Dwór w Ciołkowie

Jedyny w Wielkopolsce modernistyczny dwór z lat trzydziestych XX wieku, na planie prostokąta, złożony z dwóch piętrowych części różniących się nieznacznie wysokością, z wysuniętym półokrągłym salonem w bocznej elewacji. Wejście na osi poprzedzone gankiem filarowym. Obie części dworu nakryte płaskimi dachami. Modernizm w architekturze jako zjawisko nowego czasu, czy wręcz nowej „maszynowej” epoki – jak by ją określił Le Corbusier – rodził się z myślą o fabrykach, biurowcach, blokach mieszkalnych. To one otrzymały nowe formy jednoznacznie przez ówczesnych i przez nas interpretowane. Świątynia, pałac czy dwór jako zjawiska kojarzone z przeszłością przestawały być inspiracją dla zapatrzonych w nowoczesność i postęp projektantów. Traktowane więc niemal jako zło konieczne zmuszone były stosować formy historyczne lub w sposób wtórny czerpać z architektury modernistycznej. Stąd świątynie zaczynały przypominać fabryki lub sale koncertowe, a dwory bloki mieszkalne lub w lepszym wypadku miejskie wille. Niewiele więc różni „dwór” w Ciołkowie od zwykłych willi budowanych w tym czasie na tak zwanej Abisynii w Poznaniu – dziś okolicach ulicy Grunwaldzkiej.

Ciołkowo występuje w dokumentach co najmniej od 1396 roku. W XV wieku było własnością Ciołkowskich, Niepartskich i Górskich, w XVI Górskich i Rosnowskich, w XVIII Koszutskich i Nieżychowskich, w końcu XVIII i XIX Błociszewskich. Ostatni z nich, Stanisław, został aresztowany za udział w powstaniu styczniowym. Potem Ciołkowo zostało przejęte przez pruską Komisję Kolonizacyjną, która sprzedała je Niemcom Müllerom. W ich rękach pozostawało do 1902 roku, kiedy to wraz z ręką Almy z Müllerów przeszło do rodziny Kirchhoffów. Kirchhoffowie byli właścicielami Ciołkowa aż do drugiej wojny światowej.

W 1939 roku Ciołkowo było własnością Niemca A. Kirchhoffa. Majątek w 1926 roku liczył 450 hektarów.

Tekst: Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie w Wielkopolsce, Poznań 2002.
Zdjęcie: Piotr Libicki, lata 90. XX w.