Historia dworu w Gowinie
W 1215 roku niejaki Henryk przekazał Gowino cystersom z Oliwy, którzy z kolei przeznaczyli wieś na potrzeby zakonu cysterek w Żarnowcu. Około pięćdziesiąt lat później książę pomorski Świętopełk II odebrał te ziemie w zamian za Wierzchucino (lub Gardlino) oraz Lubkowo. W 1365 roku wielki mistrz krzyżacki Winrych von Kniprode nadał Gowino na dziedziczną własność Piotrowi z Rusocina oraz Wojciechowi i jego braciom, również z Rusocina.

W XV wieku doszło do podziału wsi na Gowino Duże i Małe. W kolejnych stuleciach majątek przechodził w ręce różnych właścicieli, wśród których znaleźli się: Bachowie, Bolszewscy, Dąbrowscy, Gowińscy, Liśniewscy, Dombrowscy, Przebendowscy, Gibsonowie i Keyserlingkowie. W 1750 roku wieś należała do rodziny Żelewskich. Według katastru kontrybucyjnego z 1772/1773 roku właścicielami Małego Gowina byli Antoni Lewiński (Anton von Lewinsky) i Ignacy Przebendowski (Ignatz von Prebendow). Z kolei Małe Gowino było w posiadaniu Ignacego Przebendowskiego, Antoniego Lewińskiego, Jakuba Gowińskiego (Jacob von Gowinsky), Jakuba Żelewskiego (von Zelewsky), Jakuba Dąbrowskiego (von Dombrowsky), Jana Sychowskiego (von Sychowsky) oraz Michała Gowińskiego (Michel von Gowinsky).
W latach 1780-1781 właścicielami Dużego Gowina byli: Bernardyna Przebendowska, Świchowski i Jakub Gowiński. Z kolei Małe Gowino posiadali Bernardyna Przebendowska, Antoni Lewiński, Dąbrowski, Michał Gowiński oraz spadkobiercy po Żelewskim.
W 1832 roku Małe Gowino należało do spadkobierców po Janie Dąbrowskim i do Józefa Gowińskiego. Jego udział należał później do Luizy Gowińskiej z domu Szymańskiej. Duże Gowino należało z kolei do Michała Gowińskiego, a potem do Józefa Labudy (Joseph Labudda).


W latach 1782–1786 właścicielem Gowina był Alexander von Gibson, wielki konsul brytyjski w Gdańsku. Równolegle część majątku posiadał w 1782 roku von dem Bach-Gowiński.


![]()
W 1929 roku jako dzierżawców majątku wymienia się Teofila Paszke oraz Jana Płomina.

Obecnie przekształcony dwór wykorzystywany jest jako budynek mieszkalny. Niejednolite elewacje świadczą o licznych zmianach wprowadzanych przez kolejnych właścicieli.
Dwór został wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku z kamienia i cegły. Jest otynkowany, o półtorakondygnacyjnej bryle, z pozornym ryzalitem na osi elewacji. Nakryty jest dachem dwuspadowym.


- Opisana historia jest fragmentem z przewodnika Niny Herzberg-Zielezińskiej i Radosława Kamińskiego, pt. Dwory i Pałace Pomorza. Powiat wejherowski, 2026.
Bibliografia:
- Inwentarz dóbr rzucewsko-wejherowskich z roku 1711
- Radosław Kamiński, Dwory i pałace powiatu wejherowskiego. Historia, architektura, 2024
- Gazeta Toruńska 1875, R. 9 nr 38
- Ledebur, Leopold von (1799-1877), Adelslexicon der Preussischen Monarchie. T. 1 (A-K)
- Festschrift zur Feier des fünfzigjährigen Bestehens des Königlichen Gymnasiums zu Neustadt Westpr. 1907
- Ledebur, Leopold von (1799-1877), Adelslexicon der Preussischen Monarchie. T. 3 (T-Z)
- Manthey, Stanisław, Księga adresowa gospodarstw rolnych ponad 50 hektarów województwa pomorskiego, Toruń 1929
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II
- Żernicki-Szeliga, Emilian (1826-1910), Geschichte des polnischen Adels : nebst einem Anhange : Vasallenliste des 1772 Preussen huldigenden polnischen Adels in Westpreussen
- Thorner Presse 1893, Jg. XI, Nro. 115 + Beilage
- Thorner Presse 1890, Jg. VIII, Nro. 48
- Klotzke, Zbigniew, Parafia i kościół pod wezwaniem św. Wawrzyńca w Luzinie, Luzino 200
- Rembalski Tomasz, Własność szlachecka w północno-zachodnich powiatach prowincji Prusy Zachodnie w latach 1772-1834. Spisy, Gdańsk 2025
Zdjęcia:
- Radosław Kamiński, 2025 r.
Data publikacji artykułu:
Sklep
Ogłoszenia








