Zamek w Oporowie

Oporów, położony na historycznej ziemi łęczyckiej, w XVI wieku znajdował się w powiecie orłowskim w granicach województwa łęczyckiego. Prawa miejskie miejscowość otrzymała w 1399 roku, ale utraciła je po 1661 roku. W XIV-XVI wieku Oporów był rodową siedzibą wpływowego rodu Oporowskich herbu Sulima. Mikołaj z Oporowa, wojewoda łęczycki, nadał Oporowowi prawa miejskie i w latach 1399–1424 wzniósł warownię – fortalicjum. Jego syn, Władysław Oporowski, późniejszy arcybiskup gnieźnieński, wzniósł obronny zamek oraz w 1453 roku ufundował klasztor paulinów, którego jednym z przeorów był Augustyn Kordecki.

Oporów, choć posiadał status miasta, nie rozwijał się dynamicznie. W XVI wieku liczył jedynie 37 domów i około 250 mieszkańców, z których większość utrzymywała się z rolnictwa, choć istnieli także rzemieślnicy, tacy jak rzeźnicy, piekarze czy piwowarzy. W 1655 roku, podczas potopu szwedzkiego, Oporów został spalony, co przyczyniło się do jego późniejszego upadku i utraty praw miejskich.

W 1725 roku oporowski majątek, w tym zamek, zakupił Jan Michał Sołłohub. Historia Oporowa sięga jednak wcześniej – pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1363 roku, kiedy właścicielem ziem był kanonik Bogusław Oporowski, syn Stefana Oporowskiego, sędziego łęczyckiego. W połowie XIV wieku Stefan zbudował drewniany dwór, którego pozostałości odkryto w parku przy Domku Szwajcarskim. Jego bratanek Mikołaj, wojewoda łęczycki, wybudował nowy dwór, wyposażony w system ogrzewania hypocaustycznego oraz kaflowe piece z herbowymi ozdobami.

Mikołaj Oporowski, jako jeden z najważniejszych członków rodu, rozpoczął budowę murowanego zamku na wyspie otoczonej fosą. Do 1425 roku ukończono jedynie wieżę północno-zachodnią, pełniącą funkcję skarbca. Po śmierci Mikołaja prace kontynuował jego syn, Władysław Oporowski. Zrezygnował on z budowy wschodniego domu, wznosząc reprezentacyjną rezydencję na południu oraz wieżę wschodnią, pełniącą funkcję kaplicy obronnej. Zamek był świadectwem zamożności rodu, co odzwierciedlały bogate zdobienia i funkcje obronne.

W XVI wieku Oporów pozostawał w rękach Oporowskich, jednak majątek uległ stopniowemu rozdrobnieniu w wyniku licznych podziałów. W 1632 roku posiadłość przeszła na Barbarę i Piotra Tarnowskich herbu Rola. Zamek został spalony przez wojska szwedzkie w 1657 roku, a odbudowa trwała do końca XVII wieku, zmieniając pierwotny wygląd zamku, m.in. poprzez wprowadzenie prostokątnych okien.

Zamek Oporowski wzniesiono na kopcu otoczonym fosą, z drewnianym zwodzonym mostem. Konstrukcja opierała się na kamiennych fundamentach, a wieża, której budowa rozpoczęła się w XIV wieku, została zintegrowana z murem obronnym. W XV wieku wzniesiono także trzykondygnacyjny dom południowy oraz wieżę kapliczną, która służyła zarówno funkcjom religijnym, jak i obronnym.

• https://poborskid.wordpress.com

Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

Zdjęcia:

• Dariusz Poborski, 2024 r., https://poborskid.wordpress.com