Historia dworu w Wiktowiźnie
Folwark Witkowizna, wraz z młynem na rzece Rządzy, został naniesiony na austriackiej mapie topograficznej West Gallicien z 1804 roku. Na początku XIX stulecia właścicielami byli przedstawiciele kaszubskiej rodziny Przeworskich. Później majątek przeszedł w ręce Antoniego Piłsudskiego i został włączony do dóbr Jakubów.
Po 1839 roku właścicielami Witkowizny stali się Jan i Łucja Rostkowscy, którzy prawdopodobnie około 1845 roku odkupili ją od Piłsudskich. W tym samym czasie folwark wraz z młynem został wydzielony z dóbr Jakubów jako odrębna własność.
W latach 60. XIX wieku majątek odziedziczyła Maria Zofia z Rostkowskich (1839–1923), córka Jana i Łucji. Po jej ślubie z Andrzejem Patockim (1839–1897) dwór przeszedł w ręce rodziny Patockich herbu Prus I. Na terenie folwarku funkcjonował wówczas młyn turbinowy na rzece Rządzy.
W latach 20. XX wieku właścicielem Witkowizny został dr Adam Patocki (1874–1944), syn Marii i Andrzeja. W tym czasie we dworze zamieszkiwała nie tylko jego najbliższa rodzina – żona Anna Koziełł-Poklewska (1885–1967) i dzieci – lecz również krewni: brat Kazimierz Leon (1866–1939), siostra Wanda Ewa Patocka (1872–?), a także szwagierka Adama, Wanda z Narkiewiczów Jodków-Poklewska Koziełł (1880–1931). Dr Patocki rozbudował i unowocześnił folwark oraz założył stawy rybne. Jego córka, Krystyna z Patockich Sławińska (1908–1996), prowadziła na terenie majątku fermę lisów srebrzystych.
W 1929 roku folwark zajmował powierzchnię 67 hektarów, a w jego skład wchodził także młyn wodny na rzece Rządzy (obecnie nieistniejący).
W 1944 roku, na mocy dekretu PKWN o reformie rolnej, Witkowizna została znacjonalizowana i częściowo rozparcelowana. Trzy lata później, w 1947 roku, na bazie dawnych zabudowań folwarcznych utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, które oprócz uprawy ziemi prowadziło również hodowlę lisów. W bliżej nieokreślonych latach przeprowadzono rozbudowę północnej elewacji dworu, którą podwyższono o użytkowe poddasze.
Dzięki staraniom Krzysztofa Kunachowicza i jego żony Hanny ze Sławińskich Kunachowiczów w 1999 roku dwór wraz z częścią dawnych gruntów powrócił do rąk potomków przedwojennych właścicieli – rodziny Patockich. Obecnie Kunachowicze prowadzą tu hodowlę strusi afrykańskich.
Dwór w Witkowiznie został wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku dla rodziny Patockich. Jest to budynek murowany, parterowy, otynkowany, pięcioosiowy i dwutraktowy. Na narożach oraz nad oknami zachował się charakterystyczny wzór z odsłoniętych cegieł. Prostokątne okna zwieńczone są łukowatymi nadprożami. W elewacji frontowej, na osi budynku, znajduje się murowany, przeszklony ganek, nadający całości elegancki i reprezentacyjny charakter.
Fragment z przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat miński, Nina Herzberg-Zielezińska, 2026
Data publikacji artykułu:
Sklep
Ogłoszenia









