Historia dworu w Podebłociu
Wieś Podebłocie została wydzielona z królewskich dóbr Życzyn. Po raz pierwszy folwark w tym miejscu pojawia się na Karcie Topograficznej Królestwa Polskiego z 1839 roku. Początkowo stanowił on część majątku życzyńskiego, lecz wkrótce uzyskał status samodzielnej własności. Jego właścicielem był Ludwik Marian Szmidecki herbu Kowal (1849–1936), zarządzający dobrami aż do swojej śmierci.
To właśnie Szmidecki przeprowadził znaczną parcelację należących do Podebłocia ziem, tworząc szereg odrębnych własności oznaczonych literami od A do H. W drugiej połowie XIX wieku miejscowość należała do parafii Brzeziny, licząc 32 domy i 329 mieszkańców gospodarujących na obszarze 465 mórg. Sam folwark obejmował wówczas 2609 mórg.
Majątek posiadał również zaplecze przemysłowe: cegielnię, torfownię, gorzelnię i krochmalnię. Folwark był zlokalizowany mniej więcej w połowie drogi między historyczną wsią Podebłocie a stacją kolejową Życzyn, w rejonie dzisiejszej szkoły podstawowej.
Na przełomie XIX i XX wieku w Podebłociu funkcjonował zakład przetwórstwa torfu, który produkował proszek dezynfekcyjny, proszek klozetowy oraz wojłok roślinny wykorzystywany w budownictwie. Wyroby te trafiały do sklepów na terenie Królestwa Polskiego i Imperium Rosyjskiego, m.in. do Moskwy, Petersburga i Odessy, zdobywając uznanie oraz medale na wystawach w Petersburgu i Paryżu.
W 1921 roku z dóbr Podebłocie wydzielono folwark lit. D „Bronin”, należący do Bronisławy ze Sroczyńskich Widerakiewicz, obejmujący 10 mórg i 228 prętów.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, zgodnie z ustawą Sejmu RP o reformie rolnej, część gruntów z dóbr Podebłocie została wykupiona przez Skarb Państwa. W 1926 roku majątek podzielono na dwie części: pierwszą o powierzchni 1010 ha i drugą o powierzchni 234 ha. W skład dóbr wchodziła również kopalnia torfu (54,7374 ha w 1939 roku). Z folwarku do stacji kolejowej Życzyn prowadziła kolejka wąskotorowa, wykorzystywana do transportu torfu i produktów z zakładów przetwórczych.
Po śmierci Ludwika Mariana Szmideckiego w 1936 roku, w kolejnym roku (1937) majątek został podzielony między jego dzieci. W wyniku tego powstały nowe folwarki: Podebłocie lit. I „Służewiec”, Podebłocie lit. J „Szczytno”, Podebłocie lit. K oraz Podebłocie lit. L „Wardzin”. Właścicielką folwarku „Służewiec” została Zofia Parchimowicz.
W 1943 roku zmarła Kazimiera Wardzichowska, właścicielka jednej z części dóbr. Jej spadkobiercy nie zdążyli jednak objąć majątku w posiadanie przed jego znacjonalizowaniem po II wojnie światowej.
Po zakończeniu II wojny światowej dobra Podebłocie zostały znacjonalizowane na mocy dekretu PKWN o reformie rolnej z 1944 roku. Ziemie rozparcelowano między okolicznych rolników, a większość zabudowań folwarcznych przeszła w ręce instytucji państwowych. Dawne gospodarstwa i budynki gospodarcze stopniowo przekształcano; część z nich nie zachowała się do dnia dzisiejszego.
Dwór „Służewiec” wzniesiono około 1940 roku dla rodziny Parchimowiczów. Budynek jest murowany, o prostych, funkcjonalnych formach typowych dla okresu międzywojennego. Po II wojnie światowej dwór został zaadaptowany na potrzeby szkoły, a obecnie mieści mieszkania nauczycielskie.
Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza. Powiat garwoliński, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska
Data publikacji artykułu:
Sklep
Ogłoszenia







