje urzędnicze w Gniewie.

    W 1820 r. w majątku osiadł Julius Reinhold Plehn (syn Johana Gottliebie i Elizabeth Sophie Plehnów) wraz z żoną Ferdinandą z domu Rothe. Po śmierci Juliusa w 1838 r., majątkiem na początku zarządzała wdowa po nim - Ferdinanda. Uchodziła ona za sprawną gospodynię. Za jej rządów w majątku funkcjonowała już gorzelnia, a stado owiec w trzech folwarkach liczyło ponad 4 tys. sztuk. Później majątek odziedziczył najstarszy syn Juliusa i Ferdinandy - Georg. W 1860 r. zbudowano nową gorzelnię i owczarnię, a na lata 70 - 80-te przypada budowa spichlerza. Majątek był prowadzony na wysokim poziomie.

    Po śmierci Georga majątek przejął jego najmłodszy syn – Arnold. Z kolei po jego śmierci, majątek objął jego najmłodszy syn – Johann Gottfried von Plehn (Hans). Jego żona, jeszcze przed zamążpójściem była modelką w Berlinie. W 1937 r. Na mocy Państwowego Planu Parcelacyjnego z nieruchomości von Plehnów wydzielono 150 ha i przekazano polskim osadnikom.

    Po wkroczeniu wojsk rosyjskich, pałac został doszczętnie zdewastowany. Rosjanie spalili stylowe meble i pognali na wschód bydło. Później zespół pałacowo-parkowy przeszedł na własność Zakładu Rolnego w Kopytkowie. Do pałacu wprowadziło się kilka rodzin. Na parterze wydzielono miejsce dla przedszkola. 

  • Dwór

    Dwór w Kopytkowie pochodzi z początku trzeciego ćwierczwiecza XIX w. Jest to budynek murowany, parterowy z piętrową częścią środkową i dobudowanymi w linii ścian skrzydłami bocznymi. Dach dwuspadowy pokryty szarym eternitem falistym, ściany piętra z dekoracjami w tynku.

    W czerwcu 1982 roku przeprowadzono remont kapitalny. Zmieniono układ pomieszczeń. Wprowadzono ścianki, dzielące obiekt na małe pomieszczenia.

  • Ciekawostki

    • Na początku września 1939 roku w piwnicach pałacu zorganizowano tymczasowy areszt i trzech esesmanów przetrzymywało tam i katowało Polaków. Lokalni mieszkańcy nie mogli uwierzyć w taką zmianę dziedzica. Hans został szefem powiatowego Selbstschutzu. „Była to paramilitarna organizacja Niemców mieszkających na terenie II Rzeczpospolitej. Do końca 1939 roku z rąk bojówek Selbstschutzu zginęły dziesiątki tysięcy Polaków, najwięcej na terenie Pomorza”. Hans von Plehn obrastał w piórka. Któregoś dnia podejmował w pałacu samego gauleitera Forstera.
    • Johann Gottfried von Plehn (Hans) należał do loży masońskiej.
    • Zachowała się reprodukcja obrazu olejnego z ok. 1835 r., która przedstawia dwór w Kopytkowie w otoczeniu parku. Na obrazie dwór zdaje się mieć podobną bryłę do środkowej części budynku zachowanego do dziś, choć został on później rozbudowany.
    • W 1913 r. w pobliżu dworu powstał budynck socjalny (Gutsheim). przypuszczalnie przebudowany z dawnej oficyny dworskiej lub zbudowany od nowa na jej miejscu. W budynku tym
      mieściła się sala ze sceną, pokój dla chorych oraz pomieszczenia, gdzie organizowano zajęcia z dziećmi, naukę szycia i prasowania dla dziewcząt.
    • W 1914 r. w Kopytkowie obchodzono uroczyście setną rocznicę przybycia rodziny do majątku. Z tej okazji ustawiono w parku pamiątkowy kamień z napisem *Plehn. Kopitkowo. 1814 -
      1914". ob. nie zachowany.
  • Legenda - pakt z diabłem

    Legenda pochodzi z ok. 1812 r. i dotyczy ostatniego dziedzica z rodu Plehn – Hansa.

    Otóż Hans był postrzegany przez okoliczną ludność jako dobry człowiek. Szczególnie dobre zdanie mieli o nim robotnicy, którzy pracowali w majątku. Zawsze sowicie ich wynagradzał. Nastały jednak ciężkie czasy dla gospodarki rolnej i majątek nieco podupadł. Hans zachorował a rodzina się od niego odsunęła. W pałacu zaczęły dziać się dziwne rzeczy. Szczególnie nocą, ludzie słyszeli jakby dziedzic z kimś rozmawiał. Słyszano także stuki i hałasy, tak jakby koń walił kopytami. Gdy ktoś odważył się, aby sprawdzić co się dzieje, to widział Hansa błąkającego się w nocy po korytarzu, a jego oczy świeciły diabelskim blaskiem.

