Przejdź do głównej treści

Dwór w Dańkowie

dwór w Dańkowie
Autor: Piotr Libicki, 2007 r.
Informacje ogólne
Rodzaj obiektu:
Dwór
Numer rejestru zabytków:
28/A
Data wpisu do rejestru zabytków:
20 grudzień 1999
Stan zachowania:
Odrestaurowany
Zastosowanie:
Własność prywatna

Historia dworu w Dańkowie

Dańków wzmiankowano już w 1236 roku. Był gniazdem rodziny Dańkowskich herbu Półkozic. W 1579 roku Dańków stanowił własność Floriana i Macieja Dańkowskich. W 1647 roku właścicielami majątku byli: Aleksander, Bartłomiej, Jan, Stefan i Stanisław Dańkowscy (synowie Wawrzyńca), którzy kupili udział brata Wawrzyńca.

Dańków w 1783 roku należał do Zbierzchowskich. Na przełomie XVIII i XIX wieku właścicielami była rodzina Szamotów herbu Prawdzic. Pierwszym posiadaczem z tej rodziny był Seweryn Szamota (ur. ok. 1750), a od 1817 roku jego syn, sędzia rawski Hipolit Roch Szamota (1780-1858). Później majątek przeszedł na własność Jana Straża-Majewskiego (1764-1828) i Jadwigi z Czarnowskich herbu Łada (1781-1835). Jan służył w wojsku króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zmarł w swoim majątku. Został pochowany w Błędowie. Majątek odziedziczyli czterej synowie Jana i Jadwigi, którzy sprzedali go w 1848 roku Antoniemu Franciszkowi Otto-Trąbczyńskiemu herbu Topór (ok.  1791-1851). Po jego śmierci dobra przejęła córka Antonina Otto-Trąbczyńska (ok. 1832-1889), żona Filipa Piotra Suskiego herbu Pomian (1814-1863). Jest ona wymieniana jako właścicielka Dańkowa w 1866 roku. W 1878 roku posiadłość kupił Aleksander Janasz (1851-1930), który w Dańkowie rozwinął hodowlę zbóż i buraków cukrowych. Jego największym osiągnięciem było wyselekcjonowanie trzech odmian pszenicy: Graniatki Dańkowskiej, Dańkowskiej Idealnej i Dańkowskiej Selekcyjnej. Aleksander Janasz założył dom handlowy pod firmą Aleksander Janasz i Synowie. Sprawował funkcję prezesa honorowego Grójeckiego Towarzystwa Rolniczego oraz prezesa Związku Zawodowego Polskich Hodowców i Wytwórców Nasion. W majątku Dańków działała także gorzelnia, w której produkowano słynne do dziś wódki.

Później, poprzez małżeństwo Marii z Janaszów z Władysławem Wolskim Feliksem herbu Lis (1888-1949), majątek przeszedł na własność jego rodziny. Synem właścicieli Dańkowa był profesor Tadeusz Wolski (1924-2005), twórca słynnego, uprawianego w całej Polsce pszenżyta, członek PAN.

Historia po 1945 roku

Po nacjonalizacji majątku, dobrami administrował Skarb Państwa. W dworze ulokowano Stację Hodowli Roślin, specjalizującą się w hodowli zbóż. Choć Tadeusz Wolski musiał oddać swój majątek, to z racji jego wiedzy i umiejętności, pozwolono mu w nim pracować.

W 1999 roku profesor Tadeusz Wolski odkupił swój dawny majątek od państwa. Zamieszkał w oficynie dworskiej z żoną Anną Heleną hrabiną Branicką z Wilanowa herbu Korczak (1924-2023) i rozpoczął remont dworu. Po śmierci Tadeusza Anna wyprowadziła się z dworu i zamieszkała w Warszawie. Obecnie właścicielem posiadłości jest syn Tadeusza i Anny, rzeźbiarz Xawery Wolski (ur. ok. 1960).

Architektura

Klasycystyczny dwór w Dańkowie to parterowy budynek, nakryty dachem czterospadowym, z piętrowym ryzalitem w części środkowej, który poprzedzony jest czterokolumnowym portykiem w wielkim porządku. Nad nim znajduje się trójkątny naczółek. Dwór został wzniesiony w XIX wieku dla rodziny Majewskich (prawdopodobnie dla Jana Majewskiego). Przekształcono go w połowie stulecia, a następnie rozbudowano około 1936 roku. Kolumnowy portyk zastąpił drewniany ganek, który został dobudowany w latach 1938-1939 przez rodzinę Wolskich. Po zakończeniu II wojny światowej dwór zniekształcono.

Przy dworze znajduje się także oficyna wzniesiona w 1905 roku podczas rozbudowy części gospodarczej majątku, należącego wówczas do rodziny Janaszów. Przeznaczona była dla służby dworskiej.

Ciekawostki
  • W dańkowskim dworze często przebywali znakomici goście. W majątku odbywały się też słynne polowania na bażanty. Dwór Janaszów słynął z gościnności.
  • W 1939 roku Niemcy wybudowali lotnisko w pobliżu Dańkowa. Pewnego dnia wylądował tam pierwszy samolot, z którego wysiadł niemiecki lotnik. Na podwórzu spotkał Annę Janasz i, ku jej zaskoczeniu, zachował się bardzo uprzejmie. Przedstawił się, wyrażając ubolewanie, że muszą spotkać się w tak trudnych okolicznościach. Po zajęciu Dańkowa Niemcy nie przejęli majątku przez Liegenschaft. Ponoć hitlerowcy przejmowali jedynie te folwarki, które były wcześniej mniej efektywnie zarządzane.
Źródła wiedzy

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat grójecki, wyd. II, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska

Data publikacji artykułu:

05 lipiec 2026
dwór w Dańkowie
Dwór w Dańkowie, 2007 r.
Autor: Piotr Libicki
dwór w Dańkowie
Dwór w Dańkowie, 2003 r.
Autor: Andrzej Rola-Stężycki
dwór w Dańkowie
Dwór w Dańkowie, 1990 r.
Autor: Jacek Studziński, Karta biała
dwór w Dańkowie
Dwór w Dańkowie, 1960 r.
Autor: Mielewicz, Karta zielona