♕Dwory i Pałace Polski: dwór Rejowiec Fabryczny I historia
Podziel się:

Zapoznaj się z historią dworu w Rejowcu Fabrycznym

Przeczytaj więcej informacji o dworze w Rejowcu Fabrycznym. Poznaj jego historię. Miłego czytania!

Historia

Powstanie miasta jest ściśle związane z funkcjonującą cementownią. Wyrosło ono na gruntach starej, sięgającej swoimi początkami średniowiecza, wsi Stajne. Widomym świadkiem osadnictwa w tym miejscu jest duży wczesnośredniowieczny kurhan, zwany Mogiłą Szwedzką, usytuowany u zbiegu ulic Złotej i Chełmskiej. Pierwsze historyczne wzmianki dotyczące wsi Stajne pochodzą z XV wieku.

W 1615 roku dobra Stajne przeszły w drodze sukcesji w ręce Pawła Orzechowskiego z Krupego, syna głośnego działacza sejmowego. Część, która stanowiła królewszczyznę, otrzymała później nazwę Stajne-Złote. Jej dzierżawcy często zmieniali się. W czasie lustracji przeprowadzonej w 1665 roku posesorami byli: kasztelan biecki Jakub Michałowski i Urszula Kazanowska. Po nich następował długi szereg innych dzierżawców, aż po III rozbiorze Polski dobra te przejął rząd austriacki i w 1808 roku sprzedał je w drodze publicznej licytacji Janowi hrabiemu Poletylle. Po 10 latach władania Stajnem, hrabia na Rakołupach zrezygnował z tego nabytku i odsprzedał folwark Stajne-Złote Ignacemu Wojakowskiemu. Po nim gospodarzyły tu jego dzieci - syn Andrzej Wojakowski z czwórką rodzeństwa.

W 1836 roku dobra stajeńskie znalazły się w posiadaniu Antoniego i Marianny Dobków. W 1852 roku, po śmierci Antoniego, Marianna Dobkowa ustanowiła fundusz edukacyjny oparty na dochodach ze Stajnego. W 1876 roku, po jej śmierci, sukcesorzy w drodze licytacji, 8 marca 1876 roku, sprzedali majątek Krzysztofowi Morawskiemu. Od tej pory dobra Stajne pozostały w rękach Morawskich, najpierw Krzysztofa i Eleonory (z Jabłońskich), później w 1918 roku Mieczysława Morawskiego i Heleny z domu Szczurkowskiej, następnie Wojciecha Zygmunta Kiwerskiego i Ireny z Morawskich Kiwerskiej (córka Mieczysława Morawskiego), aż do 1944 roku, kiedy to zostały rozparcelowane.

W 1890 roku kiedy dobra Stajne przeszły w posiadanie Mieczysława, założył on nowy folwark Stajne-Polesie w miejscu wytrzebionego lasu dębowego. Tam zbudował, istniejący do dziś, parterowy, murowany dwór z gankiem i założył przy nim park ze szpalerami grabów, świerków i kasztanowców. W budynku tym znajduje się obecnie siedziba Miejskiego Ośrodka Kultury ,,Dworek". Na miejscu folwarku Złote nie pozostało nic poza dość nikłym śladem stawu młyńskiego.

Źródła wiedzy
  • Ryszard Bałabuch, Andrzej Łuczyński, Rezydencje magnackie i dwory szlacheckie Lubelszczyzny, cz. 3, powiaty: chełmski, krasnostawski, lubelski, świdnicki, Powiśle-Dęblin 2011.

Tekst: Andrzej Łuczyński, korekta: Nina Herzberg-Zielezińska, zdjęcia: Andrzej Łuczyński