Przejdź do głównej treści

Historia dworu w Górze

Pierwsza wzmianka o wsi Góra pochodzi z 1236 roku i znajduje się w dokumencie wystawionym przez księcia Świętopełka. Około 1700 roku założono tu folwark, w którym uprawiano głównie żyto i jęczmień, a także prowadzono hodowlę koni, wołów, krów, świń i owiec.

Według katastru kontrybucyjnego z 1772/1773 roku właścicielem Góry był Józef Antoni Przebendowski (von Prebendow), a dzierżawcą Jan Dzierżyński (Johann Zerszinski). W 1806 roku właścicielem majątku był Michael Ernst von Jannewitz (Michał Ernest Janowski / Janowski). W 1832 roku jako właścicielkę wymienia się generałową Schönrock. Kolejnym właścicielem był Ferdynand Löwenklau (Ferdinand von Löwenklau).

W okresie międzywojennym wieś Góra znalazła się w granicach II Rzeczypospolitej. Podobnie jak wiele dawnych majątków niemieckich została przejęta przez państwo polskie i oddana w dzierżawę. Nowym dzierżawcą został Ignacy Żylicz herbu Lubicz, pochodzący z Zamojszczyzny. Był absolwentem Królewskiej Akademii Rolniczo-Weterynaryjnej w Kopenhadze. Na terenie majątku, obejmującego około 500 hektarów, Żylicz prowadził hodowlę rasowych koni i bydła, a także wyhodował własną odmianę żyta, przystosowaną do warunków klimatycznych Pomorza.

Rodzina Żyliczów aktywnie uczestniczyła w życiu lokalnej społeczności. Byli oni zaangażowani m.in. w nauczanie języka polskiego, zarówno dzieci, jak i dorosłych. Po wybuchu II wojny światowej Żyliczowie opuścili Górę i przenieśli się na Lubelszczyznę. Pamięć o ich działalności przetrwała wśród lokalnej społeczności. W 2013 roku jedna z ulic w Górze otrzymała nazwę „Aleja Rodziny Żyliczów”.

Historia po 1945 roku

Po zakończeniu II wojny światowej na terenie dawnego folwarku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne. Wzniesiono wówczas tuczarnię oraz chlewnię, które współpracowały z zakładami mięsnymi w Gdyni. W budynku dworu urządzono mieszkania dla pracowników PGR-u. Przypuszczalnie w tym czasie i z tego powodu dwór doczekał się rozmaitych przybudówek ze współczesnymi oknami, a dawny ganek zabudowano. W 1989 roku majątek przeszedł w ręce spółki akcyjnej z Gdańska, która nie podjęła działań na rzecz utrzymania ani samego dworu, ani jego otoczenia. Przez pewien czas budynek był nadal zamieszkiwany, jednak z biegiem lat, w wyniku postępującej degradacji obiektu, lokatorzy go opuścili.

W latach 2014 i 2015 nieruchomość kilkukrotnie wystawiano na licytację, jednak bez powodzenia. Próby przejęcia obiektu przez gminę również zakończyły się niepowodzeniem ze względu na znaczne zadłużenie. Obecnie dwór pozostaje opuszczony i z każdym rokiem coraz bardziej popada w ruinę.

Architektura

Dwór w Górze został wybudowany w 1910 roku. Jest konstrukcji szkieletowej, z wypełnieniem ceglanym. Jego bryła jest rozczłonkowana, parterowa, z ryzalitem frontowym oraz werandą.

Ciekawostki
  • We wsi znajduje się figura Chrystusa Króla, ufundowana w 1928 roku przez członków miejscowego Towarzystwa Powstańców i Wojaków jako wyraz wdzięczności za odzyskanie przez Polskę niepodległości. Po wybuchu II wojny światowej Niemcy zniszczyli część monumentu, usuwając m.in. polskie napisy. Po wojnie figura została odrestaurowana.
  • Do rodziny Żyliczów przyjeżdżał na praktyki rolnicze najmłodszy z rodu von Krockowów z Krokowej, Uli. W 1938 roku państwo von Krockow zaprosili Marka Żylicza, syna Ignacego, na wakacyjny pobyt w Krokowej.
Źródła wiedzy

Bibliografia:

  • TeatrnNN, relacje Marka Żylicza
  • www.zbytek.pl
  • Kamiński Radosław, Dwory i Pałace powiatu wejherowskiego. Historia i architektura, Wejherowo 2024
  • Rembalski Tomasz, Własność szlachecka w północno-zachodnich powiatach prowincji Prusy Zachodnie w latach 1772-1834. Spisy, Gdańsk 2025

Zdjęcia:

  • Michał Piotrowski, Tajemnice Pomorza, 2023 r.
  • Nina Herzberg-Zielezińska, 2024 r.

Data publikacji artykułu:

26 czerwiec 2026
dwór w Górze 2023

Dwór w Górze, 2023

Autor: Michał Piotrowski, Tajemnice Pomorza
dwór w Górze 2024

Dwór w Górze, 2024

Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
dwór w Górze 2024

Dwór w Górze, 2024

Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
dwór w Górze 2024

Dwór w Górze, 2024

Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
dwór w Górze 2024

Dwór w Górze, 2024

Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
dwór w Górze 2024

Dwór w Górze, 2024

Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
dwór w Górze 2024

Dwór w Górze, 2024

Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
dwór w Górze 2024

Dwór w Górze, 2024

Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
dwór w Górze 2023

Dwór w Górze, 2023

Autor: Michał Piotrowski, Tajemnice Pomorza
dwór w Górze 2023

Dwór w Górze, 2023

Autor: Michał Piotrowski, Tajemnice Pomorza
dwór w Górze

Dwór w Górze

dwór w Górze

Dwór w Górze