Pałac w Lubrańcu

Późnoklasycystyczny pałac, prawdopodobnie z 1827 roku, zbudowany przez Hilarego Szpilowskiego dla Augustyna Józefa Ludwika Słubickiego (herbu Prus). Właściciel był oficerem napoleońskim i posłem na sejm Królestwa Polskiego. W czasach Księstwa Warszawskiego pełnił funkcję marszałka pospolitego ruszenia departamentu bydgoskiego. Był generałem brygady Wojska Polskiego. Zginął tragicznie w Boże Narodzenie 1833 roku, zamordowany we własnym domu. Augustyn Słubicki stał się później bohaterem powieści Ludwika Orpiszewskiego zatytułowanej „Wędrówka po Wielko-Polsce i Mazowszu”.

Od 1906 roku pałac w Lubrańcu wszedł w posiadanie Grodzickich, którzy bardzo angażowali się w działania niepodległościowe. Rodzina miała ogromny wpływ na rozwój gospodarczy gminy, a w pałacu tętniło życie kulturalne, towarzyskie i patriotyczne. U państwa Grodzickich gościli generał Józef Haller oraz późniejszy prymas Polski i błogosławiony, ksiądz Stefan Wyszyński. W 1939 roku dobra w Lubrańcu zajęli Niemcy. Po 1945 roku pałac zaadaptowano na potrzeby szkoły, a później internatu, którą to funkcję pełnił do 1995 roku. Obecnie obiekt znajduje się w rękach prywatnych, ale pozostaje nieużytkowany.

[Zabytek chroniony prawem od 1984 roku]

Pomiędzy Słubickim, a Grodzickimi właścicielką pałacu była córka Augustyna, Joanna. W 1851 r. wyszła za mąż za właściciela Kutna- Witolda Mniewskiego. Niestety trudny charakter męża, skłonność do hazardu i hulaszczy tryb życia przyczyniły się do rozstania małżonków po trzech latach związku. Joanna powróciła do rodzinnego domu w Lubrańcu. Oddała się zajęciom intelektualnym. W pałacu zgromadziła pokaźną bibliotekę, która świadczyła o jej szerokich horyzontach i zainteresowaniach. Wspierała ubogich. Pani na Lubrańcu nie wyszła drugi raz za mąż. Do końca życia nosiła nazwisko po mężu. Zmarła w Warszawie w 1901 roku, w wieku sześćdziesięciu sześciu lat. Pochowana została w rodzinnym grobowcu na cmentarzu w Lubrańcu.

Magdalena Lukomska

Tekst i zdjęcie: Michał Jankowski, Ginące miejsca. Zapomniane historie kujawsko-pomorskie, 2024