♕Dwory i Pałace Polski: województwo podlaskie
  • Dwór w Bęckowie
    Dwór w Bęckowie
    Województwo podlaskie

    Wieś Bęćkowo została założona w XV wieku przez Andrzeja Szczukę zwanego Bączkiem. Dwór w Bęćkowie powstał pod koniec XVIII wieku. Jest to obiekt który wyróżnia się swoją formą.

  • Dwór w Romanach
    Dwór w Romanach
    Województwo podlaskie

    Nazwa miejscowości pochodzi od rodu Romanów/de Romany z Romanów, jednego z najstarszych na Mazowszu, wywodzącego się z obecnego powiatu przasnyskiego.

Dwory i Pałace Podlasia

Obiekty rezydencjalne w województwie podlaskim

Większa część obszaru województwa podlaskiego przypada na obszar Niziny Północnopodlaskiej na wschodzie przechodzącej w Wysoczyzny Podlasko-Białoruskie i Polesie Brzeskie. Północna część przypada na Pojezierza Litewskie, południowa granica województwa przebiega przez Podlaski Przełom Bugu, a w części zachodniej – fragmenty Niziny Północnomazowieckiej i Pojezierza Ełckiego. Wschód i północ wyznacza granica państwowa z Republiką Białoruś i Republiką Litewską. Region od początku zasiedlenia był terenem przejściowym, łączącym różne wpływy kulturowe.

Położenie ziem województwa podlaskiego, przez wieki podlegających różnej administracji terytorialnej, państwowej, kościelnej, sprawiło, że obszar ten jest nadzwyczaj niejednorodny pod względem kulturowym.

OBIEKTY ZAGROŻONE - CZYTAJ WIĘCEJ

Wpisami do rejestru zabytków województwa podlaskiego objęta jest liczna grupa obiektów nazwanych umownie „inne” (122; 3,19%), zabytkowa zieleń (119; 1,6%) i obiekty gospodarcze (110; 4,71%). Obiekty inne to m.in. różnego rodzaju ogrodzenia, bramy i mała architektura; najliczniej występują one w powiecie białostockim (22), na terenie województwa przedział statystyczny wynosi między 2 a 14. Zabytkowa zieleń to przede wszystkim XIX-wieczne parki miejskie, parki przypałacowe, parki dworskie oraz aleje. Najliczniej występuje ona w powiatach białostockim (19), grajewskim (10) i łomżyńskim (10). Najcenniejsze z obiektów to z pewnością założenie przy pałacu Branickich w Białymstoku i ich rezydencji letniej w Choroszczy. W pozostałych powiatach przedział statystyczny wynosi między 2 a 8. Obiekty gospodarcze to przede wszystkim różnorodne przykłady stodół, spichlerzy, obór, stajni i miejskich budynków gospodarczych. Największe ich skupisko występuje w powiatach sejneńskim (41), grodzkim Białystok (22) i hajnowskim (10). W pozostałych przedział statystyczny wynosi między 0 a 5. Nieliczną grupę zabytków stanowią obiekty folwarczne (86; 1,61%), przemysłowe (76; 3,06%), rezydencje (72; 1,49%) i układy urbanistyczne (67; 6,23%). Obiekty folwarczne to w dużej mierze XIX-wieczne oficyny, czworaki, spichlerze, stodoły, obory itp. Występują one najliczniej w powiatach grajewskim (18), wysokomazowieckim (18), białostockim (11) i hajnowskim (10). W pozostałych powiatach przedział statystyczny wynosi między 0 a 6. W 4 powiatach (Łomża, Suwałki, suwalski, zambrowski) nie występuje ten rodzaj zabytków.

Rezydencje to zróżnicowane formalnie i stylistyczne pałace, dwory i siedziby fabrykantów. Występują one najliczniej w powiatach białostockim (10), bielskim (7), sejneńskim (7) i grodzkim Białystok (5). W pozostałych powiatach przedział statystyczny wynosi między 0 a 3.

Ze względu na czas powstania najliczniej reprezentowanym w rejestrze zabytków województwa podlaskiego rodzajem są obiekty datowane na XIX w. (1192; 3,87% zasobu krajowego z tego okresu). W tym zbiorze mieszczą się m. in. zespoły dworskie.

Za zagrożoną należy uznać znaczną część obiektów gospodarczych wchodzących w skład zespołów dworskich, folwarcznych, zagród wiejskich. Obiekty te nierzadko wzniesione mniejszym sumptem (gorszy materiał i wykonanie), często nieremontowane stanowią zbiór, który dość płynnie może zmienić grupę weryfikacyjną. Podobnie dzieje się z założeniami parkowymi, alejami, cmentarzami, które są zaniedbane i niepielęgnowane. Poważnie zagrożone są obiekty z zespołów dworskich, które przez lata były siedzibami Państwowych Gospodarstw Rolnych. Nieliczne wróciły do właścicieli lub ich spadkobierców, nierzadko są we władaniu Agencji Własności Rolnej, która często dzierżawi grunty rolnikom pod działalność rolniczą, bez obiektów. Tylko nieliczne obiekty, jako np. inwentarskie, są użytkowane, ale reszta (dwory, inne obiekty z zespołu) pozostaje nieużytkowana i jest zagrożona (m.in. Bęćki z XVIII w., Słucz z XIX/XX w., Bzury z końca XIX w, Wojdy z początku XX w., Glinki z XIX/ XX w.). Problematyczną grupę stanowią obiekty mieszkalne pozostające w zasobach zarządów komunalnych (w powiatach grodzkich Białystok, Łomża, Suwałki). Często jest to zbiór zaniedbany, niedoinwestowany, zamieszkiwany przez uboższą warstwę społeczeństwa, która w poczuciu tymczasowości nie dba należycie o powierzone im mienie.

Fragmenty tekstu pochodzą z Raportu o stanie zachowania zabytków nieruchomych w województwie podlaskim. Zabytki wpisane do rejestru zabytków (księgi rejestru A i C), wyd. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Zbigniew Misiuk, Warszawa 2017.



Najnowsze wpisy z województwa podlaskiego

Zapoznaj się z najnowszymi wpisami o dworach i pałacach z naszej Bazy DIPP.

Dwór Romany
Dwór Łosośna Mała
Dwór Bęćkowo
Dwór Niećkowo

logo dwory i pałace polski

Copyright © 2020 Dwory i Pałace Polski. Powered by Indico S.C.  & Joomla! CMS 

Znajdż nas na:

Instagram Facebook Facebook youtube

Kontakt

Indico S.C. , Wałowa 10/3, 84-200 Wejherowo
NIP: 5882424318, REGON: 366309509
tel. + 48 58 778-21-30,
tel. kom +48 505-505-016

 

Kontakt z redakcją:

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Najpopularniejsze regiony