Przejdź do głównej treści

Historia dworu w Żdżarach

Żdżary były gniazdem rodowym rodziny Żdżarkowskich herbu Poraj. Wieś wymieniano w dokumentach w 1434 roku. W 1579 roku dobra w częściach należały do rodzin: Leniek, Długosz i Fredro-Rokicki.

W XVI wieku Żdżary były własnością Wojskich. Pod koniec XVIII wieku majątek należał do Wągrodzkich.

W 1855 roku majątek odziedziczyła Cecylia Marianna Siedliska z domu Morawska herbu Dąbrówka (ur. w 1820 roku). Przeniosła się tu wraz z mężem Adolfem Adamem Siedliskim (1817-1870), radcą Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, bogatym ziemianinem z Roszkowej Woli, gdzie wcześniej mieszkali. Ich córka Franciszka Siedliska (1842-1902) została zakonnicą. Była założycielką Zgromadzenia Sióstr Nazaretanek. Przyjęła imię zakonne Maria od Pana Jezusa Dobrego Pasterza. Została beatyfikowana przez Jana Pawła II 23 kwietnia 1989 roku. W Domu Rekolekcyjnym Sióstr Nazaretanek w Żdżarach znajduje się pokój pamięci, w którym zgromadzone są pamiątki z dworu Siedliskich. W 1909 roku właścicielem był Wincenty Ferrariusz Łoskowski herbu Lubicz (1849-1926). Pod koniec lat 20. XX wieku dobra odziedziczył jego syn, Władysław Łoskowski (1890-1971).

Istniejący tu niegdyś, drewniany dwór został zniszczony w wyniku działań I wojny światowej. Na pozostałościach fundamentów dworu, nowy właściciel Władysław Łoskowski, wybudował w latach 1918-20 murowaną willę z arkadami w duchu stylu polskiego.

Historia po 1945 roku

Po 1945 roku oficyna dworska została przejęta przez Skarb Państwa. Przekształcono ją na szkołę powszechną. W latach 1952-1955 na terenie parku wybudowano nowy budynek szkoły oraz boiska sportowe. Oficynę zamieniono na budynek mieszkalny dla nauczycieli. W 1980 roku został przeznaczony na przedszkole. Obecnie stanowi własność gminy. Jest nieużytkowany.

Architektura

Dwór, a właściwie przebudowana oficyna dworska, jest budynkiem parterowym, nakrytym czterospadowym dachem mansardowym. Posiada ryzality, przechodzące w wystawki dachowe, na osi obu elewacji wzdłużnych. Została wzniesiona na planie prostokąta na osi północ-południe, z frontem od zachodu. Oryginalnym elementem jest głęboki arkadowy narożny podcień, przez który prowadzi główne wejście do dworu.

Źródła wiedzy

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat grójecki, wyd. II, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska

Data publikacji artykułu:

05 lipiec 2026
dwór w Żdżarach, 1979 r.
Dwór w Żdżarach, 1979 r.
Udostępnił: Tomasz Bogacki
dwór w Żdżarach, 2003 r.
Dwór w Żdżarach, 2003 r.
Autor: Andrzej Rola-Stężycki
dwór w Żdżarach, 2015 r.
Dwór w Żdżarach, 2015 r.
Autor: Andrzej Łuczyński
dwór w Żdżarach, wnętrza, 2015 r.
Dwór w Żdżarach, 2015 r.
Autor: Andrzej Łuczyński