Przejdź do głównej treści

Pałac w Kobylinie

pałac w Kobylinie
Autorka: Iwona Olkowska, 2025 r.
Informacje ogólne
Rodzaj obiektu:
Pałac
Numer rejestru zabytków:
175/A
Data wpisu do rejestru:
08 czerwiec 1982
Stan zachowania:
Odrestaurowany
Zastosowanie:
Hotel i Restauracja Pałac Kobylin

Historia pałacu w Kobylinie

Kobylin wymieniany jest po raz pierwszy w księgach czerskich w 1407 i 1409 roku. Kobylin był gniazdem rodowym kilku polskich rodzin szlacheckich: Kobylińskich herbu Prus I, Kobylińskich vel Kobylskich herbu Przerowa i Kobylskich herbu Kościesza. W 1442 roku bracia Mikołaj, Jan i Pełka Kobylscy herbu Kościesza uzyskali od księcia Bolesława Mazowieckiego przywilej dla Kobylina. W 1444 roku bracia dokonali podziału dóbr, a Kobylin przypadł Mikołajowi. W 1564 roku wzmiankowano w Kobylinie: Stanisława, Mikołaja i Walentego, którzy płacili podatki z części posiadanych dóbr. W połowie XVII majątek uległ rozdrobnieniu w wyniku podziałów, m.in. posagowych. Częściowo dobra były w posiadaniu także innych rodzin.

W 1783 roku właścicielem majątku Kobylin był podskarbi koronny marszałka sejmu rozbiorowego 1773 roku, wielki zdrajca książę Adam Poniński (1732-1798). Do 1817 roku Kobylin należał do Ciszewskich herbu Zadora, w tym do Jana Ciszewskiego, a potem do Stefana Ciszewskiego. Od niego majątek w 1817 roku nabył Stanisław Suffczyński herbu Szeliga (1766-1819). Po jego śmierci dobra odziedziczyła żona Marianna z Kozłowskich (około 1775-1827), z pierwszego małżeństwa Hipolitowa Lemańska. Po jej śmierci w 1827 roku majątek przeszedł na dzieci Suffczyńskiego z jego pierwszego małżeństwa i syna z drugiego małżeństwa. Do 1829 roku całe rodzeństwo spłacił Stanisław Suffczyński Jr., który został wówczas jedynym właścicielem Kobylina. W 1847 roku majątek kupił polski lekarz Maurycy Wolff (1798-1861), po nim w 1852 roku polski bankier, inwestor i finansista żydowskiego pochodzenia Leopold Kronenberg (1812-1878). Ten z kolei odsprzedał majątek w 1854 roku poprzedniemu właścicielowi – Maurycemu Wolffowi, który jeszcze w tym samym roku sprzedał go swojemu krewnemu, lekarzowi Augustowi Wolffowi. W 1859 roku dobra przeszły w ręce Wincentego Słubickiego herbu Rola (1834-1884), w 1861 roku należały do kupca i obywatela ziemskiego Mejera Bersona (1787-1873), a od 1862 roku do Bernarda Kaftala. Od 1874 roku majątek był w posiadaniu Konstantego Łączyńskiego, a potem Stefana Łączyńskiego.

Od 1881 roku Kobylin należał do Leona Zaleskiego. Dwa lata później majątek odziedziczyły po nim jego córki Ludmiła i Maria. One sprzedały dobra w 1897 roku Bronisławowi Rudnickiemu. Był on ich właścicielem do 1909 roku. Od 1921 roku posiadaczką majątku była wdowa po Bronisławie Helena Rudnicka z Andrychiewiczów. Kolejnym właścicielem został hrabia Włodzimierz Jerzy Dąbski (1887-1941), od którego majątek kupiła w 1928 roku baronowa Maria Kąsinowska (1879-1946). W 1930 roku zaciągnęła pożyczkę w Państwowym Banku Rolnym na melioracje. Jednak na hipotece Kobylina ciążyła już pożyczka od Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Warszawie, zaczerpnięta przez poprzednich właścicieli oraz inne sumy zabezpieczone przez drobniejszych wierzycieli. Marii Kęsinowskiej groziła przymusowa licytacja majątku, jednak udało jej się go jakoś uratować i wytrwać w nim jeszcze do 1936 roku. Wówczas podjęła decyzję, aby sprzedać majątek Jerzemu Zdzisławowi Wickenhagenowi.

