Dwór w Żelistrzewie

O Żelistrzewie dowiadujemy się już w XIII wieku. Dziedzicem wsi był Gustaw Below. Za czasów krzyżackich osada należała do komturstwa gdańskiego. W 1469 r. król Kazimnierz zapisał Ściborowi i jego braciom za wierne usługi 500 grz. na Żelistrzewo, które im dał w zastaw aż do spłacenia tej kwoty. W 1495 r. Gdańszczanie uzyskali od króla Jana Olbrachta prawo wykupienia tych dóbr od ówczesnego dziedzica. W 1520 r. niejaki Maciej Sławtowski donosi, iż Gdańszczanie żądają od niego niesprawiedliwie podatków i tłoki. Dostał na tę skargę odpowiedź z Gdańska, aby udowodnił, że tylko do mniejszych ciężarów jest zobowiązany. Pod koniec XVI wieku została zakupiona przez Ernesta Wejhera, potem przeszła w ręce Przebendowskich. Według Topografii Goldbecka z 1789 r. Żelistrzewo było opisywane jako wieś szlachecka będąca wolnym sołectwem przynależącym do Rzucewa. Była ona wtedy w posiadaniu rodziny Gibsone.

Dwór znajduje się na skrzyżowaniu dróg leży w centrum wsi. Obiekt jest obecnie przebudowany i pełni funkcje Wiejskiego Ośrodka Kultury.

• Opracowanie tekstu: Radosław Kamiński, w tym:
• Diecezja chełmińska. Zarys historyczno-statystyczny, Pelplin 1928.
• Gmina Puck…Piękno odkryte. 20-lecie samorządu, red. Jan P. Dettlaff, Puck-Bydgoszcz 2010.
• Radosław Kamiński, Szlakiem dworów i pałaców Północnych Kaszub, Wejherowo 2006.
• Franciszek Mamuszka, Ziemia Pucka. Przewodnik Krajoznawczy, Warszawa 1989.
• Mieczysław Orłowicz, Ilustrowany przewodnik po ziemi kaszubskiej, Lwów-Warszawa 1924.
• Franz Schultz, Dzieje powiatu wejherowskiego i puckiego z 1907 r., tłumaczenie z 2011 r., Gdańsk-Wejherowo.
• Piotr Skurzyński, Radosław Kamiński, Dziedzictwo kulturowe Północnych Kaszub, Wejherowo 2008.
• Korekta tekstu: Nina Herzberg, w tym:
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIV, s. 771.

Zdjęcie: Radosław Kamiński (udostępniono za zgodą autora).