Historia pałacu w Gostomii
Gostomia była gniazdem i siedzibą rodu Gostomskich herbu Nałęcz. Wzmiankowano ją już w 1415 roku. Wśród wybitnych przedstawicieli rodu Gostomskich wyróżnia się Anzelma Gostomskiego (1508-1588), wojewodę rawskiego, autora pierwszej polskiej książki rolniczej zatytułowanej Gospodarstwo (1588). Po Anzelmie dobra odziedziczył jego syn Anzelm junior – kasztelan liwski, zmarły w 1622 roku. Sprzedał on majątek w 1616 roku rodzinie Kryskich, Od nich kupił go na krótko Feliks Moszyński. A od niego w 1790 roku dobra nabył Andrzej Konrad Gostomski z linii pomorskiej, miecznik ziem pruskich w 1762 roku i podkomorzy malborski w roku 1765. Po jego śmierci w 1825 roku, Gostomię i Brzostowiec, odziedziczył jego syn Hieronim (1800-1862). W 1851 roku sprzedał on Gostomię Tomaszowi Jackowskiemu herbu Gozdawa (1798-1866). Po nim majątek przejął jego syn Bolesław Emil Lucjan (1868-1908), który ożenił się z Jadwigą z Gostomskich (ur. 1877), córką Adolfa Gostomskiego (1848-1909), syna Hieronima i jego drugiej żony Józefy Słupeckiej (1834-1881). Około 1930 roku majątek przejęła rodzina hr. Grabowskich herbu Topór. Ostatnim właścicielem majątku był mjr Wojska Polskiego Emil Grabowski (1886-1918), ożeniony z córką generała Jackowskiego, Marią (1910-1987). Z racji tego, iż Emil był świadomy dalszego rozwoju sytuacji w Polsce powojennej to postanowił uczestniczyć w parcelacji swojego majątku, częściowo przekazując bezpłatnie wydzielone działki mieszkańcom wsi.
Spadkobierczynią majątku została jedyna córka Emila i Marii, Ewelina (ur. 1930), która wyszła za mąż za hr. Przemysława Potockiego. Małżeństwo wyprowadziło się do Kanady.
Po zakończeniu II wojny światowej majątek wraz z pałacem przejął Skarb Państwa. Dokonano wówczas rozbiórki części budynku i przebudów m.in. bocznych skrzydeł. W resztówce urządzono Państwowe Gospodarstwo Rybackie, istniejące do 1989 roku. Pałac wraz z parkiem został przejęty przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa, która przeprowadziła w 1992 roku przetarg. W jej wyniku właścicielami zostali Barbara i Lech Staniszewscy herbu Pobóg. Nowi właściciele w latach 2001-2005 podnieśli pałac z ruiny.
Pierwotnie w Gostomi stał dwór Gostomskich. Kolejny obiekt wzniesiono na miejscu poprzedniego w 2. połowie XIX wieku dla Teodora Jackowskiego. Jest to murowany z cegły pałac, w części piętrowy i również fragmentarycznie podpiwniczony. Został wzniesiony na planie prostokąta. Pierwotnie nosił wyraźne neobarokowe cechy, które, pomimo licznych przeobrażeń, nadal częściowo się zachowały. Pomimo tego trudno doszukać się pierwotnych form w obecnie istniejącym pałacu. Jest to budynek parterowy ze środkowym mieszkalnym wypiętrzeniem. Wejście główne, od zachodu, poprzedzone jest obłym przedsionkiem, podtrzymującym w tym samym kształcie taras, zwieńczony balustradą. Boczne wejście, od strony południowej, zamyka kolumnada. Wejścia boczne również są dekorowane kolumnami. Pałac posiada dwuspadowy dach kryty blachą.
Według przekazów historycznych w Gostomi istniał zamek-dwór obronny, pilnujący brodu przez Pilicę. Niestety brakuje opracowań na ten temat. Z zachowanych do niedawna fragmentów piwnic można wnosić, że zamek lub dwór stał na wzgórzu gostomskim.
Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat grójecki, wyd. II, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska
Data publikacji artykułu:
Sklep
Ogłoszenia








