Pałac w Kiernozi

Pierwsza wiadomość o Kiernozi pochodzi z 1303 roku. Wówczas biskup poznański Andrzej poświęcił tu pierwszy kościół. Znajdowała się tu również siedziba ówczesnych właścicieli wsi. Na przestrzeni wieków było ich co najmniej kilku. Jako pierwszy występuje ród Junoszów z Zycka,
potem Kiernoskich, Sierpskich, Piwów, Łączyńskich i Lasockich.

Kierniozia uzyskała prawa miejskie prawdopodobnie już po 1440 roku. W tym czasie właścicielami dóbr był ród Junoszów z Zycka. Jednym z przedstawicieli rodu był kasztelan gostyński Adam z Zycka. Wniósł on w Kiernozi gotycki kościół parafialny.

W XVI wieku dobra znajdowały się w rękach Kiernoskich, Czerniewskich oraz Osińskich z rodu Junoszów. W pierwszej połowie XVI wieku wniesiono nowy kościół murowany pod wezwaniem św. Małgorzaty. W 1546 roku ufundowano w nim nagrobek na cześć kasztelana gostynińskiego Pawła Kiernoskiego. Około 1520 roku właściciel części Sierpca Feliks Sierpski ożenił się z Anną z Kiernowskich, właścicielką obszernych dóbr ziemskich Kiernozia. Anna wniosła swój majątek w posagu. W ten sposób Kiernozia stała się własnością Sierpskich i pozostawała nią przez kilkanaście lat. Feliks i Anna doczekali się dwóch synów i dwóch córek. Jedna z nich – Anna wyszła za mąż za Jana Dunin Wolskiego, a po jego śmierci za Jana z Opolska Piwo, wnosząc mu w wiano Kiernozię.

Na przełomie XVIII i XIX wieku nowymi właścicielami zostali Łączyńscy herbu Nałęcz.

W 1794 roku majątek odziedziczył Benedykt Józef Łączyński, generał brygady Wojsk Polskich. Później dobrami zarządzał jego brat Teodor Józef Marcin Łączyński. Ten w 1834 roku sprzedał Kiernozię pułkownikowi Korpusu Inżynierii Wojsk Cesarsko-Rosyjskich Bernardowi Enbrichtowi. Po kilku latach sprzedał on swoje dobra spowinowaconemu z nim Józefowi Lasockiemu herbu Dołęga. Pod koniec XIX wieku od Lasockiego majątek kupił Wieszczycki. Około 1930 roku Kiernozię kupił Karol Hetlinger, znany notariusz z Warszawy.

Najbardziej znaną mieszkanką Kiernozi była Maria Walewska z domu Łączyńska. Urodziła się w 1786 roku. Jej nauczycielem języka francuskiego był ojciec Fryderyka Chopina Mikołaj. Była żoną Anastazego Walewskiego, szambelana z Walewic koło Łowicza. Miała z nim syna Antoniego Bazylego Rudolfa. Istnieją jednak przypuszczenia, że Antoni nie był synem Walewskiego, a domniemanego ciotecznego wnuka feldmarszałka rosyjskiego Arkadija Suworowa. Rodzice Marii mieli odrzucić go ze względów politycznych i ukryć ciążę oraz wydać ją za Walewskiego aby uratować jej honor. Istnieją różne wersje historii poznania Marii i cesarza Francji Napoleona Bonaparte. Jedna z nich podaje, iż poznali się oni w 1807 roku podczas balu w Warszawie. Wkrótce potem została jego oficjalną faworytą. Z tego związku urodził się w 1812 roku Aleksander Florian Józef, późniejszy minister spraw zagranicznych Francji. W 1816 roku Maria wyszła ponownie za mąż za hrabiego Filipa Antonima Augusta Ornano. W 1817 roku urodziła
trzeciego syna Rudolfa Augusta Ornano.

Pałac w Kiernozi został zbudowany w 1825 roku dla rodziny Łączyńskich w stylu klasycystycznym. Równocześnie z budową pałacu został założony park krajobrazowy.

Po wyzwoleniu w 1945 roku dawny majątek Łączyńskich w Kiernozi na podstawie ustawy o reformie rolniczej został rozparcelowany. Pałac początkowo był wykorzystywany jako porodówka,
ośrodek zdrowia, przedszkole, a następnie Gminny Ośrodek Kultury.

Obecnie park w Kiernozi jest otwarty dla mieszkańców, pałac zaś jest własnością prywatną.

• www.zabytek.pl
• Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kiernozia, Warszawa, 2013
• Atlas turystyczny województwa łódzkiego
• Marian Chudzyński, Sławni mieszkańcy Kiernozi z przełomu XVIII i XIX w. [w:] Notatki płockie, 2/227, 2011

Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

Zdjęcia:

• Anna Nowakowska, 2022 r., grupa na Facebooku Dwory i Pałace Polski
• Marek Dobrowolski, 2021 r., grupa na Facebooku Dwory i Pałace Polski