    Po wspomnianych wyżej wydarzeniach majątek znowu zaczął odzyskiwać swoją dawną świetność. Dziedzic wyzdrowiał. Obrodziły sady i pola. Hans pogodził się również z żoną i spłodził aż dziewięcioro dzieci. Podpisał też umowy z robotnikami i służbą, którzy otrzymali spore wynagrodzenia za swoją pracę. Jedynym warunkiem było to, że nie można było nic zabierać bez jego zgody pod groźbą surowej kary.

    Po jakimś czasie w majątku znowu zaczęły się dziać dziwne rzeczy. Miał tego doświadczyć ogrodnik Jaśko. Chciał on wziąć kilka jabłek z sadu dla swojej dziewczyny. Mimo zakazu zakradł się nocą do sadu i zaczął zrywać owoce. Wówczas zobaczył przed sobą zapatrzonego jak w posąg dziedzica z cygarem w zębach co bardzo go przestraszyło. Uciekł on z sadu, a jabłka zostawił z całego tego przerażenia. Nie spał przez resztę nocy. Bał się również rozmowy z Hansem. Jednak następnego dnia ten nie wezwał go na rozmowę. Jaśko jednak sam nie wytrzymał i wygadał się pokojówce.

    Jaśko: Mówiłaś mi, że pana nie będzie i dlatego wybrałem się do sadu po jabłka.
    Pokojówka: No bo państwa nie było.
    Jaśko: Co ty gadasz? Jak zrywałem jabłka, pan z cygarem w zębach stanął koło drzewa. Tak się przestraszyłem, że nie patrząc na nic uciekłem z sadu zostawiając jabłka w koszu. Najgorszy jednak był jego wzrok. Całą noc nie spałem, tak się bałem. Co teraz będzie i jaką karę za to otrzymam?
    Pokojówka: Przysięgam na wszystko. Państwo byli w Kamionce i przyjechali nad ranem, widziałam ich. Dlatego to jest niemożliwe, żeby pan był w nocy w sadzie.
    Jaśko: Ale był.

    Inny pracownik majątku też potwierdził, że pan przebywa z wizytą w pałacu w Starej Jani. Dlatego też wziął wózek, poszedł do spichlerza i zabrał kilka worków zboża dla swoich świń. Ale wówczas zobaczył przed spichlerzem Hansa na białym koniu. Mocno się przestraszył, zostawił więc zboże i uciekł. Leżał chory w domu przez kilka dni po tym zdarzeniu.
    Od tej pory wszyscy bali się dziedzica. Nikt nie odważył się czegoś ukraść. Zarówno mieszkańcy jak i służba obserwowali Hansa uważnie. Nadal chodził on w nocy po pałacu i z kimś rozmawiał albo jeździł po parku na białym koniu.
    Pewnego dnia pokojówka znalazła list na pergaminie z czerwoną pieczątką. Otworzyła go z ciekawości i bardzo się przestraszyła. Był to cyrograf, czyli pakt zawarty z diabłem!
    Dziedzic otrzymał zdrowie, bogactwo, rodzinę i możliwość bycia farmazynem w zamian za oddanie diabłu swojej duszy.
    Ludzie czyli wielki strach, ponieważ byli wierzący. Pomimo podpisanego cyrografu Hans był dobrym człowiekiem. Jednak wyczuł, że ludzie zaczynają się go bać i bardzo źle się z tym czuł. Coraz częściej opuszczał więc pałac. Zmarł w najświetniejszych czasach majątku.

    Do dziś okoliczni mieszkańcy opowiadają, że w dworze straszy. Że nocą słychać dziwne dźwięki dochodzące z wnętrz opuszczonego już budynku.

    Nieco inną (obszerniejszą) wersję legendy można przeczytać na stronie: Kociewie24.eu

  • Źródła wiedzy

    • Beata Jakubowska, Karta Biała, 1999, www.zabytek.pl
    • Dokumentacja ewidencyjna założenia parkowo-dworskiego w Kopytkowie, 1982 r., www.zabytek.pl
    • Barbara Szczepuła, Tu ma wisieć niemiecka flaga, czyli hrabia von Plehn i jego polscy sąsiedzi [w:] Dziennik Bałtycki, 08-09-2017 r., dostęp online
    • Polska ORG

    Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska, zdjęcia: Michał Piotrowski, 2021 r.

Polecane publikacje z naszej księgarni:

Zobacz więcej w księgarni

Lokalizacja
Informacje ogólne
Rodzaj obiektu:
Zespół:
Skład zespołu:
Stan zachowania:
Numer rejestru:
Numer dawnego rejestru:
Data wpisu:
Gminna ewidencja zabytków:

Posiadasz więcej informacji
o obiekcie? Skontaktuj się z nami!

