Przejdź do głównej treści

Dwór w Gościeńczycach

dwór w Gościeńczycach
Udostępnił właściciel dworu, 2024 r.
Informacje ogólne
Rodzaj obiektu:
Dwór
Numer rejestru zabytków:
348/A (park)
Data wpisu do rejestru zabytków:
22 październik 1986
Stan zachowania:
Odbudowany
Zastosowanie:
Własność prywatna

Historia dworu w Gościeńczycach

Gościeńczyce stanowiły gniazdo rodowe Gościańskich herbu Prus III. Po raz pierwszy były wzmiankowane w dokumentach pisanych w 1407 roku. W 1411 roku właścicielami tych dóbr byli: Jan, Santor, Świętosław i Miczek Gościańscy. W 1416 roku Jan Gościański zakupił fragment wsi Mieńsko od księcia mazowieckiego Janusza I Starszego (ok. 1346-1429). W kolejnych latach zamienił część Gościeńczyc na tereny w Mieńsku.

W 1564 roku majątek należał do kasztelana czerskiego i warszawskiego Stanisława Leśniowolskiego herbu Pierzchała (Roch) (ok. 1490-1565), potem do Paprockich. W roku 1674 na częściach majątku Gościeńczyce, z wyjątkiem części należącej do Gościeńckich, dziedziczyli Paweł Zawadzki i Górski. Przed 1700 rokiem majątek sprzedano Giżyckim herbu Gozdawa.

W XVIII wieku Gościeńczyce były własnością rodziny francuskiego pochodzenia Pugetów. W 1748 roku majątek należał do hrabiny Ludwiki z Potkańskich Rostworowskiej herbu Nałęcz (1744-1817). Do 1818 roku Gościeńczyce posiadał pisarz wielki koronny króla Stanisława Augusta Adam Cieciszowski herbu Pierzchała (Kolumna) (1743-1783). Następnie, do 1822 roku, właścicielem był hrabia Pius Kiciński herbu Rogala (1752-1828). W 1823 roku po zmarłym Jędrzeju Kulpińskim, wierzycielu sumy 10 000 złotych polskich, w dziale IV pod numerem 5, otwarto sprawę spadkową. Część ta przypadła Andrzejowi Kulpińskiemu. Kolejna sprawa spadkowa została otwarta w 1828 roku po Tomaszu Beranku, który był wierzycielem kapitału 12 000 złotych polskich na dobrach gościeńczyckich.

W 1852 roku toczyło się postępowanie spadkowe po Antoninie z Żebrowskich Bełzowej (ok. 1770-1852), wierzycielce sumy 12 500 złotych polskich. Do 1856 roku właścicielką majątku była Marianna Teofila Armińska z Gostkowskich herbu Gozdawa (ok. 1804-1896). W 1856 roku posiadłość przeszła w ręce Ciechanowskich, w tym Jana i Władysława, którzy byli jej właścicielami do 1876 roku. Do 1874 roku majątek był własnością Władysława Ciechanowskiego. W 1909 roku dobra należały do Mordka Łęgi.

W okresie międzywojennym majątek był własnością Wisłockich i przemysłowca Watersheita. W 1943 roku Gościeńczyce należały do Edwarda i Bogusława Książkiewiczów.

Historia po 1945 roku

W 2018 roku od rodziny Książkiewiczów nabył go obecny właściciel. Z uwagi na bardzo zły stan techniczny, w porozumieniu z konserwatorem zabytków, postanowiono rozebrać stary dwór i wybudować nowy, nawiązujący do stylu szwajcarskiej willi. W majątku zachował się także zabytkowy mur oraz młyn, który został zabezpieczony. Właściciele planują otworzyć tu winiarnię. Rewitalizacji został poddany także park.

Architektura

Dwór w Gościeńczycach został wzniesiony w 1. połowie XIX wieku, rzekomo dla rodziny Tęczyńskich. Budynek, który niegdyś istniał w Gościeńczycach, charakteryzował się bezstylową formą z elementami klasycyzmu. Dwór był parterowy z mieszkalnym poddaszem. Posiadał dwuspadowy dach i środkowy ryzalit od północy. Usytuowany na planie prostokąta, w rozległym parku krajobrazowym, położonym nad rzeką Jeziorką. Park był pełen egzotycznych drzew, z murem wkomponowanym w młyn wodny.

Ciekawostka
  • Kazimierz Brodziński (1791-1835), znany poeta romantyczny, często odwiedzał dwór w Gościeńczycach. Przyjaźnił się z astronomem Franciszkiem Armińskim (1789-1848), dziedzicem majątku. W 1826 roku poślubił Wiktorię Holly (ur. ok. 1801), siostrę drugiej żony Armińskiego, Karoliny Holly (ok. 1800-1824). Brodziński szczególnie lubił przebywać przy charakterystycznej sośnie, rosnącej w majątku, której kształt przypominał lirę. Miejscowi nazywali to drzewo lirą ze względu na jego niezwykły wygląd.
Źródła wiedzy

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat grójecki, wyd. II, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska

Data publikacji artykułu:

05 lipiec 2026
dwór w Gościeńczycach 1975
Dwór w Gościeńczycach, 1975 r.
Autorka: T. Dybowska, Karta zielona
dwór w Gościeńczycach 2009
Dwór w Gościeńczycach, 2009 r.
Autor: Piotr Libicki
dwór w Gościeńczycach, projekt
Dwór w Gościeńczycach, projekt
Udostępnił właściciel dworu
dwór w Gościeńczycach 2024
Dwór w Gościeńczycach, 2024 r.
Udostępnił właściciel dworu