Pałac w Wolsztynie

Wspaniały i niezwykle reprezentacyjny pałac zbudowany w 1911 roku dla hrabiego Stefana Mycielskiego przez wziętego poznańskiego i wielkopolskiego architekta, czołowego przedstawiciela tak zwanego stylu krajowego, Rogera Sławskiego. Prostą bryłę piętrowego pałacu dekorowaną pilastrami poprzedza okazały sześciokolumnowy portyk. Jego gzyms płynnie przechodzi w gzyms obiegający cały pałac. W trójkątnym frontonie portyku Dołęga – herb rodu Mycielskich. Pałac w Wolsztynie powstał w innej wersji kostiumu narodowego, zwanego też stylem krajowym lub polskim. Klasycyzujące formy, okazały portyk kolumnowy nawiązują nie do baroku, lecz do epoki stanisławowskiej, a więc sztuki schyłku wolnej Rzeczypospolitej. Nakrywając pałac płaskim dachem, Sławski pominął tak istotny element stylu, jakim był mansardowy dach, który pojawił się w Czaczu, Winnej Górze czy Dłoni. Pominął też różnicujące bryłę ryzality. Jednak wszystkie te uproszczenia nie tylko nie odebrały budynkowi cech kostiumu narodowego, ale ukazały jeszcze inne – bardziej reprezentacyjne i dostojne jego oblicze. Reprezentacyjne pomieszczenia zlokalizowane zostały na piętrze.

W 1945 roku pałac spalono, a następnie odbudowano bez odtwarzania wnętrz.

Miejscowość występuje w źródłach od 1285 roku jako Komorowo, kiedy jej właścicielami byli komes Luder i jego syn Pielgrzym. Dopiero około 1380 roku otrzymała z inicjatywy Pielgrzyma III prawo magdeburskie i lokację na południe od pierwotnej osady. Ta zaś stała się rezydencjonalnym przedmieściem właścicieli nowego miasta Wolsztyna. Lokacyjny kształt został nieco zmieniony po wielkim pożarze 1810 roku. W wieku XV właścicielami miejscowości byli Sapieńscy Wolsztyńscy, a następnie – od 1480 roku – Iłowieccy. Potem miejscowość należała do Miękickich i Powodowskich. Ci ostatni z czasem stali się wyłącznymi właścicielami miejscowości, którymi pozostawali do 1671 roku. Potem własność Gorajskich i Niegolewskich. W latach 1728-1890 Wolsztyn należał do Gajewskich, by potem przejść na własność Mycielskich, jednej z bardziej zasłużonych rodzin wielkopolskich. Wśród wielu pobożnych fundacji przejęli oni i dokończyli budowę klasztoru filipinów w Gostyniu wraz z jednym z najpiękniejszych w Wielkopolsce kościołów – bazyliką na Świętej Górze. W rękach Mycielskich Wolsztyn pozostał aż do drugiej wojny światowej. Pod koniec XVIII wieku w Wolsztynie mieszkało 1554 ludzi, w tym 561 Żydów. Polacy stanowili czwartą część jego mieszkańców. Wśród różnorodnych zawodów, jakimi trudnili się wolsztynianie, było 22 winiarzy, szynkarzy i palących wódkę, 31 piwowarów, 24 kupców, 11 handlujących mąką, 11 młynarzy, 9 piekarzy, 6 rzeźników, 60 szewców, 20 krawców, 16 sukienników, 12 kuśnierzy, 6 czapników, 2 kapeluszników, 4 rękawiczników, 5 płócienników, 4 stolarzy, 4 kołodziejów, 2 bednarzy, cieśla, garncarz, szklarz, kordybannik, guzikarz, ludwisarz, kowal, farbiarz, siodlarz, mydlarz, powroźnik, ślusarz, kamieniarz, piernikarz, 2 muzyków, 3 oberżystów, 4 introligatorów i 2 stróżów nocnych.

W 1930 roku właścicielką dóbr wolsztyńskich – Komorowa – była Irena Mycielska. Majątek w 1926 roku liczył 1295 hektarów, miał gorzelnię, torfiarnię i młyn parowy.

Tekst: Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie w Wielkopolsce, Poznań 2002.
Zdjęcie: Konrad Żak, 2023 r., udostępniono na grupie na FB: Dwory i Pałace Polski