Sklep
Ogłoszenia
Historia dworu w Zawiesiuchach
Zawiesiuchy to dawna wieś królewska. Do 1660 roku należała do starostwa różańskiego, a następnie do wydzielonego z niego starostwa jadowskiego. Majątek pozostawał w rękach parafii w Stanisławowie aż do ukazu carskiego z 14/26 grudnia 1865 roku, na mocy którego folwark kościelny w Zawiesiuchach przeszedł na własność rosyjskiego skarbu państwa. Wkrótce majątek nabył od rządu płk Sztucer.
W 1880 roku wieś i folwark Zawiesiuchy należały administracyjnie do powiatu nowomińskiego, gminy Dębe Wielkie i parafii Pustelnik. W tym czasie we wsi mieszkało 89 osób, a jej obszar obejmował 450 mórg ziemi dworskiej oraz 66 mórg włościańskiej.
W 1882 roku właścicielem majątku został Platon Makedoński (1849–1898), rzeczywisty radca stanu i komisarz (starosta) w Nowomińsku, czyli dzisiejszym Mińsku Mazowieckim. Ród Makedońskich wywodził się z Macedonii, a pamięć o tym pochodzeniu była tak silna, że Helena (Elena) Platonowa Makedońska sprowadziła do pracy w majątku służbę z Serbii.
W 1898 roku w Zawiesiuchach na czarną ospę zmarł Platon Makedoński wraz z kilkorgiem dzieci. Chorobę przeżyło tylko czworo z nich: Platon junior, Mikołaj, Zofia i Gabriel. Po śmierci Platona majątek pozostał w rękach jego żony, Heleny (Eleny) Makedońskiej, która wyszła ponownie za mąż za rosyjskiego oficera Iwana Dubrowina, właściciela majątku Ostrówek pod Górą Kalwarią.
Około 1907 roku dobra poduchowne Zawiesiuchy obejmowały 282 morgi. W tym samym roku zmarła Helena (Elena) Makedońska, a całość majątku odziedziczył jej syn Gabriel Makedoński (1883–1957). W okresie międzywojennym gospodarstwo zasłynęło z wzorowo prowadzonych stawów rybnych, które stały się wizytówką posiadłości. W 1926 roku majątek obejmował 192 hektary.
W 1937 roku w Zawiesiuchach gościła Zofia Nałkowska, która wspomnienia z pobytu utrwaliła w czwartym tomie swoich Dzienników.
Na mocy dekretu PKWN o reformie rolnej z 1944 roku majątek został upaństwowiony, a rodzina Makedońskich opuściła Zawiesiuchy. Przenieśli się na Dolny Śląsk, gdzie Gabriel Makedoński kontynuował pracę jako zarządca państwowych gospodarstw rybnych.
Obecnie część terenów dawnego majątku ponownie należy do potomków rodziny. Marek Makedoński, wnuk Gabriela, prowadzi tu „Farmę Makedońską”, specjalizującą się w organizacji różnorodnych form rekreacji.
Dwór w Zawiesiuchach został wzniesiony po I wojnie światowej. Jest to budowla murowana, częściowo piętrowa (skrzydło południowo-zachodnie) i częściowo parterowa (skrzydło północno-wschodnie). Elewacja frontowa jest trzyosiowa, z głównym wejściem umieszczonym na osi budynku, we wnęce flankowanej niewielkimi niszami. Nad wejściem znajduje się taras – częściowo cofnięty we wnęce, a częściowo wysunięty przed lico fasady – ozdobiony żeliwną balustradą. Otwory wnękowe zamknięte są łukami, natomiast okna są prostokątne, sześciopolowe, ujęte w ceglane parapety i łukowate nadokienniki. Całość przykrywają dwa dachy dwuspadowe, ustawione względem siebie prostopadle. Dwór został zaprojektowany przez serbskiego architekta, co nadało mu formę bliższą południowoeuropejskiej willi niż klasycznemu polskiemu dworowi.
Fragment z przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat miński, Nina Herzberg-Zielezińska, 2026
Data publikacji artykułu: