Pałac w Silginach

Wieś została założona w 1422 r. Początkowo znajdowały się tu dwie strażnice rycerskie. Następnie powstał majątek rycerski, który w 1626 r. był własnością rodu von Kreytzen. Później wielokrotnie zmieniał właścicieli.

W II ćwierci XIX w. majątek należał do pani von Viereck. Za jej czasów, w 1836 r., wybudowano pałac. Po jej śmierci Silginy odziedziczyli hrabiowie von und zu Egloffstein.

Od 1914 r. majątek był własnością barona von Lüdinghausen. Od 1927 r. część gospodarcza i ziemia należały do Wschodniopruskiego Towarzystwa Ziemskiego, a pałac i park do spadkobierców von Kalcksteina. Później zespół pałacowo-parkowy przeszedł na własność Monfreda Pehlke, reprezentującego organizację "Bund der Gothen”. Organizację wywłaszczono po dojściu Hitlera do władzy i wówczas przejęty przez NSDAP. Naziści w pałacu urządzili ośrodek szkoleniowy dla młodych Niemców (Hitlerjugend), po przeniesieniu szkoły do pobliskich Krelikiejm, w pałacu zlokalizowano dom starców, który funkcjonował tu do 1945 r.

Po II wojnie światowej majątek został upaństwowiony. Początkowo w pałacu przebywały dzieci na kolonijnych turnusach wakacyjnych, potem zaadaptowano go na mieszkania pracownicze. W latach 70. XX w. wybuch butli gazowej spowodował wielką wyrwę w narożu ryzalitu w elewacji północno-wschodniej. Pałac opuszczono i zaczął niszczeć. W 1993 r. został zakupiony przez polsko-niemiecką fundację Dittchebuche e. v. z Elmshorn z zamiarem urządzenia tu Domu Przyjaźni Polsko-Niemieckiej. Niestety w 1994 r. rozpoczęty remont przerwano. Pałac popada w ruinę.

Pałac został wzniesiony w stylu neoklasycystycznym, nawiązującym do włoskiej architektury pałacowej. Jest murowany z cegły i otynkowany, podpiwniczony. Został założony na rzucie wydłużonego prostokąta, dwukondygnacyjny z trójkondygnacyjną częścią środkową z płytkim ryzalitem od frontu i ogrodu oraz półkolistym ryzalitem w elewacji bocznej od strony parku. Część środkowa jest przykryta dachem czterospadowym, a boczne dwuspadowym. Podziały elewacji są symetryczne, okna pierwszej kondygnacji zamknięte półkoliście, kondygnacje oddzielone gzymsem kordonowym, elewacje zwieńczone bogatym gzymsem uskokowo-ząbkowym i pseudokroksztynowym, w całości piertownie boniowane. Przy półkolistym ryzalicie w elewacji południowo-wschodniej szerokie schody prowadzące do parku, na piętrze balkon z ozdobną, żeliwną balustradą i wolutowym podparciem. Wnętrza w układzie dwutraktowym z wąskim korytarzem na wzdłużonej osi i sienią ze schodami na piętro na osi poprzecznej. Podziały pomieszczeń niemal symetryczne.

• Małgorzata Jackiewicz-Garniec, Mirosław Garniec, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 2001.
• www.encyklopedia.warmia.mazury.pl

Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

Zdjęcia:

• Michał Piotrowski, Tajemnice Pomorza, 2023 r.
• www.bildarchiv-ostpreussen.de