Pałac w Jankowicach

Pałac zbudowany zaraz po 1803 roku dla Wawrzyńca Engeströma przez berlińsko-poznańskiego architekta Dawida Gilly’ego lub w jego pracowni stanowił niegdyś bardzo ciekawy przykład wiejskiej willi w stylu klasycyzmu romantycznego, zrywającego z wielką reprezentacją. Pierwotnie miał formę niemal sześcianu, o skromnych dekoracjach i małych pokojach, z centralnie umieszczoną klatką schodową, ze schodami obiegającymi jej ściany, nawiązywał tym samym do awangardy, zarówno niemieckiej, jak i rewolucyjnej Francji. W 1912 roku pałacyk został rozbudowany przez architekta Rogera Sławskiego na zlecenie ówczesnego właściciela Stefana Kwileckiego i zatracił swój ciekawy, choć skromny kształt. Sławski dodał boczne, piętrowe skrzydła i portyki kolumnowe, co nadało bardziej reprezentacyjny charakter rezydencji. Roger Sławski był wziętym architektem w sferach ziemiańskich. W większości przebudowywanych przez niego siedzib trudno dopatrzyć się kształtu pierwotnej budowli. Natomiast w Jankowicach centralna część obecnego dworu jest dość czytelną bryłą pierwotnej romantycznej willi.

Jankowice były niegdyś własnością Jankowskich, którzy stąd wzięli swoje nazwisko. W początkach XIX wieku zamieszkał tu fundator pałacu Wawrzyniec Engeström (1751-1826), poseł szwedzki w Warszawie, później minister i kanclerz Królestwa Szwecji, który po swym ślubie z Rozalią Chłapowską osiedlił się na dobre w Wielkopolsce. Jego rodzina spolonizowała się całkowicie, a jego wnuk Wawrzyniec Engeström (1829-1910) był uczestnikiem powstań 1846, 1848 i 1863 roku, publicystą i przez 25 lat sekretarzem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu. Później Jankowice należały do Brezów, następnie Kwileckich. W roku 1882 była tu cegielnia produkująca 500 tysięcy cegieł rocznie. Pięcioro dzieci Stefana Kwileckiego, właściciela Jankowic – Barbarę, Teresę, Janinę, Irenę i Henryka – zamordowali Niemcy w lasach palędzkich.

W 1926 roku Jankowice należały do spadkobierców po Stefanie Kwileckim. Majątek liczył 868 hektarów i miały gorzelnię.

Tekst: Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie w Wielkopolsce, Poznań 2002.
Zdjęcie: Wawrzyniec Walczak, 2020 r., udostępniono na grupie na FB: Dwory i Pałace Polski