  • napisz do nas!
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Więcej obiektów w gminie Smętowo Graniczne

Czytaj więcej

Dwór Jabłowo

Skrót opisu: W 1458 r. Jabłowo należało do wojewody pomorskiego Jana z Jani.
Rodzaj obiektu: Dwór
Stan zachowania: Zniszczony
Instytucja kultury: Nie
Obiekt komercyjny: Nie
Urbex: Tak
Inne: nieznane
  • Dwór Jabłowo

    Dwór Jabłowo, Archiwum rodzinne barona Undo von Herzberg (Hertzberg)

    Udostępnił: Tadeusz Majewski

  • Dwór Jabłowo

    Dwór Jabłowo

    Autor: Tadeusz Majewski, 2015

  • Dwór Jabłowo

    Dwór Jabłowo, Archiwum rodzinne barona Undo von Herzberg (Hertzberg)

    Udostępnił: Tadeusz Majewski

  • Dwór Jabłowo

    Dwór Jabłowo

    Autor: Tadeusz Majewski, 2015

  • Dwór Jabłowo

    Dwór Jabłowo

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

  • Dwór Jabłowo

    Dwór Jabłowo

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

  • Dwór Jabłowo

    Dwór Jabłowo

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

  • Dwór Jabłowo

    Dwór Jabłowo

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

Dwór Jabłowo

dwór Jabłowo 2020

Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

Historia dworu w Jabłowie

Przeczytaj więcej informacji o dworze w Jabłowie. Poznaj jego historię, dowiedz się jak zmieniał się obiekt na przestrzeni lat i przeczytaj ciekawostki. Miłego czytania!

  • Historia

    W 1458 r. Jabłowo należało do wojewody pomorskiego Jana z Jani.

    Około 1661 r. król Jan III Sobieski podarował wieś Samuelowi Czarlińskiemu, sędziemi ziemskiemu.

    W połowie XVIII w. majątek został przekształcony w dobra rycerskie.

    Od ok. 1780 przez blisko 100 lat majątek pozostawał w rękach rodziny Jackowskich. W 1883 r. został wystawiony na sprzedaż poprzez licytację, a oddany został w administrację p. Wejherowi z Grudziądza.

    W 1862 r. Hiacenty Jackowski, ówczesny właściciel Jabłowa, został przywódcą pomorskiej organizacji powstańczej w powstaniu styczniowym. Został on pochowany w zbudowanym kosztownie i gustownie mauzoleum, znajdującym się u stóp góry pod kościołem. Wraz z nim pochowana tam została jego żona Konstancyna z Grąbczewskich Jackowska i ich syn Teodor Jackowski – który był dziedzicem majątku po swoim ojcu.

    Po nieudanym powstaniu starogardzkim w 1846 r. Jackowskim skonfiskowano cały majątek, ale ci chytrze wydali córkę za zaprzyjaźnionego Niemca, Herzberga (von Hertzberga). Z kolei córka Herzbergów wyszła za Polaka Koralewskiego i pałac na powrót wrócił do istniejącej gdzieś tam w umysłach patriotów macierzy.

    Dnia 1 kwietnia 1884 roku majątek jabłowski kupił Pan Herman Kumm.

    W 1886 r. jako właścicielka Jabłowa wymieniana jest P. Swinarska. A majątek zostaje wystawiony na sprzedaż 21 października.

    Komisja kolonizacyjna wykupiła Jabłowo w 1887 r.

    W 1891 r. dobra Jabłowo nabył na subhaście p. Herzberg. Rodzina von Hertzbergów oprócz Jabłowa posiadała pałace w Nowej Wsi Rzecznej, Owidzu, Borkowie i Morzeszczynie. Jako właściciela Jabłowa z Herzbergów (Hertzbergów) wymienia się Ludwiga von Hertzberg, zwanego Fricem, który był również wójtem. Zapisał się on bardzo pozytywnie w pamięci ludzi. W okresie międzywojennym, aby umocnić swoją pozycję jako właścicieli Jabłowa, von Hetrtzebrgowie wydali najstarszą córkę Anninę za pochodzącego z Poznańskiego Piotra Feliksa Koralewskiego, wiceministra w polskim rządzie. W 1932 r. z tego związku urodził się jedyny syn Zygmunt Karolewski, który zmarł w Sopocie w 1968 roku.

    W 1928 r. jako właściciela wymienia się Wacława Nagórskiego. W tym też roku majątek trafił na listę rady ministrów, w której wymienia się nieruchomości ziemskie, które podlegają przymusowemu wykupowi. Jednak z opisu przytoczonego poniżej wynika, iż Jabłowo nadal należało do Hertzbergów.

    „W 1939 r. dobra jabłowskie zajmują miejscowi hitlerowcy. Gdy główny zarządca (Treuhander) dóbr jabłowskich ujrzał na fontannie przed pałacykiem wykonane z kamienia polskie orły, w szale wściekłości zaczął do nich strzelać. Koralewski do końca wojny przebywał w Stutthofie. Gdy wywieziono go do obozu, Anninie wraz z rodzicami – starymi von Hertzbergami kazano wynieść się na poddasze swojego do niedawna pałacu, gdyż przesiąkli polskim duchem. Takie traktowanie przez Niemców nie mieściło się w normach, które wyznawał były pruski generał Fridrich von Hertzberg. Cały czas powtarzał, że to musi być jakaś pomyłka, że nie można tak traktować pruskich podanych, którzy przez całe życie nie splamili swojego honoru. To tylko wywoływało uśmiech na twarzach hitlerowców. Jego serce nie wytrzymało i 6 czerwca 1940 r. zmarł w starogardzkim szpitalu. Jeszcze w czerwcu tego roku jego żona, córka szwajcarskiego arystokraty Margarita Veuve wyjechała na południe Niemiec, gdzie mieszkały pozostałe jej dzieci. W Jabłowie została jedynie Annina Koralewska-Hertzberg, której po śmierci ojca i wyjeździe matki rozporządzeniem władz hitlerowskich odebrano Jabłowo i wypędzono nawet z dworskiego strychu”.

