Pałac w Boglewicach

Po zakończeniu II wojny światowej w pałacu ulokowano najpierw szkołę rolniczo-ogrodniczą i mieszkania dla nauczycieli. Potem latami pałac był użytkowany przez miejscową Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną Przyszłość. Później był w administracji gminy Jasieniec. Od 2007 roku właścicielką pałacu jest Anna Maria Panasiuk. Zabytek po całkowitym remoncie pełni funkcję prywatnej rezydencji, ale jest również miejscem, gdzie organizowane są wydarzenia kulturalne, koncerty czy wystawy sztuki.

Pałac w Boglewicach został wzniesiony w 1860 roku dla Bersonów. Niektóre źródła podają, iż został zaprojektowany przez znanego architekta Zygmunta Gorgolewskiego, jednak z większości opracowań wynika, iż architekt nie jest znany. Jest to obiekt piętrowy, murowany z cegły, nakryty dachem czterospadowym, wzniesiony na planie prostokąta. Materiał budowlany pochodził z, należącej do Bersonów, miejscowej cegielni, która umiejscowiona była na południowy wschód od pałacu. Zabytek posiada wąskie ryzality po bokach i trójosiowy ryzalit na osi poprzedzony arkadowym portykiem, na nim znajduje się taras. Ryzality boczne są zwieńczone ścianami attykowymi dekorowanymi wazami. Ryzalit środkowy posiada ściankę attykową, wyrastającą ponad wąski trójkątny naczółek. Elewacja ogrodowa pozbawiona jest wejścia do ogrodu i urozmaica ją jedynie przysadzisty ryzalit środkowy zwieńczony trójkątnym frontonem. Pałac ma charakter neorenesansowy, co widać przede wszystkim w formach dekoracyjnych, to jest: boniowaniu, nadokiennych zwieńczeniach, trójkątnym naczółku, attykowych ścianach i arkadowym portyku.

• W 1466 roku w Łęczeszycach, należących wówczas do rodu Boglewskich, doszło do jednej z najgłośniejszych zbrodni późnego średniowiecza, opisanej przez Jana Długosza. Dorota z rodu Rogalów, żona kasztelana ciechanowskiego Jakuba Boglewskiego, nawiązała romans z  Janem Pieniążkiem, duchownym znanym z porzucania obowiązków kościelnych na rzecz życia świeckiego. Obawiając się reakcji męża, kochankowie przygotowali spisek. W nocy z 5 na 6 stycznia 1466 roku wtargnęli do sypialni Jakuba wraz z dworskimi pomocnikami i zamordowali kasztelana, a jego ciało okaleczono tak, że początkowo nie można było go rozpoznać. Po napadzie sprawcy obrabowali dwór.
  Zbrodnia wstrząsnęła Mazowszem. Dorotę i jej wspólników aresztowano już następnego dnia, a w korespondencji odnaleziono dowody planowania zabójstwa. Jan Pieniążek uciekł i przez kilka lat przewodził zbrojnej bandzie napadającej na okoliczne dwory. Schwytano go dopiero w 1468 roku dzięki jego własnemu ojcu, który zwabił syna w pułapkę, pragnąc w ten sposób zrehabilitować się za jego wcześniejsze nadużycia i oczyścić własne nazwisko.
  Dorota, dzięki protekcji możnych krewnych oraz duchowieństwa, uniknęła najwyższego wymiaru kary. Wyjechała do Prus Zachodnich, gdzie rozpoczęła nowe życie i ponownie wyszła za mąż, rezygnując z roszczeń do majątku po zamordowanym mężu.
• W 1905 roku w Boglewicach miał miejsce tragiczny wypadek. Powracającą późnym wieczorem, matkę zarządcy folwarku, przy furcie pałacowej pogryzły na śmierć trzy psy, które były spuszczone na noc z łańcucha.
• Na cmentarzu w Boglewicach zachowało się mauzoleum rodziny Bersonów, które zwieńczone jest dorycką kolumnadą sarkofagu. Zostało wzniesione około 1930 roku według projektu Jana Antoniego Biernackiego. Spoczywa w nim między innymi Edward Berson. Jego żona Justyna napisała na tylnej, zewnętrznej ścianie: Niech ci ziemia boglewska, którą nad wszystko umiłowałeś, lekką będzie.
• Ostatnią przedwojenną właścicielkę pałacu, Justynę Berson, namalował Wojciech Kossak. Podobno spotkał boglewicką piękność w kawiarni hotelu Bristol w Warszawie. Tak bardzo spodobała się mu Justyna, że bez jej wiedzy wykonał szkic twarzy, a następnie jej go podarował. Dziś w pałacu w Boglewicach można podziwiać kopię tego szkicu. O Justynie Berson wspominał poeta Jarosław Iwaszkiewicz w Podróżach do Polski:
  Pod Grójcem królowała też kobieta jak z powieści Henry’ego Jamesa. Piękna i nieszczęśliwa, światowa i bogata, znakomita gospodyni i wierna przyjaciółka, pani Justyna B., której biografia jest jednym, wzruszającym, głębokim romansem, nic nie mającym wspólnego z sentymentalizmem Trędowatej.[…] Pani B. była Żydówką. Dokładne spisanie jej biografii dałoby wspaniałą powieść — jak powiedziałem, typu Henry’ego Jamesa. Urodziła się wraz z siostrą jako córka bogatego fabrykanta tytoniu w Odessie. Brata panny te nie miały, były więc bardzo posażne. Jej mariaż z Edwardem B. ułożono, jak to nam opowiada Babel, w Marienbadzie. W ten sposób pani Justyna B. stała się Polką i weszła w „towarzystwo” warszawskie. [...] do prawdziwego „towarzystwa” nie mogła mieć pretensji. […] Pani Justyna wzięła na wychowanie do swojego podgrójeckiego majątku syna zmarłej siostry. Latem 1921 roku chłopak najadł się malin i dostał kolki. Wierna Elsa, Niemka przebywająca od lat w domu pani Justyny, zaaplikowała małemu potężną porcję rycynusu. Nikt się nie orientował, że ta kolka to był atak ślepej kiszki. Rycynus go po prostu zabił.[…] W wojnę weszła pani Justyna samotna, siedząc na swoim majątku, w swoim wzorowym gospodarstwie, gdzie zapoczątkowano słynne dzisiaj grójeckie sadownictwo. Szczególnie piękne były tu czereśnie z gatunku późnych, wielkich.[…] Pani Justyna była sama znakomitą gospodynią, opiekunką chłopów, w jej wsi był żłobek, szkoła, opieka lekarska, biblioteka i coś w rodzaju domu kultury. Toteż cieszyła się niezwykłą popularnością i po wejściu Niemców cała wieś jak jeden mąż stwierdziła, że pani Justyna jest Aryjką.[…] W domu jej podczas wojny znalazło przytułek bardzo dużo osób, między innymi niektóre skierowane tam przeze mnie. Majątek ten leży w sąsiedztwie Puszczy Kozienickiej, która była pełna partyzantów. […] Tak pani Justyna dotrwała do roku 1945. Potem przeniosła się do Milanówka i tam umarła. Elsa przewiozła jej ciało do tego mauzoleum, gdzie leżą jej mąż, jej matka, jej siostrzeniec.
  
• W pałacu w Boglewicach nagrywano serial Kowalscy kontra Kowalscy (2021-2022).

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat grójecki, wyd. II, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska