Pałac w Rodelach

Rodele są wzmiankowane w dokumentach źródłowych już w 1419 r. Wówczas istniał tu majątek rycerski. Do połowy XIX w. majątek należał do klucza dóbr hrabiów von Schwerin, znajdował się tu folwark z domem zarządcy. W 1859 r. hrabina Sophie von Schwerin z domu Dönhoff podarowała dwa folwarki w Rodelach i Dębinach jako prezent ślubny swojej siostrzenicy Amalii von Schwerin i Wernerowi von Alvensleben. Rodzina von Alvensleben mieszkała w Rodelach do 1945 r.

Ostatnim właścicielem majątku był Ferdinand von Alvensleben, który zmarł w 1943 r. w wyniku ran odniesionych na wojnie. Wdowa z trojgiem dzieci uciekła przed zbliżającym się frontem w styczniu 1945 r.

Po II wojnie światowej w majątku utworzono PGR. Od 2001 r. pałac jest własnością prywatną.

Pałac w Rodelach został wniesiony w latach 1859-1861, według projektu architekta kontynuującego styl Karla Friedricha Schinkela, w stylu eklektycznym. Jest to budynek murowany z cegły i otynkowany, z wysokim przyziemiem i piętrem reprezentacyjnym. Przykryty dachem dwuspadowym, który pierwotnie był kryty łupkiem kamiennym. Pałac został założony na rzucie prostokąta z ryzalitem na osi od frontu i ogrodu, ryzality przykryte dwuspadowymi daszkami. W ryzalicie od frontu znajduje się podcień arkadowy, wspierający taras, od ogrodu na wysokości piętra – duży taras z półkolistym występem. Elewacje boniowane, z interesującym detalem architektonicznym, zwieńczone gzymsem arkadowym, wszystkie naroża zaakcentowanie oktogonalnymi sterczynami, okna piętra zamknięte półkoliście, z ozdobną stolarką. Wnętrze w układzie dwutraktowym, na osi głównego wejścia duży hol, od ogrodu reprezentacyjny salon.

Zofia Dönhoff była najstarszą spośród ośmiorga dzieci Bogusława Fryderyka Dönhoff-Dönhoffstädt i Julii Zofii Doroty Henrietty von Schwerin. W 1805 r. wyszła za mąż za swojego wuja (brata matki) Wilhelma Wernera Ottona von Schwerin. Małżeństwo pozostało bezdzietne.

W tamtych czasach cieszyła się niezwykle dobrą edukacją w dziedzinie języka niemieckiego, poezji i nauki, co było nietypowe dla kobiet tego okresu.

Zasłynęła tym, iż wraz z siostrą spisała wspomnienia swoich zmarłych rodziców i brata podstawie zachowanych dzienników i korespondencji. Porządkowaniem archiwum zajęła się Angelika Wilhelmina Dohna-Dönhoffstädt, która przejęła rodzinną posiadłość, podczas gdy Zofia von Schwerin, jako najstarsza z rodzeństwa, sporządzała wspomnienia rodziców i zmarłego przedwcześnie brata, o czym pisała w pierwszym tomie wspomnień.

• Małgorzata Jackiewicz-Garniec, Mirosław Garniec, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 2001.
• www.familie-von-alvensleben.de
• Anna Żeglińska, W służbie pamięci najbliższych. Rękopiśmienna literatura wspomnieniowa Zofii von Schwerin z domu Dönhoff-Dönhoffstädt, dostęp online.

Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

Zdjęcia:

• Michał Piotrowski, Tajemnice Pomorza, 2023 r.
• www.bildarchiv-ostpreussen.de