Przejdź do głównej treści

Historia dworu w Czarnówku

Wieś Czarnówko położona jest przy północnym brzegu pradoliny Łeby, na zachód od Nowej Wsi Lęborskiej. Najstarszym znanym śladem osadnictwa na tym terenie jest rozległe cmentarzysko z okresu cesarstwa rzymskiego. W opisie granic Redkowic z lat około 1335–1341 Czarnówko nie zostało wymienione; granicę w tym rejonie wyznaczała wówczas linia określona charakterystycznym drzewem.

Osada przylega od wschodu do Czarnych Gór, a jej nazwa ma najpewniej słowiańskie pochodzenie i wywodzi się od źródłosłowu „czarny”. Niemiecka nazwa Scharnhorst pojawiła się dopiero w XIX wieku, po wojnach napoleońskich. W tym czasie dzierżawca Sydow wykupił gospodarstwa chłopskie oraz zagrody chałupnicze, tworząc z nich folwark. Na mapie topograficznej z 1876 roku miejscowość widnieje jako Vorwerk Scharnhorst.

Folwark nie funkcjonował jednak zadowalająco i został wykupiony na potrzeby kolonizacji wewnętrznej. W okresie międzywojennym jego ziemie znalazły się w posiadaniu Pomorskiego Towarzystwa Rolniczego. Majątek Czarnówko liczył niegdyś około 330 hektarów. W 1932 roku został rozparcelowany pomiędzy 30 gospodarzy. Jednym z ostatnich właścicieli był Georg König.

Historia po 1945 roku

Po II wojnie światowej tereny dawnego majątku, w tym lasy, przeszły na własność państwową i znalazły się w zarządzie Lasów Państwowych. Dawny dwór i zabudowania folwarczne utraciły funkcję rezydencjonalną.

Architektura

Dawny dwór w Czarnówku położony jest pod wzniesieniem, na końcu dzisiejszej ulicy Pałacowej. Budynek wzniesiono na planie prostokąta jako obiekt parterowy z wysokim poddaszem, przykryty dachem dwuspadowym. Centralnie usytuowany ryzalit mieści obszerną werandę. Elewacje utrzymane są w jasnej, białej kolorystyce. Całość założenia usytuowana jest u podnóża skarpy północnego brzegu pradoliny Łeby, częściowo porośniętej lasem, z której rozciąga się panorama Lęborka.

Ciekawostka

Czarnówko jest miejscem o wyjątkowym znaczeniu archeologicznym. Na terenie wsi znajduje się stanowisko kultury wielbarskiej, gdzie sukcesywnie odkrywane są znaleziska z II i III wieku n.e., pochodzące z obszarów leżących w starożytności nad Morzem Śródziemnym, w tym ze starożytnego Rzymu. Najbardziej znanym odkryciem jest szklana ryba sprzed około 1800 lat, a także liczne inne artefakty, świadczące o dalekosiężnych kontaktach handlowych i kulturowych dawnych mieszkańców tych ziem.

Źródła wiedzy
  • Radosław Kamiński
  • Program Opieki nad Zabytkami Gminy Nowa Wieś Lęborska na lata 2023-2026

Zdjęcia:

  • Radosław Kamiński, 2022 r.

Data publikacji artykułu:

14 kwiecień 2025