Pałac w Świdnie

Po zakończeniu II wojny światowej majątek upaństwowiono i rozparcelowano. W pałacu swoją siedzibę urządziła gromadzka rada narodowa. W salonie lokal miała gminna spółdzielnia. Otworzono tu również klubokawiarnię. Później pałac popadał w ruinę. W latach 70. XX wieku przeznaczono go na siedzibę Instytutu Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk. Przeprowadzono wówczas remont. Pomieszczenia w pałacu na piętrze zostały podzielone na pokoje, w których mieli zatrzymywać się naukowcy. W 1997 roku akademia wydzierżawiła pałac na ośrodek konferencyjny firmie BaPa Conference Service. Kiedy po 1989 roku spadkobiercom umożliwiono ubieganie się o zwrot majątków odebranych po wojnie, do sądu poszedł ksiądz Adam Boniecki (urodzony w 1934 roku). Wygrał sprawę z PAN i został właścicielem pałacu. Chciał go oddać zgromadzeniu marianów, ale zakon nie był zainteresowany. Nikogo z rodziny Bonieckich nie było stać na remont i utrzymanie pałacu. Ksiądz Adam postanowił więc go sprzedać. Nowy właściciel miał wyremontować pałac, jednak do dziś tego nie uczynił.

Budowę pałacu w Świdnie rozpoczął Stanisław Antoni Świdziński w połowie XVIII wieku. Ostatecznego wyrazu rezydencja nabrała na początku XIX wieku. Jest to budynek murowany z cegły, otynkowany i podpiwniczony. Został założony na planie prostokąta, z dwoma zamkniętymi trójbocznie ryzalitami na osi głównej. Od frontu pałac jest parterowy z kondygnacją mezzanina, nakryty dachem czterospadowym z trójbocznym ryzalitem na osi. Z powodu różnicy wysokości gruntu, od strony ogrodu, pałac zyskuje dodatkową kondygnację boniowanego przyziemia. Przed porte-fenêtres bel-étage znajduje się wsparty na potrójnej serlianie taras. Trójboczny ryzalit w elewacji ogrodowej jest lustrzanym odbiciem ryzalitu frontowego. Pałac otacza park, który został założony przez Michała Stadnickiego i jego drugą żonę Mariannę z Chełmnickich.

Na terenie majątku zachowała się również stróżówka, wzniesiona w 2. ćw. XIX wieku. Była wielokrotnie remontowana. Ostatni remont został przeprowadzony w latach 70. XX w.

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat grójecki, wyd. II, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska