Blask i cienie galicyjskich salonów. Recenzja książki „Siedem ekscelencji i jedna dama” Aleksandra Piskora

Pierwszą część książki – stanowiącą niemal połowę całego woluminu – autor poświęcił absolutnie nietuzinkowej postaci. Katarzyna Starzeńska, tytułowa dama, to bezsprzecznie pierwszoplanowa gwiazda tamtej epoki. Wychowana w poczuciu braku jakichkolwiek ograniczeń finansowych, żyła na niezwykle wysokiej stopie, stając się pierwowzorem współczesnej „celebrytki”.

Starzeńska marnotrawiła gigantyczne majątki, a z perspektywy współczesnych sobie ludzi prowadziła życie wysoce niemoralne. A jednak dzięki niezwykłej klasie, urokowi osobistemu oraz szerokim koneksjom z większości obyczajowych skandali wychodziła całkowicie bez szwanku. Piskor z wielkim wyczuciem kreśli portret kobiety, która potrafiła podporządkować sobie galicyjskie salony i uchodzić za bezkarną w świecie pełnym konwenansów.

Druga część publikacji to seria zwięzłych, lecz niezwykle treściwych biografii mężczyzn, którzy wywarli ogromny wpływ na życie społeczne i kulturalne tamtych lat. Wśród nich znaleźli się:

To sylwetki ludzi pełnych pasji: wybitnych koniarzy, zapalonych myśliwych, utalentowanych artystów oraz zręcznych polityków. Piskor ukazuje ich nie przez pryzmat suchych dat z podręczników, ale jako żywych ludzi z krwi i kości – z ich wielkimi talentami, ale i słabościami.

Wielkim atutem książki jest misternie zarysowane tło historyczno-polityczne. Galicja pod zaborem austriackim to teren skomplikowanych rozgrywek zakulisowych, wybuchających powstań i trudnych wyborów tożsamościowych.

Aleksander Piskor buduje swoją opowieść w oparciu o bogate materiały źródłowe: pamiętniki, prywatne listy oraz wspomnienia. Co istotne, autor przyjmuje postawę chłodnego, lecz niezwykle wnikliwego obserwatora. Nie osądza swoich bohaterów, nie potępia wybryków Starzeńskiej ani nie gloryfikuje decyzji politycznych polityków – wszystkie wnioski pozostawia samemu czytelnikowi. Jego styl to najwyższej próby plastyczna, barwna gawęda, od której trudno się oderwać.

Książka została wydana z należytym szacunkiem dla jej historycznej wartości. Elegancka, twarda oprawa zapewnia trwałość i świetnie prezentuje się na domowej półce z literaturą historyczną. Dopełnieniem całości są starannie dobrane czarno-białe ilustracje oraz archiwalne zdjęcia, które dodają opowieści autentyczności i pozwalają z bliska przyjrzeć się twarzom dawnych elit.