Przejdź do głównej treści

Historia dworu Stasinów

Folwark Stasinów powstał około połowy XIX wieku na gruntach wywodzących się z dawnego majątku Osiny. W dniu 30 października 1873 roku majątek ten nabył od Wincentego Siennickiego znany rysownik i ilustrator Michał Elwiro Andriolli, co oznaczało dla artysty przełom – jako syn cudzoziemca, tułacz i zesłaniec, dotąd mieszczanin, stał się właścicielem ziemskim.

Dwa lata później, 25 listopada 1875 roku, Andriolli w nowomińskim kościele zawarł związek małżeński z Natalią Heleną Tarnowską, pochodzącą z pobliskich Osin. Małżeństwo to jednak nie było szczęśliwe i zakończyło się rozwodem po dwunastu latach. Aby go uzyskać, oboje zdecydowali się zmienić wyznanie – 16 listopada 1886 roku przeszli na wiarę ewangelicko-augsburską, co umożliwiło 16 czerwca 1887 roku rozwiązanie związku przez Sąd Konsystorski.

W tym czasie Andriolli rozpoczął nowe przedsięwzięcie: w 1880 roku nabył majątek Anielin nad Świdrem, gdzie wzniósł własny dwór, natomiast kolonię Stasinów sprzedał ostatecznie w 1882 roku.

Za życia artysty Stasinów zasłynął jako miejsce spotkań elity artystycznej. Dwór i przyległy ogród były chętnie odwiedzane przez przedstawicieli warszawskiej bohemy. Jedną z częstych gościń była Lucyna Ćwierczakiewiczowa, która w swej książce 365 obiadów umieściła przepis na kołduny – ulubione danie rodziny Andriollich. To właśnie w Stasinowie powstały ilustracje do Pana Tadeusza Adama Mickiewicza oraz Starej baśni Józefa Ignacego Kraszewskiego.

Historia po 1945 roku

Po II wojnie światowej dwór zaczął stopniowo podupadać. Przeznaczony był na mieszkania. W 1962 roku został wpisany do rejestru zabytków, a wkrótce potem wykorzystano go jako scenografię w filmie Noce i dnie. W 1965 r. stan dworu określono jako średni. W latach 70. XX wieku pojawił się plan sprzedaży posiadłości prywatnemu inwestorowi, który chciał urządzić w niej niewielki hotel i przeprowadzić gruntowny remont. Na przeszkodzie stanęły jednak względy militarne – sąsiedni teren należał do centrum szkoleniowego Wojskowej Służby Wewnętrznej, które sprzeciwiło się obecności cywilnej działalności w pobliżu. W rezultacie transakcja nie doszła do skutku, a dwór przez kolejne dekady coraz bardziej niszczał.

Do dziś zachowały się jedynie fragmenty pierwotnej zabudowy. Na miejscu dawnego dworu Muzeum Ziemi Mińskiej ustawiło tablicę informacyjną, upamiętniającą historię tego miejsca.

Warto dodać, że w projekcie planu inwestycyjnego na lata 2010–2015 przewidywano odbudowę dworu, jednak do realizacji tego zamierzenia nie doszło.

Architektura

Dwór w Stasinowie został wzniesiony w pierwszej połowie XIX wieku w stylu klasycystycznym. Był to budynek murowany z cegły, tynkowany, o parterowej bryle, rozplanowanej na rzucie prostokąta, z dwutraktowym układem wnętrz. Fasada miała charakterystyczny trzyosiowy układ z centralnie usytuowaną sienią oraz półkoliście zamkniętymi oknami. Budowlę wieńczył czterospadowy dach, który wtórnie został pokryty blachą. Wewnątrz znajdował się plafon stiukowy z XIX w.

Źródła wiedzy

Fragment z przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat miński, Nina Herzberg-Zielezińska, 2026

Data publikacji artykułu:

18 czerwiec 2026
ruiny dworu Stasinów
Ruiny dworu Stasinów, 2026 r.
Autor: Jakub Jagiełło
ruiny dworu Stasinów
Ruiny dworu Stasinów, 2026 r.
Autor: Jakub Jagiełło
ruiny dworu Stasinów
Tablica informacyjna przed ruinami dworu Stasinów, 2026 r.
Autor: Jakub Jagiełło