Pałac w Komaszewie Dolnym

Miejscowość leży 1,3 km na północ od drogi wojewódzkiej nr 213 , między stacją kolejową Wrzeście a Maszewkiem. Jedna z dwóch części Komaszewa, zwana Dolną. O tej najstarszej przed podziałem pisano już w 1402 jako o Komoszewie, zaś w 1437 o Comessan. Do podziału doszło zapewne w 2. połowie XVI wieku, kiedy to przywileje lenne wymieniają dwie rodziny – Ropke oraz Comoske (1575-1621). W 1547 r. list lenny uwzględnia kuzynów Augustyna i Benedykta Comoske oraz Mathiasa Lestowa jako spadkobiercę części majątku. Nazwa Gross i Klein Comsow czyli dwóch odrębnych majątków występuje w 1628 roku. Przez XVII wiek właściciele obu majątków zmieniają się kilkakrotnie, dopiero dzięki rodzinie von Grumbkow w XVIII wieku scalono ponownie oba majątki. Po śmierci w 1752 nadprezydenta von Grumbkowa, zarządzają nimi spadkobiercy, po nich pojawia się rodzina von Gostkowskich spod Bytowa. W 1784 są to bracia Georg Ludwig i Johann Leopold, zaś majątki nazwano Ober i Nieder Comsow. Ostatnią rodziną właścicieli od 1792 roku stali się Grubenowie (von Gruben), m.in. Ernest, Adolf, Ewald. W ich rękach, choć pod różnymi zarządcami, majątki pozostały do 1945 roku, by potem stać się PGR-ami. Wg Dorowa ostatnią właścicielką była Sybilla von Braunschweig z domu von Gruben., zastrzelona przez Rosjan w marcu 1945 w Lubuczewie.

Piękny budynek pałacu spłonął w pożarze 15 maja 1978 roku o godz. 3 nad ranem. Dzisiaj pozostała oficyna, z odnowioną elewacją. Zachowały się zdjęcia pałacu sprzed pożaru. Spory budynek pałacu miał 1374 m kw. Podobno była na nim data 1807 lecz bardziej wiarygodną datą powstania jest 1817. Pamiętać należy, że istniał tam poprzedni dwór z 1784 roku, wspominany przez Bruggemanna. Dwór i oficyna miały dachy mansardowe.

Tekst i zdjęcie: Radosław Kamiński