Dwór Montowo

Najstarsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1216 r. i znajduje się w dokumencie papieża Innocentego III. Pierwotnie było w rękach Krzyżaków. Później Montowo jest wymieniane w źródłach w 1492 r. W tym czasie Andrzej Łaszewski, Arnold z Frący chorąży chełmiński i Jakub Białobocki zakupili od Katarzyny z niemieckiej Frący jej majątki na Pomorzu: Frącę, Grodziczno, Montowo, Iwanki i Ostaszewo. Montowo było wówczas dobrem szlacheckim.

Później Montowo posiadało wielu właścicieli:

• 1492 - Białobrodzki, Frącki, Łaszewski
• 1570 - Sampławski
• 1682 - Dąbrowski, Karwosiecki, Pawłowski, Turski
• 1702-79 – Pawłowski, Pomianowski
• 1754-70 – Izbiński, Nostitz-Jackowski, Karwosiecki, Mokierski, Rutkowski, Sokolnicki
• 1789 – Kossowski
• 1791 – Szybalska

W 1862 r. nowym właściciele Montowa zostaje Władysław Ossowski, który przejął majątek po Józefie Ossowskim.

Po 1903 r. nastąpiła parcelacja majątku.

Kolejnym właścicielem w 1907 r. został Bolesław Ossowski.

Decyzją Dyrekcji Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego w 1933 r. następuje przymusowa sprzedaż nieruchomości.

Według informacji dyrektora Zakładu Rolnego, po 1933 r. właścicielem dworu był Kochanowski, który był zięciem Bolesława Ossowskiego.

W wyniku wybuchu II wojny światowej Niemcy wysiedlili rodzinę Kochanowskich na Mazowsze, a majątek przejęli Grossmannowie.

W 1946 r. majątek przejmuje Skarb Państwa Polskiego i przechodzi w użytkowanie PGR-u. Dwór przeznaczono na biura zakładu rolnego i mieszkania dla pracowników.

Dwór został wzniesiony ok. 1870 r. na miejscu domu mieszkalnego, który jest widoczny na mapie archiwalnej z 1862 r.

• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI
• M. Grzybowska, Z. Werherowska, Karta Biała, 1993, www.zabytek.pl
• www.encyklopedia.warmia.mazury.pl

Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

Zdjęcia:

• Marin Tymiński, Michał Piotrowski, Tajmenice Pomorza, 2023