W 1939 roku majątek kupiła Luciana Frassati-Gawrońska (1902-2007), żona polskiego dyplomaty II RP, ambasadora w Wiedniu Jana Gawrońskiego (1892-1983). Luciana Frassati-Gawrońska współpracowała z polskim podziemiem w początkach okupacji. Wywiozła z Polski żonę generała Władysława Sikorskiego, w 1940 roku współdziałała w zwolnieniu z obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego. W konsekwencji Kobylin został zarekwirowany przez Niemców, a ona musiała uciekać do Włoch. Pałac stał się siedzibą Kreishauptmanna powiatu grójeckiego, doktora praw Wernera Zimmermanna. Na kamiennych kominkach pojawiły się monogramy „nowego właściciela” – WZ i data – 1940 rok.

Historia po 1945 roku

Po zakończeniu II wojny światowej pałac został przejęty przez Skarb Państwa. Użytkownikiem został Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Od 1956 roku w pałacu mieściło się technikum ekonomiczne. W 1961 roku przeprowadzono remont wnętrz. W 1972 roku nadbudowano jedno piętro nad środkową częścią budynku. Później w pałacu mieścił się internat dla uczennic Zespołu Szkół Zawodowych w Grójcu. Od połowy lat 90. pałac był nieużytkowany. W 2002 roku Starostwo Powiatowe w Grójcu przekazało nieruchomość Fundacji im. ks. Stanisława Konarskiego.

W latach 2002-2015 trwały w pałacu prace remontowe, w wyniku których powstało centrum konferencyjne i kulturalne, a także hotel i restauracja.

Architektura

Pałac w Kobylinie, wzniesiony w 2. połowie XIX wieku (około 1880 roku) dla rodziny Ciszewskich, jest przykładem neorenesansowej i eklektycznej architektury. Zaprojektował go Władysław Marconi (1848-1915). Zbudowany na planie prostokąta, posiada harmonijną bryłę z piętrowymi ryzalitami i wysoką, trzykondygnacyjną wieżą w północnym skrzydle. Początkowo parterowy, później rozbudowany, nakryty jest dwuspadowymi dachami z okapami. W czasie okupacji w 1940 roku pałac przekształcono na siedzibę Kreishauptmanna, wprowadzając do wnętrz elementy architektury III Rzeszy. Zmodernizowano również park, dodając basen kąpielowy i metalowe bramy ze znakami zodiaku.

Ciekawostka

W 1976 roku Kobylin stał się areną niezwykle zagadkowego wydarzenia. Jak podaje Andrzej Rola-Stężycki, pewnego letniego dnia do zarządców dworu zgłosiła się grupa niemieckich turystów, prosząc o pozwolenie na spacer po parku. Twierdzili, że chcą zweryfikować pewne fakty z czasu okupacji niemieckiej. Gdy zapadł zmrok, pożegnali się spokojnie i odjechali.

Następnego ranka we wsi zawrzało. Okazało się, że nocni goście zostawili po sobie głęboki wykop. Szybko rozeszła się plotka, że Niemcy szukali, a może nawet znaleźli, ukryty skarb. Na miejsce przybyła milicja, ale sprawy nigdy nie wyjaśniono. Czy coś odkryli? I czy udało im się to wywieźć? Tę tajemnicę park w Kobylinie skrywa do dziś.

Źródła wiedzy

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat grójecki, wyd. II, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska

Data publikacji artykułu:

05 lipiec 2026
pałac w Kobylinie przed remontem
Pałac Kobylin, 1942 r.
Friedrich Gollert, Warschau unter deutscher Herrschaft: Deutsche Aufbauarbeit im Distrikt Warschau: Im Auftrage des Gouverneurs des Distrikts Warschau Ludwig Fischer unter Benutzung amtlicher Unterlagen, Cyfrowe Mazowsze, domena publiczna
pałac w Kobylinie przed remontem
Pałac Kobylin, 2007 r.
Autor: Piotr Libicki
pałac w Kobylinie
Pałac Kobylin, 2016 r.
Autor: Rafał Terkner
pałac w Kobylinie 2025
Pałac Kobylin, 2025 r.
Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
pałac w Kobylinie 2025
Pałac Kobylin, 2025 r.
Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
pałac w Kobylinie 2025
Pałac Kobylin, 2025 r.
Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
znaki zodiaku na bramie pałacu w Kobylinie
Metalowa brama ze znakiem zodiaku, 2025 r.
Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska
pałac w Kobylinie 2025
Pałac Kobylin, 2025 r.
Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska