Dwór w Siedzowie

Po 1946 roku majątek został rozparcelowany. Dwór wyremontowano i przeznaczono na siedzibę szkoły podstawowej, która funkcjonowała tu przez kilkadziesiąt lat. W tym okresie park był utrzymywany w dobrym stanie i wielokrotnie nagradzany za wzorową pielęgnację. Po reorganizacji szkolnictwa i utworzeniu szkoły zbiorczej w Sobieniach Jeziorach placówkę zamknięto, a część pomieszczeń zaczęła pozostawać nieużytkowana.

W 1970 roku około 70 hektarów dawnych gruntów majątku przejął PGR Ryki. W późniejszym czasie południową część dawnego zespołu dworskiego, obejmującą podwórze gospodarcze oraz fragment parku, zajmowała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w Siedzowie. Na terenie dawnego parku zachował się sad orzechowy założony około 1910 roku oraz relikty stawów, z których jeden ulega stopniowemu zasypywaniu.

W latach 90. XX w. dwór stał się własnością prywatną i przeszedł kompleksowy remont. Obecnie w bardzo dobrym stanie, jednak niedostępny, widoczny z dalszej odległości.

Dwór wzniesiono około 1890 roku dla rodziny Daszewskich, prawdopodobnie z wykorzystaniem elementów wcześniejszej siedziby. Forma budynku nawiązywała do rozpowszechnionych w końcu XIX wieku wzorców domów ziemiańskich „obywatela średniej zamożności”, publikowanych m.in. przez Karola Kozłowskiego.

Jest to budynek drewniany, wzniesiony w konstrukcji zrębowej z bali modrzewiowych, częściowo otynkowany. Założony został na planie prostokąta, z układem dwutraktowym i pięciodziałowym. Zachodnia część budynku jest dwukondygnacyjna, pozostała parterowa. Bryłę nakrywają dachy naczółkowe i dwuspadowe o szerokich okapach; dach kryty jest blachą.

Elewacja frontowa jest dziewięcioosiowa, z czterokolumnowym portykiem o kolumnach pseudotoskańskich, zwieńczonym deskowanym szczytem. Od strony ogrodu znajduje się rozległa weranda konstrukcji słupowo-ramowej, poprzedzona szerokimi schodami. Elewacje otynkowane są
oszczędnie artykułowane prostokątnymi otworami okiennymi i drzwiowymi, osadzonymi w drewnianej stolarce. Wnętrza posiadają drewniane stropy belkowe oraz deskowe podłogi na legarach. Zachowały się schody wewnętrzne: boczne drewniane oraz główne spiralne, wykonane z żeliwa. Całość założenia dopełnia park krajobrazowy z drugiej połowy XIX wieku, pierwotnie obejmujący około dwóch hektarów, z czytelnym układem zieleni wysokiej i wodnych elementów krajobrazu.

Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza. Powiat otwocki, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska