Historia dworu w Nowej Krępie
Krępa to dawna wieś królewska, wzmiankowana w XVI wieku. Właścicielem majątku w latach 1489–1508 był Jan Ciołek, syn Andrzeja. W latach 1516–1532 jako kolejny właściciel wymieniany był Abraham Leżeński.
W XVIII wieku dzierżawa obejmowała wieś Krępę, wzmiankowaną od XV wieku, z młynem, wieś Pogorzelec, również z XV wieku, wieś Budy Krępskie oraz folwark Krępa z XVII wieku. W latach 1826–1837 obszar tej dzierżawy, wraz z wsiami Wargocin i Wróble oraz folwarkami Wargocin i Wróble, znalazł się w składzie Dóbr Ziemskich Narodowych Garwolin i stanowił własność Skarbu Publicznego Królestwa Polskiego. Przed 1830 rokiem dzierżawcą dóbr rządowych Krępa była księżna de Nassau-Siegen. W latach 1837–1857 majątek dzierżawił Ksawery Dobrowolski.
W 1888 roku wieś i majątek należały do gminy Podłęż oraz parafii Maciejowice. Dobra Krępa wchodziły wówczas w skład dominium Podzamcze Zamoyskich i obejmowały folwarki: Krępa, Ksawerynów, Pogorzelec, oraz wsie: Krępa Nowa, Budy Krępskie, Pogorzelec, Leonów, Celinów i Ewelin. Dzierżawcami majątku byli Jan Głuchowski i Józef Pawliszewski. Właścicielem dóbr do 1890 roku był Stanisław Kostka hrabia Zamoyski młodszy. Po nim, w latach 1890–1926, majątkiem zarządzał Andrzej Przemysław hrabia Zamoyski.
Po jego śmierci w 1926 roku rozpoczęło się postępowanie spadkowe, a właścicielem majątku został Franciszek Józef a’Paulo hrabia Zamoyski, który posiadał go do 1932 roku.
W 1932 roku majątek został kupiony na licytacji przez Helenę Zofię Abakanowicz.
W 1944 roku majątek przejął Państwowy Fundusz Ziemi. Przeprowadzono parcelację, a zabudowania dworskie oraz park oddano w użytkowanie Państwowemu Gospodarstwu Ogrodniczemu w Podzamczu. W 1953 roku dzierżawcą była Spółdzielnia Rybacka „Bogusze”. Później obiekt przeszedł w ręce prywatne. W 1982 roku w dworze wybuchł pożar. Cztery lata później prywatny właściciel przeprowadził wstępne prace remontowe (m. in. nowy dach), który jednak szybko zaprzestano.
Obecnie dwór znajduje się w stanie trwałej ruiny i pozostaje w rękach prywatnych. Nie jest dostępny dla zwiedzających.
Dwór został wzniesiony w latach 1883–1884 według projektu Ksawerego Dionizego Makowskiego dla rodziny Zamoyskich. Rozplanowano go na rzucie prostokąta, z wejściem od strony wschodniej oraz licznymi dobudówkami po bokach. Budynek był parterowy, nakryty dachem dwuspadowym. W elewacji frontowej znajdowały się dwa piętrowe ryzality zwieńczone trójkątnymi szczytami, połączone piętrowym łącznikiem. Neogotycki charakter nadawały dworowi ostrołukowo wycięte okna, drzwi oraz płyciny w ryzalitach. Ksawery Makowski zaprojektował budynek jako polski odpowiednik nowej amerykańskiej architektury mieszkaniowej o wysokim standardzie, dlatego zastosował w nim niespotykane dotąd w Polsce rozwiązania, takie jak szafy wbudowane w ściany.
Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza. Powiat garwoliński, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska
Data publikacji artykułu:





Sklep
Ogłoszenia




