Przejdź do głównej treści

Dwór w Gończycach

dwór w Gończycach
Autor: Jakub Jagiełło, 2026 r.
Informacje ogólne
Rodzaj obiektu:
Dwór
Numer rejestru zabytków:
A - 371 (park)
Data wpisu do rejestru:
16 lipiec 1985
Stan zachowania:
Niszczejący
Zastosowanie:
Mieszkania

Historia dworu w Gończycach

Gończyce wzmiankowane były w źródłach już w 1430 roku jako Ganczicze. Od 1457 roku pojawiają się regularnie, a ówczesnymi właścicielami byli Jan Klimunt i Indrzych z Gończyc. Dobra gończyckie składały się wówczas z wsi: Gończyce, Sokół i Chotynia.

W XVI wieku majątek należał do Ganeckich, Brzeskich i Sułkowskich. W 1698 roku pierwszy drewniany kościół we wsi ufundowała Anna z Walewiczów Sułowska, wdowa po Krzysztofie.

W XVIII wieku wieś należała do rodziny Grabowskich. W 1738 roku nieudanej próby lokacji miasta dokonał starosta trzebiatowski Franciszek Kazimierz Grabowski. Po nim właścicielem majątku został miecznik stężycki i wieluński Fabian (Florian) Grabowski, a od około 1783 roku wdowa po nim, Ewa z Szwerdfeldtów. Kolejnym właścicielem był Józef Grabowski. Zmarł on w 1837 roku i został pochowany w Gończycach. Ostatnią właścicielką z rodziny Grabowskich była Aleksandra, córka Józefa.

Następnie Gończyce znalazły się w posiadaniu rodziny Andrzeja Kiwerskiego. W 1854 roku został on pozbawiony majątku wyrokiem Polowego Audytoriatu za przestępstwo polityczne. Kolejnymi właścicielami zostali Marceli – powstaniec styczniowy – oraz Aleksandra Grajber (Greyber). Od 1867 roku majątek należał do Feliksa Boskiego, a następnie do Józefa Świderskiego.

W drugiej połowie XIX oraz w XX wieku majątek przeszedł w ręce Roszkowskich, w tym m.in. Idelfonsa Roszkowskiego (1835–1902), sędziego Kazimierza Roszkowskiego oraz Jerzego Roszkowskiego, który był ostatnim właścicielem Gończyc z tej rodziny. Grabowscy i Roszkowscy zostali pochowani na cmentarzu parafialnym w Gończycach.

W 1944 roku na terenie majątku znajdował się szpital polowy dla czerwonoarmistów.

Historia po 1945 roku

Po 1945 roku majątek stał się własnością Państwowego Ośrodka Maszynowego. Dwór pełnił funkcję mieszkalną dla pracowników POM. W 1959 roku właścicielem była GRN Gończyce. Obecnie w dworze mieszczą się mieszkania. W 2024 roku gmina Sobolew ogłosiła zamówienie na remont dworu, jednak zostało ono unieważnione.

Architektura

Murowany dwór w Gończycach powstawał w dwóch etapach. Część parterowa została wzniesiona na początku XIX wieku, natomiast w drugiej połowie XIX wieku dobudowano kolejne, piętrowe skrzydło. Budowla ma nieco eklektyczny charakter. Dwór jest murowany z cegły, podpiwniczony i otynkowany. Składa się z pięcioosiowej części parterowej oraz trójosiowej części piętrowej, zwieńczonej trójkątnym szczytem, z dwukolumnowym gankiem wspierającym balkon pierwszego piętra, wyposażony w żeliwną balustradę. Dachy dworu są dwuspadowe i kryte falistym eternitem. W nowszej części dworu otwory okienne i drzwiowe umieszczone są w płycinach zwieńczonych arkadkami przypominającymi romański fryz typu lombardzkiego. Na ścianie szczytowej znajdują się trzy pionowe, prostokątne płyciny.

W parku, który obecnie jest zaniedbany, zachowały się okazy starodrzewu, w tym aleja lipowo-grabowa prowadząca do pobliskiego lasu oraz
pomnikowy dąb czerwony.

Źródła wiedzy

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza. Powiat garwoliński, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska

Data publikacji artykułu:

12 czerwiec 2026
Dwór w Gończycach, 2026 r.
Dwór w Gończycach, 2026 r.
Autor: Jakub Jagiełło
Dwór w Gończycach, 2026 r.
Dwór w Gończycach, 2026 r.
Autor: Jakub Jagiełło
Dwór w Gończycach, 2026 r.
Dwór w Gończycach, 2026 r.
Autor: Jakub Jagiełło
Dwór w Gończycach, 2026 r.
Dwór w Gończycach, 2026 r.
Autor: Jakub Jagiełło
Dwór w Gończycach, 2007 r.
Dwór w Gończycach, 2007 r.
Autor: Piotr Libicki
Dwór w Gończycach, 1981 r.
Dwór w Gończycach, 1981 r.
Ewidencja parkowa, www.zabytek.pl, domena publiczna
Dwór w Gończycach, 1968 r.
Dwór w Gończycach, 1968 r.
Karta zielona, www.zabytel.pl, domena publiczna