Przejdź do głównej treści

Historia dworu w Bielanach

Pod koniec XVIII wieku Bielany były własnością rodzin: Grabowskich, Ostaszewskich i Zalewskich. W połowie XIX wieku majątek kupił Henryk Sokołowski. W 1873 roku nowymi właścicielami zostali Skrzyńscy herbu Zaremba. Pierwszym posiadaczem z tej rodziny był ziemianin, powstaniec listopadowy i poseł na Sejm Ustawodawczy w Kromieryżu oraz na Sejm Krajowy Galicji Ignacy Skrzyński (1807-1895). Jego matka, Konstancja z Fredrów (ok. 1790-1865), była starszą siostrą komediopisarza Aleksandra Fredry (1793-1876).

W 1902 roku dobra odziedziczyły siostry Maria Krystyna Skrzyńska (urodzona w 1882 roku) i Jadwiga Antonina Maria ze Skrzyńskich Antoszewska (1880-1970). Od 1906 roku majątek należał już tylko do Jadwigi. W latach 1933 1936 właścicielami byli polski działacz gospodarczy i pisarz Leon Reynel (1887-1931) oraz jego żona Władysława z Jagminów Reynelowa secundo voto Woytkiewiczowa (ur. 1889), wnuczka starszej siostry znanego malarza Stanisława Ignacego Witkiewicza (1851-1915). W 1936 roku posiadaczką majątku została Aleksandra Woytkiewiczowa. Przebudowała ona dwór, tworząc w nim typowy ośrodek dworski. Majątek był własnością jej rodziny do 1945 roku.

Historia po 1945 roku

Po nacjonalizacji majątku w Bielanach utworzono Państwowe Gospodarstwo Ogrodnicze. Dwór posłużył jako mieszkania dla pracowników. W latach 90. XX wieku posiadłość kupił Maciej Wasilewski. Dwór został wyremontowany – odnowiono dach i elewację. Jest obecnie w dobrym stanie technicznym.

Architektura

Dwór w Bielanach zbudowano dla rodziny Skrzyńskich. Po wojnie został całkowicie przekształcony. W latach 30. XX wieku dwór przebudowano i nadano mu pewne cechy charakterystyczne dla tego czasu. W elewacji ogrodowej utworzono, mający kształt półkola, taras na wysokiej kamiennej arkadowej podmurówce, nad którym wznosi się półokrągła kolumnada, podpierająca balkon piętra. W elewacji frontowej znajduje się narożny podcień otwarty dwoma prosto wykrojonymi arkadami, w którym umieszczono główne wejście do dworu. Zapewne była to nieregularna budowla parterowa z mieszkalnym poddaszem.

Ciekawostki
  • W okresie gdy właścicielką dworu była Władysława z Jagminów Reynelowa, w Bielanach często gościli sławni artyści. Pierwszym mężem Władysławy był znany autor tekstów piosenek, librecista i działacz gospodarczy Leon Reynel. Po jego śmierci w 1931 roku wszystkie dzieła sztuki zmarłego Władysława oddała w depozyt Muzeum Narodowemu w Warszawie. Wśród ponad 176 obrazów, akwarel i rysunków znalazły się pastele Stanisława Ignacego Witkiewicza, który często portretował swoją kuzynkę.
  • Państwo Woytkiewiczowie podczas II wojny światowej dawali w dworze schronienie osobom zagrożonym aresztowaniem, więźniom, którym udało się przeżyć obozy oraz mieszkańcom stolicy po wybuchu powstania warszawskiego.
  • Latem 1944 roku w dworze powstał pamiętnik Adama Grzymały-Siedleckiego Sto jedenaście dni letargu, w którym autor opisał swój pobyt na Pawiaku.
Źródła wiedzy

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat grójecki, wyd. II, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska

dwór w Bielanach elewacja ogrodowa
Dwór w Bielanach, 1994 r.
Andrzej Domagała, Ewidencja parkowa
dwór w Bielanach elewacja frontowa
Dwór w Bielanach, 1994 r.
Andrzej Domagała, Ewidencja parkowa
dwór w Bielanach elewacja boczna
Dwór w Bielanach, 1994 r.
Andrzej Domagała, Ewidencja parkowa