Przejdź do głównej treści

Dwór w Kurczowej Wsi

dwór w Kurczowej Wsi 2025
Autor: Jakub Jagiełło, 2025 r.
Informacje ogólne
Rodzaj obiektu:
Dwór
Numer rejestru zabytków:
544/A
Data wpisu do rejestru zabytków:
06 maj 1995
Stan zachowania:
W remoncie
Zastosowanie:
Własność prywatna

Historia dworu w Kurczowej Wsi

W 1426 roku jako dziedzica Kurczowej Wsi wymienia się Mikołaja Kurzec z Kołbieli. W XV wieku – Falęckich. W 1792 roku Jan, Wincenty, Dominik, Tomasz, Feliks i Ignacy Borakowscy vel Burakowscy herbu Pękosław objęli Kurczową Wieś. W 1796 roku właścicielem był tylko Dominik Borakowski.

W XVIII wieku Kurczowa Wieś należała do rodziny Domańskich. W połowie XVIII wieku właścicielami z tego rodu byli skarbnik łukowski Jan Domański herbu Larysza (ur. 1704) i jego żona Marianna z Boskich (ur. ok. 1710). W 1861 roku wymienia się Władysława Zaleskiego, ale był on właścicielem dość krótko, ponieważ już w 1873 roku dobra przeszły na syna Jana i Marianny Domańskich, marszałka ziemi czerskiej w konfederacji barskiej Jakuba Domańskiego (ur. 1752). Inne źródła podają, iż Jakub odziedziczył majątek po swoich rodzicach już w 1783 roku. Co ciekawe w tak zwanej karcie białej zabytku oraz ewidencji parkowej jako właściciele są wymieniani również Suscy, którzy mieli być posiadaczami Kurczowej Woli już w 1712 roku. Majątek miał być w ich rękach przez cały XIX wiek. Na te informacje nie ma jednak potwierdzenia w innych źródłach.

W 1838 roku w Dzienniku Urzędowym ogłoszono przepisanie tytułu własności dóbr Kurczowa Wola na Andrzeja Kajetana Mysyrowicza herbu Jastrzębiec (ur. ok. 1770). Pochodził z rodziny o ormiańskich korzeniach, która pasjonowała się końmi. W majątku zamieszkał wraz z żoną Elżbietą z Łukasiewiczów. Epitafium właścicieli Kurczowej Woli do dziś znajduje się kościele św. Rocha w Jasieńcu.

W 1847 roku otworzyła się sprawa spadkowa po zmarłej wdowie Mariannie Malinowskiej ze Swieżawskich. W 1850 roku zmarł Franciszek Malinowski, który jest wzmiankowany jako właściciel Kurczowej Wsi.

W 1870 roku Kurczowa Wola była obciążona pożyczką.

Na początku XX wieku majątek należał do Piwnickich herbu Lubicz – Adolfa (1809-1889) i jego żony Marii z domu Cellary herbu Sulima (1813-1845). W 1909 roku właścicielem był ich syn Zdzisław Sergiusz Henryk Piwnicki (1845-1917). Jeszcze w tym samym roku sprzedał majątek Zygmuntowi Racięckiemu. To on wybudował istniejący do dziś dwór, w którym zamieszkał ze swoją żoną Haliną z Grochowskich. Ich małżeństwo nie należało do udanych, skończyło się rozwodem. Jednak po śmierci Zygmunta dwór otrzymała jego była żona.

Historia po 1945 roku

Po zakończeniu II wojny światowej majątek został znacjonalizowany. Był zarządzany przez PGR Jasieniec. W dworze stworzono mieszkania. Po 1956 roku majątek przejęła Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w Boglewicach. W budynku nadal istniały mieszkania dla pracowników. W tym czasie zlikwidowano również sady, a park pozostawał bez opieki. W 1997 roku dwór sprzedano prywatnemu właścicielowi. Obecnie zabytek jest w trakcie niedokończonego remontu i pozostaje w stanie surowym.

Architektura

Dwór w Kurczowej Wsi wybudowano w dwudziestoleciu międzywojennym dla Zygmunta Racięckiego. Został zaprojektowany przez architektów – Józefa Czajkowskiego i Zdzisława Mączeńskiego. Jest to budynek parterowy, z mieszkalnym poddaszem, nakryty dachem polskim z wystawkami dachowymi ze wszystkich czterech stron, które podkreślają, centralizujący, charakter. Dwór został wzniesiony na planie prostokąta na osi północ- południe. Wystawka od frontu jest zwieńczona trójkątnym szczytem dwuspadowego dachu. Przed wejściem znajduje się ganek czterokolumnowy, wspierający balkon. Dwór reprezentuje willową, klasycyzującą odmianę ziemiańskiej siedziby w ramach stylu polskiego.

Źródła wiedzy

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat grójecki, wyd. II, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska

Data publikacji artykułu:

05 lipiec 2026
dwór w Kurczowej Wsi 1994
Dwór w Kurczowej Wsi, 1994 r.
Autor: Andrzej Domagała, Ewidencja parkowa
dwór w Kurczowej Wsi 1994
Dwór w Kurczowej Wsi, 1994 r.
Autor: Andrzej Domagała, Ewidencja parkowa
dwór w Kurczowej Wsi 2016
Dwór w Kurczowej Wsi, 2016 r.
Autor: Rafał Terkner
dwór w Kurczowej Wsi elewacja boczna 2016
Dwór w Kurczowej Wsi, 2016 r.
Autor: Rafał Terkner
dwór w Kurczowej Wsi elewacja tylna 2016
Dwór w Kurczowej Wsi, 2016 r.
Autor: Rafał Terkner
dwór w Kurczowej Wsi 2025
Dwór w Kurczowej Wsi, 2025 r.
Autor: Jakub Jagiełło