Sklep
Ogłoszenia
Historia dworu w Jeżewie
W 1356 roku Jeżewo zostało nadane jako dobro rycerskie. Pierwszym znanym rodem właścicieli byli Witkowie (von Wittke), którzy przyjęli również nazwisko Jeżewscy, wywodząc je od posiadłości. Wśród przedstawicieli tej rodziny wymienić można m.in. Michaela Ernsta von Wittke, Christiana Ernsta von Wittke, Paula Albrechta von Wittke, a także braci: Michaela Albrechta, Martina Friedricha, Christiana i Franza Matthiasa von Wittke. Znana jest również Hedwig Elisabeth z domu von Mach (1736–1788), małżonka Franza Matthiasa von Wittke (1712–1781).
Jeżewo zostało ponownie odnotowane jako posiadłość szlachecka w dokumentach z 1437 roku. W 1575 roku majątek pozostawał nadal w rękach rodu von Wittke.
Do 1832 roku w dworze w Jeżewie mieszkała wdowa po Michaelu Albrechcie von Wittke (Wittken), Abigail Veronika von Wittke z domu von Lübtow. Jej mąż zmarł w 1788 roku, pozostawiając jej w spadku majątek. Oboje zostali pochowani na cmentarzu w Dzięcielcu. Ich syn, Johan Wilhelm von Wittke, pełniący funkcję majora w Brandenburskim Regimencie Grenadierów nr 12, nie zdecydował się na przejęcie rodzinnej posiadłości, wybierając kontynuację kariery wojskowej. W efekcie majątek został sprzedany.
W 1870 roku właścicielem czterech części Jeżewa był Gadebusch, natomiast piąta część należała do Eberharda von Zelewskiego. W późniejszym okresie majątek przeszedł w ręce królewskiego starosty Hermanna von Somnitza (1857–1925) z Godętowa.
W lutym 1906 roku w majątku należącym do landrata Hermanna von Somnitza wybuchł pożar, który objął stajnię i stodołę, powodując śmierć dziewięciu koni. Zaledwie miesiąc później ogień strawił również oborę, w której zginęło siedem krów i piętnaście świń.
Wśród właścicieli Jeżewa wymienia się ponadto rodziny: Piepkorn, Kratz, Hell, Sadewasser, Msciszewskich (1803), Przebendowskich (1724) oraz Grubenów (1772).
Po II wojnie światowej folwark został upaństwowiony i funkcjonował jako Zakład Rolny Jeżewo, podlegający Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu w Godętowie. W latach 60. XX wieku rozebrano dawną gorzelnię, a pod koniec lat 80. zniknęło kilka innych budynków gospodarczych. Po likwidacji PGR-u majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa, najpierw zarządzany przez AWRSP, a następnie przez ANR. Obecnie teren dzierżawiony jest przez osobę prywatną. Współczesna przebudowa budynku sprawiła, że obiekt utracił swój historyczny charakter.
Obecne założenie w Jeżewie ukształtowało się pod koniec XIX i na początku XX wieku. Wówczas powstały murowane z cegły zabudowania folwarczne. Zarówno zabudowania gospodarcze, jak i dwór zastąpiły budynki wcześniejsze, zapewne drewniane. Dwór powstał na początku XX wieku; w latach powojennych jego wnętrze gruntownie przebudowano.
Dwór usytuowany jest kalenicowo w południowej części dziedzińca folwarcznego, na tle zwartej zieleni parkowej. Posiada prostą, pozbawioną detalu architektonicznego bryłę, bez wyraźnych cech stylowych. Założony na planie prostokąta, jednokondygnacyjny, z kondygnacją piwniczną wykonaną z ciosów kamiennych, starannie spoinowanych.
Elewacje są tynkowane, uproszczone, pozbawione dekoracji. Dwuspadowy dach pokryto blachodachówką. W wyniku przebudowy wprowadzono nowe stropy żelbetowe na wyższych kondygnacjach. Stolarka okienna i drzwiowa oraz wewnętrzne schody zostały całkowicie wymienione.
W 1934 roku kierownikiem gorzelni w Jeżewie był Otto Kowalke.
Ze względu na poważny niedobór siły roboczej właściciel majątków Jeżewo i Paraszyno, von Zelewski z Barłomina, otrzymał pomoc przy zbiorze ziemniaków od 5. Pułku Grenadierów stacjonującego w Gdańsku.
W kościele w Dzięcielcu znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona Karlowi Augustowi von Wittke, urodzonemu w 1784 roku w Jeżewie, kapitanowi Pomorskiego Regimentu Piechoty nr 14.
Osoby z rodu von Wittke, urodzone w Jeżewie:
Martin Friedrich von Wittke urodzony w rodzinnym majątku w Jeżewie, zmarł w 1824 roku.
Johann von Wittke, urodzony w Jeżewie, kapitan w Śląskim Regimencie Dragonów, ranny w kampanii reńskiej 1792 r., otrzymał order walecznych, ranny w kampanii nadreńskiej 1792 r.
Christian von Wittke
Johann von Wittke
Carl von Wittke
- Opisana historia jest fragmentem z przewodnika Niny Herzberg-Zielezińskiej i Radosława Kamińskiego, pt. Dwory i Pałace Pomorza. Powiat wejherowski, 2026.
Bibliografia:
- Radosław Kamiński, Dwory i pałace powiatu wejherowskiego. Historia, architektura, 2024
- Jolanta Potylicka, Karta Biała, 2005, www.zabytek.pl
- Heimatkalender für den Kreis Lauenburg i. Pom. für das Jahr 1934
- General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Norddeutschen Bunde : mit Angabe ihrer Besitzungen bis zu einem Areal von 500 Morgen abwärts: aus amtlichen Quellen. 2, Lfg. 2, Die Provinz Pommern; Provinz Pommern, Berlin 1870
- Lauenburger Illustrierter Kreiskalender für das Jahr 1908
- Cramer, Reinhold, Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow Tl. 1, Die Geschichte, 1858
- Lauenburger Illustrierter Kreiskalender für das Jahr 1907
- Ledebur, Leopold von (1799-1877), Adelslexicon der Preussischen Monarchie. T. 2 (L-S)
- Ledebur, Leopold von (1799-1877), Adelslexicon der Preussischen Monarchie. T. 1 (A-K)
- Thorner Presse 1899, Jg. XVII, Nr. 248 + Beilage
Zdjęcia:
- Radosław Kamiński, 2023 r.