Przejdź do głównej treści

Historia dworu w Dąbrówce Wielkiej

W Dąbrówce Wielkiej zachował się interesujący zespół dworsko-parkowy, który niegdyś stanowił centrum lokalnego majątku ziemskiego. Położony obok dawnej wsi chłopskiej, leśniczówki oraz remizy, jest cennym przykładem historycznego układu przestrzennego wsi o średniowiecznym rodowodzie.

Dąbrówka była siedzibą szlachecką już od XVII wieku. W 1784 roku majątek obejmował sześć folwarków, a współwłaścicielami było wówczas pięć osób. Obecne założenie dworsko-parkowe ukształtowało się na przełomie XIX i XX wieku, kiedy powstała najstarsza zachowana część dworu.

Największy rozwój majątku nastąpił w latach 20. XX wieku. W tym czasie rozbudowano dwór oraz zastąpiono wcześniejsze drewniane zabudowania gospodarcze nowymi, murowanymi obiektami. Najbardziej imponującym z nich był spichlerz z dużą wozownią i stajnią w przyziemiu oraz przestrzenią magazynową na słomę i pasze na piętrze. Dwór łączył w sobie wiele funkcji użytkowych i charakteryzował się zwartą bryłą. Z tego samego okresu pochodzi także obecna zabudowa wiejska.

Historia po 1945 roku

Po zakończeniu II wojny światowej majątek w Dąbrówce został upaństwowiony, a w budynku dworu urządzono Ośrodek Kolonijny Łódzkiej Drukarni Dziełowej. W latach 60. XX wieku, w celu dostosowania obiektu do nowej funkcji, dobudowano salę przeznaczoną na stołówkę i świetlicę, połączoną z dworem przeszklonym łącznikiem.

W latach 90. XX wieku dwór przeszedł na własność prywatną. Kolejnym użytkownikiem była Polska Fundacja Turystyki Wiejskiej im. W. Markowskiego. Obecnie w dworze funkcjonuje dom opieki pod nazwą „Rezydencja seniora”.

Architektura

Dwór wybudowano na przełomie XIX i XX wieku w północno-wschodniej części parku; szczytem zwrócono go w stronę drogi Węgornia–Rozłazino. Zaplanowano go na rzucie zbliżonym do litery „T”, z trójtraktowym układem wnętrz i wyraźnie wysuniętym ryzalitem frontowym. Dwór jest jednokondygnacyjny, z użytkowym poddaszem i częściowym podpiwniczeniem. W latach 60. XX wieku dobudowano salę jadalną oraz przeszklony łącznik z osobnym wejściem. Całość posadowiono na wysokim cokole z cegły i kamienia. Elewacje otynkowano, zachowując skromną dekorację: prostokątne płyciny podokienne oraz drewniane okiennice od strony północnej. Od frontu umieszczono półkoliste okno hallu i wejście z szerokimi, wachlarzowymi schodami. Skrzydła boczne ukształtowano niesymetrycznie; południowo-zachodnie rozbudowano w późniejszym etapie. Łącznik i sala jadalna mają uproszczoną formę, z drewnianymi, przeszklonymi elewacjami i wysokim cokołem.

Źródła wiedzy

Bibliografia:

  • Gertruda Pierzynowska, Dwory, parki i folwarki Kociewia i Kaszub, Tczew 1998.
  • Marzena Szypulska-Kimilu, Dworki i pałace w gminie Choczewo, Choczewo 2003.
  • Urlich Dorow, Zapomniana przeszłość. Upadek pomorskich majątków rolnych na przykładzie powiatu lęborskiego, Pruszcz Gdański 2010.
  • www.zabytek.pl
  • Kamiński Radosław, Dwory i Pałace powiatu wejherowskiego. Historia i architektura, Wejherowo 2024

Zdjęcia:

  • Nina Herzberg-Zielezińska, 2016 r.
  • Robert Zieleziński, 2016 r.
  • Karta biała, domena publiczna, www.zabytek.pl, 1990 r.
  • Tomasz Sojak, 2005 r., Karta biała, domena publiczna, www.zabytek.pl

Data publikacji artykułu:

29 czerwiec 2026

Dwór w Dąbrówce Wielkiej, 1990 r.

Źródło: Karta biała, domena publiczna, www.zabytek.pl

Dwór w Dąbrówce Wielkiej, 1990 r.

Źródło: Karta biała, domena publiczna, www.zabytek.pl

Dwór w Dąbrówce Wielkiej, 2005 r.

Źródło: Tomasz Sojak, Karta biała, domena publiczna, www.zabytek.pl

Dwór w Dąbrówce Wielkiej, 2016 r.

Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska

Dwór w Dąbrówce Wielkiej, 2016 r.

Autorka: Nina Herzberg-Zielezińska

Dwór w Dąbrówce Wielkiej, 2016 r.

Autor: Robert Zieleziński