    W 1945 r. we dworze powstał PGR. Około 1970 r. dwór wyremontowano. Powstało tu przedszkole i mieszkania. W 1978 r. w dworze miał miejsce pożar. Po nim dwór przeszedł kapitalny remont.

    „Niestety, w latach stanu wojennego obiekt zaczął biedować, a za czasów wybitnego ekonomisty Leszka Balcerowicza nie tylko w sensie przenośnym go zamurowało. W 1995 roku znajdował się pod opieką Konserwatora Zabytków, co wiele nie znaczyło, może jedynie to, że nie można go było rozebrać albo przewieźć w całości na przykład do USA. Dworek wyraźnie już się rysował, co oznacza liczne spękania. W budynku było zimniej niż na dworze, o czym świadczyła para osiadła na szybach okien na zewnątrz. Z drzwi dworku zapomniano zdjąć tabliczki z napisami: „Dom Kultury” (nie istniał od 1975 roku), „Biblioteka” (nie istniała od 1990 roku) i „Przedszkole” (nie istniało od 1994 roku). W okresie PRL-owskiej prosperity w dworku istniał pierwszy w Polsce PGR-owski dom kultury. Ostatnią sztuką, jaką odegrał zespół teatralny z tego domu kultury, był znany polski horror o myszach, które zjadły Popiela.”

  • Ciekawostki

    • Niejaki Edward Obuchowski mieszkał w majątku Jabłowo wraz ze swoją kochanką Marją Dąbrowską. Był on „narzeczonym z ogłoszenia” Marji Juszczykowej. Historia zaczyna się w 1923 r., gdy Juszczykowa postanowiła wydać się za mąż. W tym celu zamieściła ogłoszenie w tygodniu małżeńskim „Fortuna”. Juszczykowa wybrała ofertę od wspomnianego wcześniej Edwarda Obuchowskiego. Ten wprowadził się do mieszkania Marji w Warszawie. Narzeczeństwo jednak nie przetrwało zbyt długo. Juszczykowa bowiem zgłosiła na policję doniesienie, w którym oskarża Obuchowskiego o kradzież szeregu przedmiotów: biżuterii, bielizny i obuwia. Przestępstwo miało mieć miejsce wieczorem, kiedy poszkodowanej nie było w mieszkaniu. W majątku w Jabłowie policja dokonała rewizję. Rzeczywiście wykryła ona znaczną część rzeczy, które według Juszczykowej należały właśnie do niej. Obuchowskiego osadzono w więzieniu prewencyjnym, a potem przewieziono do Warszawy, gdzie stanął przed sądem. Sprawa nie została jednak wyjaśniona, z braku dowodów (słowo przeciwko słowu), a Obuchowski za kaucją wyszedł z więzienia.

    • W 1937 r. polowy z majątku Jabłowo postrzelił z fuzji śrutem w twarz i szyję Cygankę, której rodzina wypasała konie na łące przy majątku. W wyniku postrzału Cyganka zmarła.

    • W Poczdamie mieszka Udo von Herzberg, potomek właścicieli majątku w Jabłowie.

  • Źródła wiedzy

    • Z. Grochowska, S. Grochowski, Karta Biała, 1985
    • Kurjer Codzienny. R. 27, 1891, nr 121
    • Przegląd Wieczorny. 1924, no 152
    • Kurjer Poranny. R. 11, 1887, nr 127
    • Słowo. R. 5, 1886, nr 203
    • Warszawski Dziennik Narodowy. R. 3, 1937, nr 314B
    • Kurjer Warszawski / [red. W. Szymanowski]. 1883, nr 324
    • Kurjer Warszawski : wydanie wieczorne. R. 108, 1928, nr 48
    • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 3: H-Kępy.
    • Blog Kociewiacy
    • www.szkolajablowo.pl

    Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

    Zdjęcia:

    • Michał Piotrowski, 2020 r.
    • Archiwum rodzinne barona Undo von Herzberg (Hertzberg), udostępnił: Tadeusz Majewski
Polecane publikacje z naszej księgarni:

Zobacz więcej w księgarni

Lokalizacja
Informacje ogólne
Rodzaj obiektu:
Stan zachowania:

Posiadasz więcej informacji
o obiekcie? Skontaktuj się z nami!

