Historia dworu w Gończycach
Gończyce wzmiankowane były w źródłach już w 1430 roku jako Ganczicze. Od 1457 roku pojawiają się regularnie, a ówczesnymi właścicielami byli Jan Klimunt i Indrzych z Gończyc. Dobra gończyckie składały się wówczas z wsi: Gończyce, Sokół i Chotynia.
W XVI wieku majątek należał do Ganeckich, Brzeskich i Sułkowskich. W 1698 roku pierwszy drewniany kościół we wsi ufundowała Anna z Walewiczów Sułowska, wdowa po Krzysztofie.
W XVIII wieku wieś należała do rodziny Grabowskich. W 1738 roku nieudanej próby lokacji miasta dokonał starosta trzebiatowski Franciszek Kazimierz Grabowski. Po nim właścicielem majątku został miecznik stężycki i wieluński Fabian (Florian) Grabowski, a od około 1783 roku wdowa po nim, Ewa z Szwerdfeldtów. Kolejnym właścicielem był Józef Grabowski. Zmarł on w 1837 roku i został pochowany w Gończycach. Ostatnią właścicielką z rodziny Grabowskich była Aleksandra, córka Józefa.
Następnie Gończyce znalazły się w posiadaniu rodziny Andrzeja Kiwerskiego. W 1854 roku został on pozbawiony majątku wyrokiem Polowego Audytoriatu za przestępstwo polityczne. Kolejnymi właścicielami zostali Marceli – powstaniec styczniowy – oraz Aleksandra Grajber (Greyber). Od 1867 roku majątek należał do Feliksa Boskiego, a następnie do Józefa Świderskiego.
W drugiej połowie XIX oraz w XX wieku majątek przeszedł w ręce Roszkowskich, w tym m.in. Idelfonsa Roszkowskiego (1835–1902), sędziego Kazimierza Roszkowskiego oraz Jerzego Roszkowskiego, który był ostatnim właścicielem Gończyc z tej rodziny. Grabowscy i Roszkowscy zostali pochowani na cmentarzu parafialnym w Gończycach.
W 1944 roku na terenie majątku znajdował się szpital polowy dla czerwonoarmistów.
Po 1945 roku majątek stał się własnością Państwowego Ośrodka Maszynowego. Dwór pełnił funkcję mieszkalną dla pracowników POM. W 1959 roku właścicielem była GRN Gończyce. Obecnie w dworze mieszczą się mieszkania. W 2024 roku gmina Sobolew ogłosiła zamówienie na remont dworu, jednak zostało ono unieważnione.
Murowany dwór w Gończycach powstawał w dwóch etapach. Część parterowa została wzniesiona na początku XIX wieku, natomiast w drugiej połowie XIX wieku dobudowano kolejne, piętrowe skrzydło. Budowla ma nieco eklektyczny charakter. Dwór jest murowany z cegły, podpiwniczony i otynkowany. Składa się z pięcioosiowej części parterowej oraz trójosiowej części piętrowej, zwieńczonej trójkątnym szczytem, z dwukolumnowym gankiem wspierającym balkon pierwszego piętra, wyposażony w żeliwną balustradę. Dachy dworu są dwuspadowe i kryte falistym eternitem. W nowszej części dworu otwory okienne i drzwiowe umieszczone są w płycinach zwieńczonych arkadkami przypominającymi romański fryz typu lombardzkiego. Na ścianie szczytowej znajdują się trzy pionowe, prostokątne płyciny.
W parku, który obecnie jest zaniedbany, zachowały się okazy starodrzewu, w tym aleja lipowo-grabowa prowadząca do pobliskiego lasu oraz
pomnikowy dąb czerwony.
Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza. Powiat garwoliński, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska
Data publikacji artykułu:







Sklep
Ogłoszenia




