Pałac w Górznie

Górzno jest wzmiankowane w dokumentach od XIV wieku. W wieku XVI i na początku XVII własność Gronowskich, w pierwszej połowie XVIII Małachowskich i Fabiana Moszyńskiego, fundatora miejscowego kościoła w 1755 roku. Później dzielone było w posiadaniu Niwskich, Skąmpskich i Romiszowskich. Pod koniec XVIII wieku właścicielem całości był już Franciszek Koźmiński herbu Poraj. W XIX wieku, aż do lat siedemdziesiątych, Górzno należało do Bereźnickich, a potem – do drugiej wojny światowej – Lipskich.

W 1939 roku Górzno było własnością Kazimierza Lipskiego (1870-1940). Majątek w 1926 roku liczył 550 hektarów i miał gorzelnię.

Ładny, dostojny pałac neoklasycystyczny, wzniesiony w 1912 roku dla Kazimierza Lipskiego, być może według projektów architekta Kazimierza Rucińskiego. Piętrowy, z ryzalitami czy raczej skrzydłami po obu bokach fasady, z portykiem kolumnowym, z ryzalitem półokrągłym od ogrodu kryjącym wielki salon o pięknej, neoklasycystycznej dekoracji. Korpus główny nakryty niskim dwuspadowym dachem. Zastosowanie stylu polskiego czy też – jak to określił w swej publikacji z 1896 roku książę Zygmunt Czartoryski – „stylu krajowego”, wraz z dewizą na fasadzie „Ostań się” i dekoracją wnętrza zawierającą herby z Polski i Litwy, stanowiło wymowną odpowiedź na wydaną w tym samym roku, a uderzającą w Polaków pruską ustawę wywłaszczeniową.

Tekst: Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie w Wielkopolsce, Poznań 2002.
Zdjęcie: Piotr Libicki, lata 90. XX w.