  • napisz do nas!
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Galeria zdjęć - Jabłowo

  • Pokaz mody na schodach dworku w Jabłowie

    Udostępnił: Tadeusz Majewski

    Pokaz mody na schodach dworku w Jabłowie podczas Dni Oświaty, Książki i Prasy. Stroje prezentują modelki - sprzedawczynie Domu Towarowego "Rolnik" ze Starogardu. Maj 1971 r.

  • Dwór Jabłowo

    Udostępnił: Tadeusz Majewski

    Dworek w Jabłowie od frontu. Działa jeszcze fontanna. 1971 r.

  • Dwór Jabłowo

    Udostępnił: Tadeusz Majewski

    Ziemowit Porożyński na nartach przed dworkiem

  • Dwór Jabłowo

    Udostępnił: Tadeusz Majewski

  • Dwór Jabłowo

    Udostępnił: Tadeusz Majewski

    Von Hertzbergowie wybierają się na przejażdżkę.

  • Dwór Jabłowo, od frontu

    Udostępnił: Tadeusz Majewski

    Być może zdjęcie przestawia Fryderyka von Hertzberg i Margaritę Veuve z dziećmi, m.in Anninę

Więcej obiektów w powiecie starogardzkim

Czytaj więcej

Pałac Sucumin

Skrót opisu: Po raz pierwszy w dokumentach Sucumin wymieniany jest w XIII w. W tym czasie prawdopodobnie wieś należała do spadkobierców po rycerzach Gotszalkach.
Rodzaj obiektu: Pałac
Zespół: pałacowo-folwarczny
Stan zachowania: W remoncie
Instytucja kultury: Nie
Obiekt komercyjny: Nie
Urbex: Nie
Inne: własność prywatna
Numer rejestru: A-745
Data wpisu: 25-04-77

Pałac w Sucuminie

pałac Sucumin 2020

Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

Informacje ogólne

Lokalizacja: województwo pomorskie, powiat starogardzki, gmina Starogard Gdański

Rodzaj obiektu:
Zespół:
Stan zachowania:
Zastosowanie:
Numer rejestru:
Data wpisu do rejestru:

Posiadasz więcej informacji
o obiekcie? Skontaktuj się z nami!

  • napisz do nas!
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Zapoznaj się z historią pałacu w Sucuminie

Przeczytaj więcej informacji o pałacu w Sucuminie. Poznaj jego historię. Miłego czytania!

  • Historia

    Nazwa Sucumin pochodzi od staropolskiego imienia – Scema (według innych źródeł zniekształcone imię – Sucuma). Nazwę wsi wywodzi się również od starosłowiańskich słów: sauch (suchy) – suche bagno / torfowisko.

    Po raz pierwszy w dokumentach Sucumin wymieniany jest w XIII w. W tym czasie prawdopodobnie wieś należała do spadkobierców po rycerzach Gotszalkach, którzy dostali te ziemie od księcia pomorskiego Mszczuja II. W II poł. XIII w. na omawianym terenie osiedliło się kilka pruskich rodzin. W XIV w. wieś przeniesiono na prawo niemieckie.

    W II poł. XIV w. wieś stanowiła własność szlachecką rodu Sucymińskich herbu Dąbrowa, a później J. Glińskiego. Potem dobrami zarządzali kolejno: Golianowie, Rembowscy. „Herbarze podają, że Adryan Rembowski herbu Ślepowron — dworzanin i sekretarz królewski, poseł do Selima II „Cara Tureckiego” (zm. w 1646 r.) miał z Leonorą de Langnaun (zm. w 1649 r.) trzech synów, z których Krzysztof (związany z Dorpowską z Krowiczyna herbu Junosza) pozostawił dwóch synów - dziedziców Sumina i Sucumina. Przypuszczalnie istniał tu już wtedy niewielki folwark”. W 1648 r. jako właściciela wsi wymienia się Polaka, szlachcica Rembowskiego (prawdopodobnie chodzi o Krzysztofa, syna Adryana). Po Rembowskich można wymienić następujących właścicieli: Gralewscy herbu Sulima (I poł. XVII w.), Grąbczewscy herbu Nałęcz (od poł. XVIII w.).

    W II poł. XVIII w. (ok. 1780 r.) podkomorzyna Balbina Grąbczewska „utrzymuje domową kaplicę” w dworze w Sucuminie.

    W 1860 r. do zachodniej części dworu dobudowano dwie kondygnacje. Budynek nabrał wtedy cech neoklasycystycznych.

    W I poł. XIX w. Sucumin zyskuje nowych właścicieli – rodzinę Czarlińskich, a potem przechodzi w ręce rodu Łebińskich.

    W 1849 r. majątek kupiony został przez Wilhelma Rudolfa Albrechta. który zostaje wkrótce posłem (członkiem) starogardzkiego sejmiku powiatowego, deputowanym ziemskim (prowincji), radnym ziemskim (prowincji) w Gdańsku.

