W 1354 roku Gorzechówka otrzymał w dziedziczne posiadanie od Winrycha von Kniprode – Jan Chaden. Od 1570 roku majątek był w rękach rodziny Kamińskich. W okresie zaboru pruskiego wieś nosiła nazwę Hochheim.

Od 1891 roku właścicielem dóbr był Alexander Bieling. To on zbudował w Gorzechówku piętrowy pałac. Został on zbudowany na planie prostokąta z czterospadowym dachem, trzypiętrową wieżą i arkadowym gankiem na kolumnach przy centralnej fasadzie. Powstał również park liczący kilka hektarów. W pobliżu majątku powstała również cegielnia.

W 1919 roku (inne źródła podają 1923 rok) właścicielem aż do końca II wojny światowej był Erich Goertz. Niemiec zasłynął z tego, iż chciał podnieść warunki mieszkalne swoim robotnikom. W tym celu kazał wyburzyć dwa z czterech baraki folwarczne. W tych, które zostały, zamieszkała połowa rodzin. Reszta wprowadziła się do nowo wybudowanych domów. Tak powstało całe osiedle pracownicze z przydomowymi ogródkami kwiatowymi. Tuż obok nowych domów stawiano chlewy, stodoły i składy. Zbudowano również obiekty, które miały posłużyć wszystkim pracownikom folwarcznym i ich rodzinom tj. wędzarnię, rzeźnię i łaźnię. Powstał także skwer obsadzony lipami pomiędzy domkami pracowniczymi. Goertz kazał również zbudować salę biesiadną.

Goertz oprócz budowy nowych domów dla swoich robotników chciał nauczyć ich mieszkania i szanowania tego co dostali. Opracował regulamin pt. „Jak powinno wyglądać mieszkanie i jak o nie dbać”, według którego folwarczni dzierżawcy mieli żyć czysto i schludnie. Mieli dbać o to aby nie wnosić do swoich domostw brudów z stajni, obór czy stodół. Rodziny pracownicze miały obowiązek sprzątać i wietrzyć domy kilka razy dziennie.

Prężnia działało również życie towarzyskie robotników majątku. Stworzyli oni chór mieszany oraz kółko teatralne i orkiestra.

Pan Goertz również sam wychodził z inicjatywą urządzania zabaw – okrężne, po wykopkach a zimą kulig. Dbał również o to, aby w soboty urządzano audycje z płyt gramofonowych. W planach było również wybudowanie biblioteki, czytelni oraz stałe audycje radia. Wszystko to powstawało na koszt dworu.

Znajdujący się w Gorzechówku pałac został ograbiony i spalony przez Rosjan w 1945 roku.

Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

Bibliografia:

• Mieszkania pracowników rolnych majątku Gorzechówko, pow. brodnicki, woj. pomorskie, Toruń 1929
• Radosław Stawski, U niemieckiego dziedzica [w:] Gazeta Wyborcza, Czas Brodnicy, 25 kwietnia 2019 r., dostęp online

Zdjęcie:

• Litografia, Alexander Duncker, Die ländlichen Wohnsitze, Schlösser und Residenzen der ritterschaftlichen Grundbesitzer in der Preussischen Monarchie. Bd. 13, Biblioteka Narodowa POLONA, domena publiczna.