Dwór w Jeziorkach

Jeziorki występują w dokumentach co najmniej od 1428 roku, kiedy to Borek z Osiecznej i Jeziorek, syn Andrzeja z Osiecznej i z Gryżyny, procesował się z Pieczem, wójtem kościańskim. W 1509 roku małoletni Andrzej Górka, syn Łukasza, kupił część dóbr Osieczna, w tym część Jeziorek. W 1580 roku własność kasztelana międzyrzeckiego Andrzeja Górki, w końcu XVIII wieku Antona Marschanda, od 1792 roku Friedricha Fenglera, a w XIX wieku kolejno Opitzów, Strocków, Kaulischów, Ernsta Nikisch-Rosenecka i w 1874 roku Elisabethy Meyer. Od 1875 roku właścicielem Jeziorek był Hans Hasche. W rękach rodziny Hasche majątek pozostawał do drugiej wojny światowej.

W 1926 i zapewne w 1939 roku właścicielem Jeziorek był Hans Hasche. Majątek w 1926 roku liczył 308 hektarów.

Zupełnie wyjątkowy w rezydencjonalnej architekturze Wielkopolski przykład bezpośredniego nawiązania do budownictwa tyrolskiego, a więc alpejskiego pogranicza włosko-austriackiego. Dwór piętrowy, z mieszkalnym poddaszem, nakryty dość płaskim dachem dwuspadowym o wysuniętych okapach. Druga kondygnacja z ukazanymi na zewnątrz elementami konstrukcji szkieletowej, a część ściany pod okapem odpowiadająca kondygnacji poddasza – oszalowana. Na osi drewniana weranda. Nad nią drewniany ganek mieszczący balkon. Nawiązania do domków czy też szwajcarskich willi zdarzały się na przestrzeni XIX wieku, by wspomnieć dwa dwory Zygmunta Gorgolewskiego w Dzierznicy i Kościankach. Najbardziej jednak znanym przykładem w Wielkopolsce jest szwajcarski domek Edwarda Raczyńskiego na wyspie jeziora w Zaniemyślu, zbudowany w latach 1816-1817. Tak jak i pozostałe miał on być symbolem świata pasterskiej beztroski i wiejskiej sielanki, choć stał się w 1845 roku miejscem tragicznej – nie pozbawionej romantyzmu – samobójczej śmierci Edwarda. Trudno powiedzieć, czy nawiązujący do architektury tyrolskiej dwór w Jeziorkach powstawał również z tych samych powodów, czy też był tylko sentymentalną podróżą być może w rodzinne strony fundatora i właściciela majątku Hansa Hasche.

Tekst: Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie w Wielkopolsce, Poznań 2002.
Zdjęcia:

• Piotr Libicki, lata 90-te XX w.
• Tadeusz Rzepka, 2008 r., www.zabytek.pl, lic. CC