Pałac w Gębicach

Gębice występują w źródłach od 1427 roku. Początkowo własność rodziny Fryczów, następnie Zdunowskich, Kromolickich i Miaskowskich, którzy właścicielami Gębic byli jeszcze w XVIII wieku. Potem dziedzicami miejscowości byli Mieruccy, Krzyżanowscy, Bojanowscy, a następnie od 1821 roku Gorzeńscy. Później przeszły w ręce niemieckie, z których wykupiła je w 1883 roku, od Niemca Lukiego, Maria Mycielska. Jako własność Mycielskich Gębice pozostawały do lat międzywojennych, kiedy to drogą małżeństwa przeszły na Rostworowskich. Ostatnim współwłaścicielem Gębic był Stanisław Rostworowski (ur. 1888), autor ponad stu publikacji z zakresu wojskowości, a także nauk przyrodniczych i rolniczych, absolwent Uniwersytetu we Fryburgu i Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, żołnierz Legionów i powstaniec śląski, adiutant generała Władysława Sikorskiego, uczestnik kampanii wrześniowej. W czasie drugiej wojny walczył we Francji, a od 1942 roku w KG AK. W 1943 roku mianowany na generała. Aresztowany przez gestapo w 1944 roku został zamordowany 11 sierpnia 1944 roku. W 2002 roku w holu pałacu w Gębicach odsłonięta została tablica ku jego czci.

W roku 1939 właścicielami Gębic byli Zofia z Mycielskich i Stanisław Rostworowscy. Majątek w 1926 roku liczył 457 hektarów.

Bardzo ładny piętrowy obszerny pałac, zbudowany w początku XIX wieku dla Hieronima Gorzeńskiego. Typowy klasycystyczny polski dom wiejski tej epoki, z okazałym portykiem czterokolumnowym zwieńczonym trójkątnym frontonem z panopliami i herbem Nałęcz Gorzeńskich, z dwoma płytkimi skrajnymi ryzalitami w fasadzie frontowej i wydatnym trójbocznym zamykającym salon w fasadzie ogrodowej, nakryty dachem czterospadowym. Pałac w Gębicach stanowi niemal kopię korpusu głównego nieco wcześniej wybudowanego pałacu w Śmiełowie i należy do szeregu klasycystycznych rezydencji wielkopolskich, których pierwowzorem były Sierniki Katarzyny z Raczyńskich Radolińskiej, a wśród których znajdują się tak piękne przykłady sztuki klasycystycznej, jak Dobrzyca, Lubostroń lub Śmiełów. Wieża oraz przybudówki pochodzą z późniejszego okresu. W parku obelisk z krzyżem ku czci Ludwika Mycielskiego poległego w powstaniu styczniowym.

Tekst: Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie w Wielkopolsce, Poznań 2002.
Zdjęcie: Roman Jachimowicz, 2023 r., udostępniono na grupie Dwory i Pałace Polski