Dwór / willa Kossakówka
w Krakowie

Dwór (a w zasadzie willa) w Krakowie znajdujący się obecnie na Placu Juliusza Kossaka 4, został zbudowany w 1851 roku dla Wincentego Kołodziejskiego według projektu Karola Kremera. Wówczas była to willa „Wygoda”. Obiekt wzniesiono jako dom mieszkalny z pięterkiem i w zasadzie w takiej formie przetrwał do dziś. Oficynę wybudowano w 1857 roku na miejscu drewnianego domu. W późniejszym czasie Kossaków, oficyna ta nazywana była domem babci lub Jerzówką.

Od 1864 roku był własnością Marii z Kędrzyckich Zaleskiej z Podola. Ona w 1871 roku sprzedała obiekt Zofii z Gałczyńskich Juliuszowej Kossakowej (1834-1923), żonie Juliusza Kossaka. Od tej pory dwór nazywany był „Kossakówką”. W latach 1908-1910 w parku wybudowano pracownię dla Wojciecha Kossaka.

W latach 1932–1939 pogarszająca się sytuacja finansowa rodziny Kossaków groziła licytacją „Kossakówki”. Podczas wojny stan budynku uległ degradacji, a w 1941 roku zmarł Wojciech Kossak. Po wojnie Magdalena Kossak i jej mąż, Zygmunt Niewidowski, mieszkali tam do 1956 roku. Plan wyburzenia „Kossakówki” i „Jerzówki” został udaremniony dzięki interwencji Elżbiety Kossak lub Magdaleny u Ministra Kultury, co doprowadziło do wpisania budynków do rejestru zabytków. W 1961 roku przeprowadzono remont zabezpieczający.

W latach późniejszych willa ulegała dalszej degradacji. W 2014 roku nowy właściciel rozpoczął remont, wymieniając dach i stropy, ale prace przerwano, pozostawiając budynek w złym stanie. W 2019 roku „Kossakówka” została wykupiona przez miasto Kraków. Dwór wyremontowano. Obecnie mieści się w nim MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie.

• www.zabytek.pl
• Marek M. Łukacz, Kraków, Plac Kossaka 4, Willa Kossakówka, Dokumentacja naukowo-historyczna. Waloryzacja elementów zabytkowych, Kraków 2020
• Marta Wyka, Kossakówka – przeszłość w stanie ruiny [w:] Literacki Kraków, dostęp online
• https://www.mocak.pl/kossakowka
• Luba Ristujezina, Wojciech Kossak. Najwybitniejszy batalista, Warszawa 2022

Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

Zdjęcie: Luba Ristujezina, Wojciech Kossak. Najwybitniejszy batalista, Warszawa 2022