Przejdź do głównej treści

Historia dworu w Krępie Kaszubskiej

Wieś została lokowana w 1382 roku przez Krzyżaków na prawie niemieckim jako własność państwowa. Z tego samego roku pochodzi pierwsza pisana wzmianka – akt nadania sołectwa Hincze Vollczerowi. Krępa była wówczas typową chłopską wsią fiskalną.

Około 1504 roku doszło do poważnych zamieszek, w wyniku których wieś uległa wyludnieniu, a folwark został przekształcony w królewszczyznę. W 1559 roku wieś liczyła 25,5 włók, istniało tu 2 sołtysów i 6 chłopów, którzy uprawiali opuszczone ziemie należące wcześniej do 8 zagrodników.

Inwentarz ziemi lęborskiej z 1638 roku opisuje istniejący w Krępie folwark z dworem, ryglowo-ceglanym, z kilkoma izbami, dwoma kominami, piecami, ceglaną podłogą i szklonymi oknami, krytym trzcinową strzechą. Przy nim znajdowała się dwuklepiskowa stodoła, obora, chlewy, sernik, ryglowa piekarnia, studnia, dwa podwórza oraz dwie duże zagrody jarzynowe. W tym czasie we wsi mieszkało 5 zagrodników i cieśla.

Z 1658 roku pochodzi wzmianka, że folwarkiem zarządzał polski starosta Rejnhold Krokowski. W 1712 roku nadal istniała tu zagroda folwarczna oraz owczarnia. W 1781 roku Krępa liczyła 76 mieszkańców, 9 dymów, z czego 5 należało do zagrodników; mieszkał tu także strażnik leśny.

Z czasem folwark przeszedł w ręce prywatne. Jego właścicielami byli:

• nadstarosta Sydow (1818),
• Bergell (1840),
• pani Bergoll (1856),
• Reinhold Bergell (1872).

W 1902 roku majątek wykupił Landbank z Berlina, który dokonał parcelacji – rozdzielono 954 ha ziemi na gospodarstwa chłopskie. W 1905 roku istniały tu już tylko 3 pełnorolne gospodarstwa chłopskie, a w 1911 roku Krępa była gminą wiejską liczącą 572 mieszkańców, należącą do wójtostwa Łebień.

Podczas II wojny światowej w Krępie pracowali jeńcy wojenni. W styczniu 1945 roku przez miejscowość przeszedł jeden z etapów ewakuacji obozu koncentracyjnego Stutthof. Więźniowie byli prowadzeni pieszo w skrajnie trudnych warunkach. W Krępie zginęło około 480 osób.

Historia po 1945 roku

Brakuje informacji o historii dworu po 1945 roku.

Architektura

Do czasów współczesnych zachowały się: dwór z oficyną, relikty parku oraz budynek inwentarski. Brak szczegółowych danych dotyczących późniejszych przekształceń architektonicznych dworu i oficyny.

Ciekawostka

Na terenie wsi znajduje się jeden z większych cmentarzy ofiar Marszu Śmierci na Pomorzu. W 1947 roku, po ekshumacji ofiar z Gęsi, Godętowa, Łęczyc i Lubowidza, utworzono w Krępie zbiorowy cmentarz, na którym spoczywa około 800 ofiar faszyzmu.

Źródła wiedzy
  • Radosław Kamiński
  • Program Opieki nad Zabytkami Gminy Nowa Wieś Lęborska na lata 2023-2026

Zdjęcia:

  • Radosław Kamiński, 2011 r.

Data publikacji artykułu:

30 sierpień 2020