    Wilhelm Albrecht zamieszkał w Sucuminie wraz z żoną Elisabeth Struckmann. Urzędował w Gdańsku przez 30 lat. Zaangażowany politycznie (związany był z partia narodowo-liberalną) wyjechał najpierw do Gdańska. a potem do Berlina, przepisując w 1893 r. dobra sucumińskie na najstarszego syna - Carla Justusa Albrechta. Nowy właściciel poślubił w 1894 r. jedyną córkę Franza Wiecherta ze Starogardu (właściciela młynów).

    „Około 1890 r. rozebrano stary dwór i dobudowano do części z 1860 r. nowe piętrowe skrzydło. Od wschodu dostawiono do budynku wieżę. Urządzono paradny podjazd z prowadzącą do dworu aleją lipową oraz zorganizowano zieleń wokół budynku. Przed pałacem od południa założono partery kwiatowe. Na obszarze południowo-wschodnim założono niewicki park przypałacowy (Il poł. XIX w.)”.
    Na początku XX w. pałac należał do niemieckiej rodziny Wichert. W 1936 r. majątek rozparcelowano, a ówczesną właścicielką była wdowa Mety Albrecht z domu Wichert. Meta Albrecht w 1940 r. przepisała Sucumin na swojego zięcia - Gustava Witte, aby uchronić majątek przed przejęciem go przez SS-Bodenamt. Ostatnia właścicielka majątku Meta Albrecht opuściła Sucumin w 1945 r. w kolumnie uciekinierów.

    W 1945 r. w pałacu zamieszkują Siostry Wizytki, które urządzają w bibliotece kaplicę. Dość szybko jednak Siostry pożegnały się z pałacem w wyniku działań władzy ludowej (inne źródła wspominają o złej sytuacji finansowej sióstr. Opuściły one pałac w 1949 r.), lecz kaplica pozostała jako filia kościoła w Sucuminie. Wspomniana kaplica p.w. „Najświętszego Serca Jezusa i Niepokalanczo Serca Marii” funkcjonowała tu do 2001 r.

    W 1952 r. cały majątek wraz z pałacem został przekazany Przedsiębiorstwu Przemysłu Mięsnego w Gdańsku. W pałacu powstały biura. W latach 90-tych zakłady mięsne upadły, a pałac musiała przejąć gmina.

    Wójt starogardzkiej gminy chciał jak najszybciej sprzedać pałac, który generował jedynie koszty. Wartość budynku wyceniono na ok. 1,5 mln zł, ale gmina chciała go sprzedać za połowę ceny. Nawet za 750 tys. nikt nie chciał kupić podniszczonego pałacu z 15 lokatorami. Dopiero do 3 przetargu, na którym cena wynosiła 700 tys. zgłosił się Pan Konrad Ber, łódzki biznesmen. Ostatecznie zapłacił on jedynie 200 tys. zł., ale według umowy sprzedaży miał on zapewnić mieszkańcom pałacu nowe lokale i zwolnić tym samym gminę z tego obowiązku. I tu rozpoczęły się problemy. Pan Ber uważał, że wywiązał się z obowiązku, inne zdanie miała gmina więc rozgorzała się walka – więcej o całej sytuacji można przeczytać w artykule Dziennika Bałtyckiego.

  • Tragiczny wypadek w majątku

    W 1929 w sucumińskim majątku doszło do tragicznego wypadku. Przebywający w Susuminie dyrektor departamentu ministerstwa spraw zagranicznych Rzeszy niemieckiej p. Diltay, brał udział w polowaniu na jelenie. Potknął się on w lesie o wystający pień i upadając spowodował wystrzał z trzymającej w ręku dubeltówki. Kula przebija Diltayowi płuca i serce na wylot i zmarł na miejscu. Jak się okazało po kilku dniach, sytuacja śmierci p. Diltaya wyglądała nieco inaczej. Ustalono, iż w dniu wypadku Diltay kazał się zawieźć do lasu. Po przyjeździe na miejsce zniknął w gęstwinie drzew. Po chwili woźnica usłyszał strzały, a gdy przybiegł na miejsce odnalazł martwego już Diltaya. Jak się potem okazało samobójca pozostawił list, w którym żegna się z rodziną.

  • Źródła wiedzy

    • Express Poranny. R. 8, 1929, nr 297
    • Kurjer Czerwony. R. 8, 1929, nr 251
    • S. Grochowski, Karta Biała, 1985, www.zabytek.pl
    • Dorota Hryszkiewicz, Karta Biała, 2004, www.zabytek.pl
    • Dorota Abramowicz, Ten obcy w Sucuminie, 13-11-2010, Dziennik Bałtycki

    Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

    Zdjęcia:


Zdjęcia pałacu w Sucuminie

  • pałac w Sucuminie

    pałac w Sucuminie

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

  • pałac w Sucuminie

    pałac w Sucuminie

    Kociewie na dawnej fotografii

  • pałac w Sucuminie

    pałac w Sucuminie

    Wolne Forum Gdańsk

  • pałac w Sucuminie

    pałac w Sucuminie

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

  • pałac w Sucuminie

    pałac w Sucuminie

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

  • pałac w Sucuminie

    pałac w Sucuminie

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

  • pałac w Sucuminie

    pałac w Sucuminie

    Autor: Michał Piotrowski, 2020 r.

