Dwór Matczyn

Pierwszy raz nazwa miejscowości pojawia się jako Mathcin, Maczczin i w 1409 r. stanowi własność Stefana oraz Sobiesława herbu Dębno. Inne źródła wskazują, iż wieś po raz pierwszy była wymieniana już wcześniej - w 1351 r. W 1588 r. dziedzicem Matczyna był Maciej Matczyński. Na przełomie XVI i XVII w. dobra matczyńskie objął Krzysztof Ziemecki, który wybudował w nich, w 1605 r. kościół oraz dom dla starców i kalek. W połowie XVIII w. właścicielami Matczyna zostali Andrzej Tarło, a następnie Piotr i Stanisław Poniatowscy. W 1805 r. właścicielem dóbr był Karol Zarański, a od 1846 r. Kunegunda z Zarańskich i Ignacy Skawińscy. W tym czasie istniał już dwór, który poprzedzony był czworobocznym dziedzińcem z krótką drogą dojazdową na osi. 

W 1862 r. kolejnym właścicielem dóbr został Aleksy Ligowski. Ok. 1890 r. Kornel Ligowski rozbudował istniejący dwór i przekształcił park. Przed dworem powstał owalny gazon z podjazdem. Jako właściciela Matczyna wymienia się także Wacława Jana Ligowskiego. Majątek pozostał własnością rodziny Ligowskich do 1944 r. Majątek znany był w kraju ze stada koni pół krwi angielskiej. Wacław Jan Ligowski założył stawy rybne, zbudował murowaną oficynę i czworaki. Po nacjonalizacji w latach 1944-1961 we dworze ulokowany był Dom Rencistów, następnie szkoła podstawowa, a od 1964 r. Państwowy Dom Opieki Społecznej. Opuszczony w 1970 r. dwór niszczał i znalazł się w całkowitej ruinie. Zabytek uratowała decyzja o jego gruntownym remoncie i modernizacji.

Obecnie odrestaurowany budynek mieści Dzienne Centrum Aktywizacji.

• Ryszard Bałabuch, Andrzej Łuczyński, Rezydencje magnackie i dwory szlacheckie Lubelszczyzny, cz. 3, powiaty: chełmski, krasnostawski, lubelski, świdnicki, Powiśle-Dęblin 2011.
• Bożena Stanek-Lebioda, PT NID w Lublinie

Tekst: Andrzej Łuczyński, korekta: Nina Herzberg-Zielezińska

Zdjęcie: Rafał Terkner, 2019 r. (udostępniono za zgodą autora)