♕Dwory i Pałace Polski: dwór Płonka I historia i właściciele
Podziel się:

Zapoznaj się z historią dworu w Płonce

Przeczytaj więcej informacji o dworze w Płonce. Poznaj jego historię. Miłego czytania!

Historia

Płonka po raz pierwszy wzmiankowana była w 1359 roku w akcie pierwszego rozgraniczenia ziem lubelskiej i chełmskiej. W 1429 roku król Władysław Jagiełło nadał miejscowe sołectwo Stanisławowi Obermutowi, do którego potomków należało do ok. 1516 roku. Ok. 1520 roku po Obermuntach wieś, z nadania królewskiego, przejął Mikołaj Zamoyski.

Kolejnymi dzierżawcami wsi byli: Stanisław z Winiar Ebermuth, zaufany króla Władysława Jagiełły i Władysława Warneńczyka, a po jego bezdzietnej śmierci Feliks z Zamościa. Po Zamoyskich, w latach 1541-1560, wieś dzierżawił starosta krasnostawski Bogusz. Mikołaj Bogusz otrzymał Płonkę w zamian za wójtostwo siennickie, jednak sejm unieważnił transakcję. Do 1795 roku wsią zarządzali wówczas kolejni starostowie krasnostawscy. Przez długie lata w XVII i XVIII wieku należała ona do możnego rodu Potockich. W latach osiemdziesiątych XVIII wieku zarządcą był Stamirowski, starosta krasnostawski, a kolejnym i zarazem ostatnim starostą był Kazimierz Krasiński. W 1795 roku, wraz z upadkiem I Rzeczpospolitej, dawne dobra królewskie stały się dobrem rządowym. W 1831 roku dzierżawcą tych dóbr narodowych został Walenty Rzuchowski.

Dzierżawcy majątku Płonka zapewne mieli podpisane długoterminowe umowy dzierżawne, dlatego zdecydowali się na wybudowanie w 1841 roku dworu w stylu późnoklasycystycznym. Dwór był murowany, parterowy, otoczony parkiem. Dzierżawcy założyli w Płonce także browar. Oprócz niego istniała także cegielnia i młyn wodny. Na początku XX wieku (dokładnie w 1930 roku) dobra Płonka należały do Władysława Rzuchowskiego, a później do Adeli Rzuchowskiej, ale przed samą II wojną światową został sprzedany rodzinie Koszarskich. W okresie międzywojennym założono we wsi gorzelnię, tartak i spółdzielnię mleczarską. W tym czasie część folwarku Płonka została rozparcelowana i powstała Płonka kolonia, w której mieszkali chłopi koloniści. Po II wojnie światowej dwór został zdewastowany. Budynek był zbudowany z cegły i częściowo podpiwniczony. Tylna część budynku posiadała drewnianą werandę. Obecnie dwór nie istnieje, a park jest zaniedbany.

Źródła wiedzy
  • Ryszard Bałabuch, Andrzej Łuczyński, Rezydencje magnackie i dwory szlacheckie Lubelszczyzny, cz. 3, powiaty: chełmski, krasnostawski, lubelski, świdnicki, Powiśle-Dęblin 2011.
  • Bondyra W., Słownik historyczny miejscowości województwa zamojskiego, Lublin - Zamość 1993.
  • www.teatrnn.pl (udostępniono za zgodą autorów strony).

Tekst: Andrzej Łuczyński, korekta: Nina Herzberg-Zielezińska, zdjęcie: Andrzej Łuczyński, 2010 r.