Od pruskich salonów do polskiego dworu: Recenzja powieści „Między ustami a brzegiem pucharu” Marii Rodziewiczówny (Wydawnictwo MG)

Akcja powieści przenosi nas na przełom XIX i XX wieku, do dusznej, imperialnej atmosfery Berlina. Poznajemy tam młodego hrabiego Wentzela Croy-Dülmena – postać niezwykle barwną, choć początkowo budzącą spory sprzeciw. Wentzel to typowy bywalec salonów, cyniczny lekkoduch i ulubieniec pociągającego świata arystokracji. Pół-Polak wychowany w pruskiej kulturze, ze wstydem i pogardą odnosi się do swoich polskich korzeni, traktując je jako coś zbędnego w drodze do kariery i uciech cielesnych.

Wszystko zmienia się za sprawą jednego nieoczekiwanego spotkania. Na drodze hrabiego staje Jadwiga Chrząstkowska – gorąca patriotka, kobieta dumna, zasadnicza i nieskazitelna w swych przekonaniach. Jadwiga nie daje się olśnić ani majątkiem, ani tytułem hrabiowskim. Zachwyca Wentzela nie tylko urodą, ale przede wszystkim siłą charakteru i duchową dojrzałością.

Rodziewiczówna po mistrzowsku zarysowała tu kontrast między powierzchownym blichtrem wielkiego miasta a autentyzmem tradycyjnego, polskiego dworu. Miłość nie jest tu jedynie banalnym romansem – staje się katalizatorem do odnalezienia własnej tożsamości narodowej i dojrzałości.

Jednym z największych walorów powieści wydanej przez Wydawnictwo MG jest jej warstwa językowo-stylistyczna. Maria Rodziewiczówna posługuje się polszczyzną bogatą i elegancką, łącząc niezwykłą wrażliwość z literackim „pazurem”.

Mimo że w tekście nie brak słów archaicznych czy konstrukcji typowych dla przełomu wieków, proza ta nie nuży. Relacja między Wentzlem a Jadwigą budowana jest powoli, z niemal nastrojową powściągliwością.

Powieść niesie ze sobą ogromną wartość refleksyjną. Ukazuje, że żaden człowiek nie jest na zawsze uwięziony w błędach młodości czy narzuconym wychowaniu.