Czytaj więcej

Pałac Czarnylas

Skrót opisu: Wieś ucierpiała poważnie w wojnach ze Szwedami (1655 - 1660), w czasie których prawdopodobnie zaginął dokument osadczy.
Rodzaj obiektu: Pałac
Stan zachowania: Niszczejący
Instytucja kultury: Nie
Obiekt komercyjny: Nie
Urbex: Nie

Pałac w Czarnymlesie

pałac w Czarnym Lesie

Autor: Michał Piotrowski, 2021 r.

Informacje ogólne

Lokalizacja: województwo pomorskie, powiat starogardzki, gmina Skórcz

Rodzaj obiektu:
Stan zachowania:

Posiadasz więcej informacji
o obiekcie? Skontaktuj się z nami!

  • napisz do nas!
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Zapoznaj się z historią pałacu w Czarnymlesie

Przeczytaj więcej informacji o pałacu w Czarnymlesie. Poznaj jego historię. Miłego czytania!

  • Historia

    Z Zelgoszczy do Czarnegolasu wiedzie nieutwardzona droga licząca 4 kilometry. Mniej więcej w połowie tej drogi, przy resztówce pocholerycznego cmentarzyka, stoi figura Matki Boskiej. Cmentarzyk od czasu teraźniejszego oddzielają otaczające go ze wszystkich stron nisko ułożone duże, polne kamienie (trudno to nazwać murem czy wałem). W rogu, po prawej stronie patrząc od piaszczystej drogi, stoi skromny krzyż. Na tabliczce ktoś odręcznie napisał: „Tu 12 marca 1998 roku znaleziono zwłoki Śp. Dr Józefa Milewskiego zaginionego 26 lutego 1998 roku. Żył 84 lata".
    Przez wieś przepływa struga, która wpada do położonego na zachód od osiedla Czarnoleskiego jeziora. Czarnylas, jeżeli chodzi o historię, w porównaniu z okolicznymi miejscowościami jest białą plamą. Dotyczy do zarówno czasów dawanych, jak i okresu PRL. Jedynym dziejopisem Czarnegolasu był... dr Józef Milewski. Nazwa pochodzi od słowa las, który czarno wygląda. Kiedyś nazwa brzmiała: Czarnilas, Schwarcwalde (1352 rok), Czarnolescin (w latach 1648 , 1764 ,1771, 1779), niemiecka Czarnilas (1789 rok), Schwarzwald (1864 rok), hitlerowska- Schwarzwald.
    W roku 1880 wieś zajmowała 355 ha a folwark 720 ha, w roku 1885 wieś zajmowała 363 ha a folwark 736 ha, w roku 1910 wieś zajmowała 365 ha a folwark 738 ha i w roku 1931 1998 ha łącznie zajmowała wieś i folwark. Czarnylas należy do najstarszych miejscowości Kociewia. Znaleziony na polu toporek kamienny świadczy o istnieniu osady neolitycznej (4000 - 1700 lat p.n.e.). W okresie międzywojennym na polu w kierunku Zelgoszczy oraz w latach pięćdziesiątych przy remoncie byłego pałacu odkryte groby skrzynkowe wraz z urnami popielnicowymi mówią o ciągłości osadniczej (700 - 400 lat p.n.e.). Jednak pierwsza wzmianka pisana o miejscowości pochodzi dopiero z 1352 roku. W dokumencie z tego roku Czarnylas był wzmiankowany jako granica sąsiedniej wsi Wysoka. W XV wieku miejscowość należała do konturstwa w Gniewie. Między Czarnylasem a Pączewem doszło w 1433 roku do potyczki zbrojnej husytów z Krzyżakami. Wieś poniosła straty. W 1458 roku Kazimierz Jagiellończyk podarował dobra czarnoleskie wojewodzie pomorskiemu, Janowi z Jani. Wieś mocno ucierpiała w wojnie trzynastoletniej (1454 - 1466).

