Przejdź do głównej treści

Historia dworu w Uleńcu

Uleniec był gniazdem rodziny Ulenieckich herbu Przerowa. Wzmiankowany w 1408 roku. W 1540 roku wieś dziedziczyli kanonik i oficjał warszawski Jan oraz Stanisław Ulenieccy. W 1602 roku właścicielką była Katarzyna Uleniecka. W 1674 roku dobra przeszły na Ogrodzieńskiego i Rożeckiego.

W 1783 roku majątek należał do kapitana artylerii litewskiej Stanisława Bystrzyckiego. W 1789 roku nowym właścicielem został Maciej Rudawski. Na początku XIX wieku dobrami zarządzał Jan Rudzki, a później Popławscy i Górscy. W 1817 roku majątek kupił Jan Górski herbu Boża Wola. W 1822 roku Uleniec odziedziczyli jego spadkobiercy: Urszula Nowak, Marianna z Górskich Janiszewska oraz Józefa i Walenty Górscy. W 1823 roku majątek został wystawiony na publiczną licytację. Od 1824 roku Uleniec był własnością generała, senatora Rosji, Henryka Fanshawe (1756-1828), a od 1826 roku jego synów: kamerjunkra Dworu Cesarskiego Fryderyka; generała wojsk rosyjskich Wilhelma oraz generała Jerzego (1789-1867). W 1828 roku dobra stały się własnością Walentego Popławskiego. Kolejnym właścicielem w 1836 roku został Krystian Ernest Tysler (lub Tyzler, ok. 1771-1847), potem od 1842 roku Krystian Tysler (ur. ok. 1838). W 1845 roku majątek kupił wybitny działacz społeczny i gospodarczy w Królestwie Polskim, współorganizator Towarzystwa Rolniczego i Komitetu Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego Ludwik Górski (1818-1908). Pierwotnie osiadł w dziedzicznym majątku w Woli Pękoszewskiej. Po ślubie z hrabianką Pauliną Krasińską (1816-1863) zamieszkał w Uleńcu.

W 1850 roku Uleniec należał do brata Ludwika, Stanisława Górskiego (1820-1900). Od niego w 1862 roku dobra nabył Dominik Zieliński. Kolejnym właścicielem w 1865 roku został Karol Woyd. W 1872 majątkiem zarządzali Tadeusz Rogoliński z żoną Marią z Czyżewskich (lub ze Strzyżewskich, zmarłą w 1875 roku). W 1878 roku kolejnym właścicielem został Ludwik Budziszewski. W 1879 roku majątek przeszedł na Osipa Krompolca, a w 1883 roku na Franciszka Podgórskiego. W 1885 roku nowym właścicielem został Kazimierz Bogusławski (ok. 1857-1924). W 1925 dobra odziedziczyły jego córki Wanda Aniela Zofia de Michelis (ok. 1892-1966) i Marta Maria (ok. 1898-1978), żona Stefana Eugeniusza Podkólińskiego (ur. ok. 1890). W 1930 roku siostry sprzedały majątek podporucznikowi Januszowi Holenderskiemu, który podczas II wojny światowej brał udział w walkach o Monte Cassino. W czasie jego nieobecności dwór w Uleńcu tętnił życiem, mieszkała tam jego żona Irena Holenderska wraz ze swoimi rodzicami. W czasie II wojny światowej w Uleńcu schronienie znalazły także rodziny Młodzianowskich i Krzyżanowskich oraz znany aktor i reżyser Aleksander Zelwerowicz, który według przekazów był oficjalnie zatrudniony jako kierownik obory. Pomimo trudnych czasów, życie w dworze toczyło się względnie spokojnie – dorośli spędzali czas na rozmowach o polityce, a dzieci bawiły się i uczyły.

Sytuacja uległa zmianie, gdy majątek objęto przymusowym zarządem niemieckim. Na jego czele stanął Otto Buggisch, który nie tylko organizował w dworze spotkania towarzyskie dla niemieckich żołnierzy, ale także nakazał ogrodzić teren drutem kolczastym i utworzyć obóz pracy. W obozie tym przetrzymywano rolników, którzy nie wywiązali się z dostaw na rzecz okupanta, ich życie było nadzorowane przez strażników. W miarę pogarszania się sytuacji Niemców na froncie alianckim, w parku otaczającym dwór, urządzono niewielki szpital polowy dla żołnierzy Wehrmachtu. Rodzina Holenderskich oraz ich przyjaciele, zamieszkujący wówczas dwór, opuścili Uleniec, zanim doszło do ewakuacji Niemców z okolicznych terenów.

Historia po 1945 roku

Po zakończeniu II wojny światowej majątek przejął Skarb Państwa i najpierw oddał w użytkowanie miejscowemu Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu, a w 1950 roku Państwowemu Gospodarstwu Ogrodniczemu, wchodzącemu w skład PGR Uleniec. Obecnie dwór jest własnością prywatną, sprawia jednak wrażenie opuszczonego.

Architektura

Dwór został wybudowany w połowie XIX wieku zapewne dla ówczesnych właścicieli, rodziny Górskich. Jest to obiekt klasycystyczny, parterowy, wysoko podpiwniczony. Nakryty jest dachem czterospadowym, z gankiem poprzedzającym wejście, złożonym z dwóch par smukłych kanelowanych kolumn, wspierających trójkątny szczyt dwuspadowego daszku. Pomiędzy oknami usytuowane są półkoliście zamknięte dekoracyjne blendy.

Ciekawostka
  • Stanisław Górski w swoim majątku prowadził sprzedaż macior i skopów, które pochodziły ze słynnej owczarni z Woli Pękoszewskiej.
Źródła wiedzy

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat grójecki, wyd. II, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska

Data publikacji artykułu:

05 lipiec 2026
dwór w Uleńcu 1980 r.
Dwór w Uleńcu, 1980 r.
Ewidencja parkowa
dwór w Uleńcu 2007 r.
Dwór w Uleńcu, 2007 r.
Autor: Piotr Libicki
dwór w Uleńcu 2016 r.
Dwór w Uleńcu, 2016 r.
Autor: Rafał Terkner
dwór w Uleńcu elewacja boczna 2016 r.
Dwór w Uleńcu, 2016 r.
Autor: Rafał Terkner
dwór w Uleńcu elewacja frontowa 2016 r.
Dwór w Uleńcu, 2016 r.
Autor: Rafał Terkner
dwór w Uleńcu brama wjazdowa 2016 r.
Dwór w Uleńcu, 2016 r.
Autor: Rafał Terkner