Przejdź do głównej treści

Historia dworu w Gliniance

W połowie XVI wieku majątek był własnością Wawrzyńca Dobrzynieckiego herbu Ciołek (zm. ok. 1566), podstolego czerskiego. Jego żoną była Elżbieta z Obrębskich. Miał z nią dwoje dzieci: syna Bartłomieja i córkę Annę. Oboje zmarli bezpotomnie, a majątek odziedziczyli ich kuzyni. To dzięki staraniom Wawrzyńca Dobrzynieckiego Glinianka w 1557 roku otrzymała prawa miejskie, nadane przez króla Zygmunta II Augusta. Miejscowość została wówczas lokowana jako „Wawrzyńców” bądź „Wawrzyńczew”. Z jego inicjatywy w drugiej połowie XVI wieku powstały również dwór oraz kościół farny.

W 1577 roku miasto niemal całkowicie przestało istnieć w wyniku pożaru. Aby umożliwić jego odbudowę, mieszkańcy zostali zwolnieni z opłat na rzecz króla i właściciela. Po odbudowie Glinianka często zmieniała właścicieli. W latach 1571–1601 należała do Karczewskich. Jan Karczewski, syn Anny z Mlądzkich, sprzedał majątek Janowi Boglewskiemu. Kilka lat później majątek odziedziczył brat Jana – Wojciech Boglewski, który w 1630 roku sprzedał go Sapiehom. W 1643 roku właścicielem był Jan Sędziwój Leżański, syn Abrahama – pisarza czerskiego, który nabył majątek od swojej siostry Doroty. W czasie najazdu szwedzkiego Glinianka opustoszała; populację zdziesiątkowały również epidemie i głód.

W 1663 roku majątek należał do Szczęsnego Leżańskiego. Mieszkała w nim wówczas wówczas trzyosobowa rodzina właściciela, 12 dworzan, 18 osób czeladzi oraz 97 chłopów.

W XVIII wieku Glinianka znajdowała się w posiadaniu rodów Bielińskich i Komierowskich. Dobrami Bielińskich przez wiele lat zarządzali administratorzy – Żarynowie. W 1789 roku miasteczko nabył cześnik inowrocławski Józef Komierowski, który wydzierżawił je podczaszemu czernichowskiemu Chajęckiemu.

Do czasu uwłaszczenia chłopów wieś parafialna i dobra ziemskie Glinianka- Wawrzyńców były własnością Franciszka Peszka, a po nim – Bogumiła Mikulicza i jego żony Ludwiki z Karczewskich. Po 1870 roku rozdrobione terytorium miało kilku właścicieli, m.in. Filipa Drozda, Konrada Smoniewskiego i Stefana Jabłońskiego. Większa część ziemi, należącej wcześniej do Mikuliczów, przeszła w ręce Jakuba Lindenfelda i Salomona Biernsztajna.

Przed 1939 rokiem właścicielami Glinianki byli Wernerowie. Od nich majątek nabyli hrabiowie Kossakowscy. Dobra pozostały w ich posiadaniu do 1945 roku. Przed II wojną światową Glinianka stanowiła już tylko resztówkę majątku. Znajdowała się tu ferma lisów, która była dzierżawiona. Oficyna również była zajmowana przez dzierżawcę.

Historia po 1945 roku

Po 1945 roku dwór i ziemię państwa Kossakowskich przejął Skarb Państwa reprezentowany przez Państwowy Fundusz Ziemi, urządzając tu Państwowe Gospodarstwo Rolne. W dworze oraz oficynie mieszkali pracownicy PGR-u i fermy lisów. Obecnie dwór nadal pełni funkcję mieszkalną i jest we względnie dobrym stanie.

Architektura

Murowany dwór „Wawrzynczew” został zbudowany w XIX wieku dla rodziny Kossakowskich. Położony jest w rozległym parku, w którym znajdują się liczne okazy starodrzewu i pomniki przyrody, a także zespół siedmiu stawów. Dwór wzniesiono na planie wydłużonego prostokąta. Jest to budynek murowany, którego oś główna przebiega na linii północ–południe. Pokryty jest dachem dwuspadowym.
Elewacja północna, frontowa, posiada ganek obudowany, kryty dachem dwuspadowym. Elewacja południowa ma ganek odkryty, zwieńczony dachem pulpitowym. Na całej szerokości elewacji wschodniej w późniejszym okresie dobudowano taras. Dwór usytuowany jest na wzniesieniu.

W pobliżu dworu znajduje się oficyna dworska, również pochodząca z XIX wieku. Jest to murowany, parterowy budynek wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta, z osią główną w układzie wschód–zachód. Elewacja frontowa, z zadaszonym ganeczkiem, skierowana jest na wspólny z dworem podjazd.

Źródła wiedzy

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza. Powiat otwocki, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska

Data publikacji artykułu:

31 lipiec 2026
Dwór w Gliniance
Dwór w Gliniance, data nieznana
Udostępnił: Łukasz Ciąćka, Zesp. Fot. Z. Marcinkowskiego, sygn.X-2365-8
Dwór w Gliniance
Dwór w Gliniance, 1979 r.
Źródło: Jadwiga Sokalska, Ewidencja parkowa, domena publiczna
Dwór w Gliniance
Dwór w Gliniance, 1979 r.
Źródło: Jadwiga Sokalska, Ewidencja parkowa, domena publiczna
Dwór w Gliniance
Dwór w Gliniance, 1979 r.
Źródło: Jadwiga Sokalska, Ewidencja parkowa, domena publiczna
Dwór w Gliniance
Dwór w Gliniance, 2026 r.
Autor: Jakub Jagiełło
Dwór w Gliniance
Dwór w Gliniance, 2026 r.
Autor: Jakub Jagiełło
Dwór w Gliniance
Dwór w Gliniance, 2026 r.
Autor: Jakub Jagiełło