    W drugiej połowie XVI w. Czarnylas stanowił własność królewską (54 łany). W 1570 roku dobra należały do starosty gniewskiego. Było wówczas 3 ogrodników, chałupnik (rzemieślnik) i dziedziczna karczma, a w 1595 roku - dziewiętnastu chłopów. Pod względem sądowym, skarbowym i sejmikowym miejscowość należała wtedy do powiatu tczewskiego. Wieś ucierpiała poważnie w wojnach ze Szwedami (1655 - 1660), w czasie których prawdopodobnie zaginął dokument osadczy. W 1682 roku królewskie dobra dzierżawcze liczyły 63,5 łanów, we wsi była wtedy jedna karczma, było ośmiu zagrodników. W 1686 roku dobra starościńskie (folwark) dzierżawił Bystram. W 1754 roku żył we wsi chłop Jan Kurowski, który dobrze musiał się przysłużyć ówczesnemu królowi. Skoro otrzymał od niego cenny przywilej „nadawczy", jakim do dziś się chlubią jego potomni. „August Trzeci z Bożej Łaski Król Polski (...) - brzmią wyjątki z tego dokumentu - oznajmujemy (...), iż umyśliliśmy Onego i Sukcesorów Tego przy (...) wybranieckim półłanie zachować i zatrzymać (...) ze wszystkimi budynkami, polami, (...) ogrodami, łąkami (...), lasami, (...) sadami, barciami, stawkami (...), wolnym w jeziorach (...) ryb łowieniem, zwierzyny (...) strzelaniem (...), młynami wodnemi i zwietrznemi (...), piwa, gorzałki na potrzebę własną (...) do pomnienionego półłanu wybranieckiego należącymi (...) Tak jednak aby zwyczajny na Regiment Łanowy podatek punktualnie zawsze opłacali. Od innych wszelkich ciężarów i danin (...) niniejszym uwalniamy (...) Dan w Warszawie Dnia III miesiąca sierpnia Roku Pańskiego MLCCLIV Panowania Naszego II Roku (-) Austus Rex….”

    Rząd pruski oddał dobra czarnoleskie w wieczystą dzierżawę. W 1778 roku folwark posiadał 31 włók, 15 mórg i 18 prętów [pręt k. (kwadratowy) = 3,3 m], podczas gdy jedenastego września 1792 roku doszły do tego - 7 włók, 4 morgi i 28 prętów. W 1789 roku wieś królewska i folwark liczyły 32 dymy.

    Chełkowscy w Czarnym Lesie

    Dwór wraz z młynem należał do Maksymiliana Chełkowskiego, prezesa Banku Spółdzielczego w Skórczu oraz innych miejscowościach. Maksymilian urodził się 12.10.1851 r. w Czarnym Lesie, zmarł 1.06.1929 w Skórczu. Urodził się więc w dworze. Stąd przypuszczenie, że majątek musiał należeć do rodziny Chełkowskich jeszcze przed 1851 r. Paweł Chełkowski, który jest prawnukiem Maksymiliana prowadzi dalsze poszukiwania genealogiczne.

    Maksymilian Chełkowski sprzedał majątek w latach 20-tych XX w. (nie ma na to potwierdzenia, dalszy opis historyczny wskazuje na innych właścicieli pałacu).

    Dalsze losy majątku

    W 1874 roku wybudowano gorzelnię i obecny pałac (na fundamentach poprzedniego pałacu stoją magazyny dzisiejszej spółdzielni produkcyjnej). W 1880 roku folwark był w rękach Żyda z Kursztyna i długo w rękach żydowskich pozostawał (przed I rozbiorem Polski miał to być Żyd Hermann). Pozostały po nim grobowce w miejscu wyciętego, najstarszego lasu i odosobniony przy drodze do Wysokiej. W 1891 roku starogardzki sejmik powiatowy podjął uchwałę co do budowy odcinka szosy Czarnylas - Pączewo. Przed 1909 rokiem, rząd pruski zarządził wykupienie majątku, który przekształcił w domenę. W 1923 roku została ona rozparcelowana, a resztówkę nabył kpt. WP Rolbiecki (użytkował ją do wojny w 1939 roku). W 1931 roku były gorzelnia i cegielnia. Był stolarz, a 15 procent mieszkańców było bezrobotnych.

    W nocy z 2 na 3 i z 8 na 9 czerwca 1942 roku hitlerowcy wysiedlili z gospodarstw rolnych wszystkich parcelników, tj. 13 rodzin polskich (46 osób). Powiernikiem Rzeszy Niemieckiej na majątku odebranym Rolbieckiemu i innym został Stege. Podczas okupacji z rąk hitlerowskich zginęli Maria Andrykowska (1939 rok), Leon Bielicki (1939 rok), Bernard Brelowski, ks. Brunon Koziorzemski (16 X 1939 rok), Józef Kuchta, rolnik Franciszek Kurowski (1939 rok), Leon Nierzwicki, Maria Paszkówna (1939 rok), Antoni, Franciszek, Jadwiga, Monika i Stefan Paterowie, Alfons, Alojzy, Gracjan, Maria, Rozalia i Tomasz Szonszorowie, rolnik Bernard Tusz (1939 rok) i Bronisław Werner. W akcję wyniszczenia Polaków aktywnie włączył się jesienią 1939 rok hitlerowiec Jochem, który w pierwszych dniach wojny przybył tu z Gdańska, wyrzucił administratora z plebanii i zagarnął dobra kościelne. Miejscowość wyzwoliły wojska radzieckie w dniach 4 i 5 marca 1954 roku.

  • Źródła wiedzy

    • Fragmenty tekstu udostępnione przez Gminę Skórcz (udostępniono za zgodą gminy)
    • Informacje od Pawła Chełkowskiego (prawnuka dawnego właściciela - Maksymiliana Chełkowskiego)

     Zdjęcia: Michał Piotrowski, 2021 r.

Czytaj więcej

Literatura z regionu